https://edromos.gr/wp-content/uploads/2019/04/snowden-dromos.jpg

του Βαγγέλη Σπαθά

Κυκλοφόρησε στα ελληνικάτο βιβλίοτου Έντουαρντ Τζόζεφ Σνόουντεν ,του πρώην εργολαβικού υπαλλήλου των NSA/CIA που αποφάσισε να αποκαλύψει στο κόσμο εσωτερικά έγγραφα των μυστικών υπηρεσιών που αποδεικνύουν ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει στήσει ένα παγκόσμιο σύστημα μαζικής παρακολούθησης των καθημερινών δραστηριοτήτων των περισσότερων χρηστών στο διαδίκτυο.

Πρόκειται γιαέγγραφα που περιγράφουν λογισμικά όπως το PRISMA και το XKEYSCORE που συνδέονται με τις περισσότερες από τις γνωστές υπηρεσίες του διαδικτύου όπως το facebook, το twitter, το gmail ,το yahoo, youtube κ.λπ. και δίνουν πρόσβαση στις NSA/CIA σε όλη την καταγεγραμμένη ιδιωτική και δημόσια πληροφορία για κάθε χρήστη, με τη μορφή της αναζήτησης απλά ενός e-mail. Ή όπως το Upstream που συνδέεται με τις διαδικτυακές υποδομές (routers κ.λπ.) και αποκτά απευθείας πρόσβαση στη μεταδιδόμενη πληροφορία παγκοσμίως.

Το βιβλίο με τίτλο στα ελληνικά, «Το μεγάλο φακέλωμα» από τις εκδόσεις Ψυχογιός, αποτελεί τη προσπάθεια του Έντ. Σνόουντεν, έξι χρόνια μετά τον Ιούνιο του 2013 να εξηγήσει στον κόσμο την επιλογή του.

Στις ΗΠΑ αποφάσισαν να δεσμεύσουν τα έσοδα από το βιβλίο. Στη Κίνα, στη κινέζικη μετάφραση, αφαίρεσαν παραγράφους που είναι επικριτικές σε σχέση με το κινέζικο κράτος. Σε κάθε περίπτωση η ζωή και οι πράξεις αυτού του ανθρώπου είναι ιδιαίτερα «ενοχλητική» σε πολλές εξουσίες σε Δύση και Ανατολή.

Οι γονείς του, οι παππούδες και πολλοί από το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε, εργάζονταν για τις αμερικανικό κράτος. Ο πατέρας του ήταν υπάλληλος της Ακτοφυλακής και ο παππούς του αντιναύαρχος. Με ένα τέτοιο γενεαλογικό δέντρο και αρκετά αναπτυγμένες ψηφιακές ικανότητες ήταν σχεδόν δεδομένη η σταδιοδρομία του στο αμερικανικό κράτος και τις μυστικές υπηρεσίες, ιδιαίτερα μετά την 11 Σεπτεμβρίου.

ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ για τα οποία μετανιώνει πιο πολύ, όπως δηλώνει στο βιβλίο, είναι η υποστήριξη του στην αμερικανική πολιτικήτην επόμενη μέρα μετά την 11 Σεπτεμβρίου του 2001. Όπως χαρακτηριστικά δηλώνει σε ένα σχετικό απόσπασμα: «Απαιτεί, τελικά, την αναμέτρηση με το γεγονός πως οι σφαγές και οι αδικίες που σημάδεψαν τα πρώτα χρόνια της ενηλικίωσης μου προέκυψαν όχι μόνο μέσα από την εκτελεστική εξουσία και τις μυστικές υπηρεσίες αλλά επίσης μέσα από την καρδιά και το μυαλό όλων των Αμερικανών, χωρίς να εξαιρώ τον εαυτό μου.»

Ας φανταστούμε λοιπόν έναν νέο Αμερικάνοσε ηλικία, κοντά στα τριάντα, υποστηρικτή της κυβέρνησης Μπους, που έχει μια άνετη ζωή μέσα από την εργασία του σαν διαχειριστής συστημάτων στις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες και ξαφνικά συνειδητοποιεί πως βοηθούσε και αυτός, στα πλαίσια της εργασίας του, να δημιουργηθούν υπηρεσίες μαζικής παρακολούθησης των πολιτών στο διαδίκτυο. Η συνειδητοποίηση αυτή τον οδηγεί σε υπαρξιακό αδιέξοδο.

Σειρά γεγονότων λειτούργησαν σαν πυροδότης προκειμένου να αποφασίσει να διαρρεύσει την αλήθεια. Χαρακτηριστική η αναφορά στηνΑραβική Άνοιξη. Μετά την αυτοπυρπόληση ενός νέου ανθρώπου στη Τυνησία σαν πράξη αξιοπρέπειας απέναντι στο τυραννικό καθεστώς της Τυνησίας, σε όλες σχεδόν τις χώρες της Μέσης Ανατολής ξεχύθηκαν οι πολίτες στους δρόμους. Οι νέοι της Αραβικής άνοιξης διεκδικούσαν δουλειά, ελευθερία, δημοκρατία και να σταματήσει η βία. Σε πολλές χώρες όπως η Αίγυπτος έκλεισαν το διαδίκτυο για να σταματήσουν την επικοινωνία της νεολαίας. Τότε ο Σνόουντεν κλείστηκε στο σπίτι του και προσπαθούσε να βρει τρόπους μέσα από την τεχνολογία να δώσει έστω και σε λίγους νέους την δυνατότητα να συνδεθούν στο διαδίκτυο. Φυσικά αυτό, όπως συνειδητοποίησε, δεν έφτανε.

ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΝΙΑ του Έντ. Σνόουντεν το διαδίκτυο αποτελεί κομβικό κομμάτι της καθημερινής ζωής. Ειδικά το διαδίκτυο τη δεκαετία του 1990 και του 2000 ήταν πολύ διαφορετικό από το πως έχει εξελιχθεί σήμερα. Ο Σνόουντεν παρομοιάζει το «νεαρό» διαδίκτυο με «ένα φίλο». Μια κοινότητα χωρίς όρια, «μια φωνή και ένα εκατομμύριο φωνές». Ένα μέσο που ακόμη δεν είχε πέσει θύμα εκμετάλλευσης. Όλοι φορούσαν μάσκες, κι όμως αυτή η κουλτούρα «της ανωνυμίας μέσω της πολυωνυμίας παρήγαγε περισσότερη αλήθεια παρά ψέμα, γιατί ήταν δημιουργική και συνεργατική και όχι εμπορική και ανταγωνιστική».

Η γενιά του Έντ. Σνοουντεν, και όσοι μεγάλωσαν τη δεκαετία του 1990-2000 είναι και η τελευταία «μη ψηφιοποιημένη γενιά». Οι νεότερες γενιές μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον διογκούμενων πληροφοριών. Πάνω σ’ αυτό «χτίζουν» διαρκώς κυβερνήσεις και εταιρείες την μαζική παρακολούθηση, τα λογισμικά πρόβλεψης συμπεριφορών, την πλήρη παραβίαση της ελευθερίας και της ιδιωτικότητας

Το κομβικό σημείο που άλλαξε το διαδίκτυο ήταν όταν οι εταιρίες συνειδητοποίησαν πως όσοι συνδέονται θέλουν περισσότερο να μοιραστούν, παρά να ξοδέψουν. Οι χρήστες ήθελαν κατά κύριο λόγο να ενημερωθούν , να μάθουν τι κάνουν οι φίλοι τους, να επικοινωνήσουν με αγνώστους στην άλλη άκρη της γης, να έχουν πρόσβαση σε γνώσεις και πληροφορίες που όλα τα παραδοσιακά μέσα δεν επέτρεπαν. Όταν οι εταιρείες το αντιλήφθηκαν, έστησαν τις νέες υπηρεσίες με σκοπό να καταγράφουν και να πωλούν την ίδια την ανθρώπινη επικοινωνία. Τότε ξεκίνησε και η δεύτερη περίοδος του διαδικτύου όπου κυριαρχεί η γενικευμένη παρακολούθηση από κυβερνήσεις και εταιρίες.

Σε διάφορα κράτη, όπως το αμερικάνικο και το ελληνικό, η έννοια που χρησιμοποιεί το σύνταγμα για να περιγράψει τα όρια μεταξύ της εκάστοτε κρατικής εξουσίας και του πολίτη είναι η ελευθερία. Αυτή η έννοια στο διαδίκτυο είναι η «ιδιωτικότητα».

Όλοι έχουμε κάτι να κρύψουμε. Από το ιστορικό της ανεργίας μας. Προσωπικές στιγμές που δεν θέλουμε να ξέρει το αφεντικό μας ή η κυβέρνηση μας. Προβλήματα υγείας, και άτυχες στιγμές της ζωής μας.

Η γενιά του Έντ. Σνοουντεν, και όσοι μεγάλωσαν τη δεκαετία του 1990-2000 είναι και η τελευταία «μη ψηφιοποιημένη γενιά». Τα παιδικά μας χρόνια δεν βρίσκονται αποθηκευμένα στο «cloud» αλλά παραμένουν σε αναλογικές μορφές. Χειρόγραφα ημερολόγια, φωτογραφίες και μορφές που φθείρονται στο χρόνο. Οι νεότερες γενιές μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που όλες οι πληροφορίες από τη πρώτη στιγμή που γεννιούνται τείνουν να αποθηκεύονται ψηφιακά και προστίθενται σε μία τεράστια, διαρκώς αυξανόμενη σε μέγεθος, βάση δεδομένων. Πάνω σε αυτή την όλο και διογκούμενη πληροφορία «χτίζουν» διαρκώς κυβερνήσεις και εταιρείες την μαζική παρακολούθηση, τα λογισμικά πρόβλεψης συμπεριφορών, την πλήρη παραβίαση της ελευθερίας και της ιδιωτικότητας.

Ένα διατοπικό παρόν και μέλλον όπου πράξεις αντίστασης όπως αυτή του Έντ. Σνόουντεν ξεχωρίζουν σαν φωτεινή ηλιαχτίδα.

Δρόμος της Αριστεράς