Πώς η ευρωζώνη μετατράπηκε σε χρηματοπιστωτική δικτατορία

Όλα άρχισαν με το σιωπηλό πραξικόπημα κατά της Ιρλανδίας

Το 2010, η Ιρλανδία θα βίωνε τον πολιτικό εκβιασμό της Φρανκφούρτης. Στις 18 Νοεμβρίου, διεξάγονταν το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ. Ο διν/της της Ιρλανδικής κεντρικής τράπεζας, που παρευρίσκονταν στο συμβούλιο, τηλεφώνησε στο “Morning Ireland”, τη σημαντικότερη ραδιοφωνική εκπομπή στην Ιρλανδία, ισχυριζόμενος ότι η χώρα θα χρειαζόταν ένα δάνειο. Δεν προειδοποίησε σχετικά την κυβέρνηση και δημιουργήθηκε πανικός.

Την επόμενη μέρα στάλθηκε μια επιστολή από τον τότε πρόεδρο της ΕΚΤ, Jean-Claude Trichet, προς τον τότε υπουργό οικονομικών της Ιρλανδίας, Brian Lenihan. Η επιστολή έλεγε ότι αν ο υπουργός δεν ζητούσε πρόγραμμα διάσωσης, με το άνοιγμα των αγορών την ερχόμενη Δευτέρα, η ΕΚΤ θα σταματούσε την πρόσβαση στον ELA (τον γνωστό μας πια μηχανισμό επείγουσας παροχής ρευστότητας), κάτι το οποίο προφανώς θα οδηγούσε το Ιρλανδικό τραπεζικό σύστημα σε κατάρρευση.

Η ΕΚΤ χρησιμοποίησε το όπλο της ρευστότητας για να επιβάλλει τους όρους της στην κυβέρνηση της Ιρλανδίας: λιτότητα, ιδιωτικοποιήσεις, απορρύθμιση της αγοράς εργασίας. Η ΕΚΤ επιβάλλει δημοσιονομική πολιτική, κάτι που δεν είναι δουλειά της κεντρικής τράπεζας. Και το κάνει ελέγχοντας απόλυτα τη ροή χρήματος προς την εκβιαζόμενη χώρα. Έτσι, ανέλαβε ουσιαστικά τη διακυβέρνηση της Ιρλανδίας, αναγκάζοντας το κράτος να σώσει τις τράπεζες με τεράστιο κόστος για τον Ιρλανδικό λαό.

Έτσι λοιπόν, με την αρχή της κρίσης την Ευρώπη, που ήρθε σαν ωστικό κύμα από τις ΗΠΑ, η ΕΚΤ δοκίμασε τη δύναμή της επάνω σε ένα κράτος-μέλος της ευρωζώνης, μέσα από αυτό το σιωπηλό πραξικόπημα.

Ένα χρόνο αργότερα, ήταν η σειρά της Ιταλίας να βιώσει τη δικτατορία της ευρωζώνης. Λόγω του μεγέθους της όμως, δεν θα ήταν τόσο εύκολο αυτή τη φορά. Ακόμα και το δίδυμο Μέρκελ/Σαρκοζί επιστρατεύτηκε προκειμένου να ανατραπεί ουσιαστικά ο Μπερλουσκόνι, ο οποίος (για λόγους δημοφιλίας ασφαλώς) δεν ήθελε να εφαρμόσει το μοντέλο της λιτότητας. Η δύναμη των αγορών έπαιξε επίσης καθοριστικό ρόλο στο πραξικόπημα αυτό. Ο Ρομάνο Πρόντι ήξερε καλά το βρόμικο παιχνίδι που παιζόταν στο παρασκήνιο: είχε πει στον Μάριο Μόντι ότι ‘όταν τα Ιταλικά σπρεντ φτάσουν τις 300 μονάδες, θα κληθείς να κυβερνήσεις‘.

Παρόλα αυτά, η όλη διαδικασία ήταν κάπως άτσαλη και επικίνδυνη. Φανταστείτε τι θα είχε συμβεί αν ο Ιταλικός λαός μάθαινε ότι ξένοι ηγέτες, αλλά και η Ιταλική οικονομική ελίτ, είχαν άμεση ανάμειξη στην ανατροπή ενός δημοκρατικά εκλεγμένου πρωθυπουργού. Μια πιο κομψή, εξελιγμένη, μόνιμη και ευρέως αποδεκτή μέθοδος έπρεπε να ‘ανακαλυφθεί’, με την ταμπέλα ενός ‘μηχανισμού σταθερότητας’ για την ασφάλεια της ευρωζώνης. Ο μηχανισμός αυτός θα παρουσιάζονταν ως καθαρά τεχνοκρατικός που εφαρμόζεται εξίσου σε όλα τα κράτη-μέλη, ώστε να μη φαίνεται η τεράστια πολιτική επιρροή και οι παρελκόμενοι εκβιασμοί.

Και ο Μάριο Ντράγκι τη βρήκε. Ένα χρόνο αργότερα, το 2012, έκανε μια κίνηση που θα μετέτρεπε τη ευρωζώνη, επίσημα, οριστικά και αμετάκλητα, σε μια χρηματοπιστωτική δικτατορία, με την ΕΚΤ ως τον κεντρικό μηχανισμό της. Η ΕΚΤ ανακοίνωσε την απεριόριστη αγορά ‘προβληματικών’ κρατικών ομολόγων. More