Home

Σταύρος Μαυρουδέας: Το σύστημα δεν έλυσε τα δομικά αίτια της κρίσης

Leave a comment

Συνέντευξη στον Γιάννη Ελαφρό

Δέκα χρόνια από την εκδήλωση της καπιταλιστικής κρίσης πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα το διεθνές συνέδριο Πολιτικής Οικονομίας (ICOPEC 2018), με τίτλο «Δέκα χρόνια μετά τη Μεγάλη ύφεση: Η Ορθόδοξη απέναντι στην Ετερόδοξη Οικονομική»και συμμετοχή 80 και πλέον ελλήνων και ξένων πανεπιστημιακών. Με την ευκαιρία του συνεδρίου συνομιλήσαμε με τον πρόεδρο της Επιστημονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονομίας (ΕΕΠΟ) και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Σταύρο Μαυρουδέα.

Δέκα χρόνια μετά το ξέσπασμα της καπιταλιστικής κρίσης, ποια είναι τα αίτιά της;

Η παγκόσμια κρίση του 2008, σε αντίθεση με τις μυωπικές –και βολικές για το σύστημα– απλοϊκότητες τόσο των ορθόδοξων (νεοφιλελεύθερων και νεοκεϋνσιανών) όσο και των ετερόδοξων (κεϋνσιανών) ερμηνειών δεν είναι απλά μία χρηματοπιστωτική κρίση. Δεν οφείλεται δηλαδή απλά στην απορρύθμιση και διόγκωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος ή πιο απλοϊκά στα golden boys του. Αντίθετα έχει βαθιές ρίζες στη δομή του συστήματος που εκδηλώθηκαν –όπως πολύ εύστοχα υποδεικνύει ο μαρξισμός – με την πτωτική τάση της κερδοφορίας του (και την συνακόλουθη υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου). Η τελευταία ετεροχρονίσθηκε μέσω της υπερανάπτυξης του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Όμως τελικά η σκληρή πραγματικότητα της πραγματικής οικονομίας όχι μόνο ανακάλεσε στην τάξη την υπερανάπτυξη μέσω πλασματικού κεφαλαίου, αλλά έκανε και την κρίση πολύ πιο έντονη, ακριβώς γιατί προηγήθηκε η χρηματοπιστωτική υπερεπέκταση. More

Το φιάσκο του Eurogroup και η κυβερνητική ευρεσιτεχνία της «δημοσιονομικής ουδετερότητας»

1 Comment

Του Σταύρου Μαυρουδέα

Σε άλλο ένα φιάσκο για την χώρα μας εξελίχθηκε το Eurogroup της 20ης Φεβρουαρίου 2017. Η ΕΕ προσπάθησε να πλησιάσει τις απαιτήσεις σκληρής λιτότητας του ΔΝΤ (που κοστίζουν σκληρά στον ελληνικό λαό) αλλά και να αποφύγει τις απαιτήσεις του για διαγραφή τμήματος του ελληνικού χρέους (που κοστίζουν στην ΕΕ). Η φαιδρή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ πήγε με μοναδικό στρατηγικό στόχο την εξασφάλιση της ευμένειας των πατρώνων της ΕΕ έτσι ώστε να παρατείνει την παραμονή της στην εξουσία. Έτσι και οι δύο ανέκραξαν σε όλους τους τόνους ότι το Μνημονιακό πρόγραμμα δεν έχει εκτροχιασθεί ανεπανόρθωτα και δεν χρειάζεται δραματικές αλλαγές (είτε όσον αφορά την αναδιάρθρωση του χρέους είτε όσον αφορά το επίπεδο και την χρονική διάρκεια των πρωτογενών πλεονασμάτων που πρέπει να επιτύχει η Ελλάδα). Φυσικά ο ΣΥΡΙΖΑ εγκατέλειψε πλήρως τις παλιές οιμωγές του περί αποτυχημένου Μνημονιακού προγράμματος, ανέφικτων πρωτογενών πλεονασμάτων και ανάγκης αναδιάρθρωσης του χρέους και οι δουλοπρεπέστατοι εκπρόσωποι του συμφώνησαν σε όλες τις απαιτήσεις του ευρω-ιερατείου. Το μόνο το οποίο ζητούν είναι να τους δοθούν λίγα φύλλα συκής και κάποιος πολιτικός χρόνος ώστε να περάσουν σταδιακά τα μέτρα στον ελληνικό λαό και να αποφύγουν μία κοινωνική έκρηξη που θα οδηγήσει στην εκπαραθύρωση τους από του κυβερνητικούς θώκους.

Το αποτέλεσμα ήταν το ευρω-ιερατείο να επιβάλλει ακόμη σκληρότερες εκδοχές των μέτρων λιτότητας ακριβώς για να προσπαθήσει να εξευμενίσει το ΔΝΤ με το επιχείρημα ότι με περισσότερη λιτότητα το Μνημονιακό πρόγραμμα «βγαίνει» χωρίς να απαιτείται αναδιάρθρωση του χρέους. Ο ΣΥΡΙΖΑ – έτοιμος από καιρό – εγκατέλειψε για άλλη μία φορά όλα τα φληναφήματα περί «κόκκινων γραμμών» (και τις Τσακαλώτειες απειλές περί παραίτησης του) και αποδέχθηκε τα πάντα. More

Συμφωνία στο πρόσφατο Eurogroup περί νέων μέτρων χωρίς λιτότητα; ή Πως ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να πείσει ότι τετραγώνισε τον κύκλο

Leave a comment

Του Σταύρου Μαυρουδέα

Για την ελληνική ολιγαρχία το πρόσφατο Eurogroup είχε αναχθεί περίπου στην «μητέρα όλων των μαχών». Ο λόγος ήταν προφανής. Η ελληνική ολιγαρχία ανησυχεί σφόδρα εαν η οξυνόμενη αντιπαράθεση ΗΠΑ-ΕΕ θα επιδράσει στα συμφέροντα της και στη θέση της μέσα στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα. Ιδιαίτερα ανησυχεί μήπως επιδεινωθούν δραματικά οι ισορροπίες του Μνημονιακού προγράμματος που έχει συνυπογράψει – από υποδεέστερη θέση φυσικά – με το ΔΝΤ (βλέπε ΗΠΑ) και την ΕΕ. Το πρόγραμμα αυτό το πληρώνει αιματηρά ο ελληνικός λαός. Αλλά η ελληνική αστική τάξη μέχρι τώρα δεν έχει βάλει το χέρι στην τσέπη, παρόλο ότι έχει υποβαθμισθεί περαιτέρω έναντι των ξένων πατρώνων της καθώς ο ρόλος του ξένου κεφαλαίου στην χώρα έχει αυξηθεί. Η ανησυχία της είναι μήπως χρειασθεί να «πληρώσει» και αυτή καθώς επίσης μήπως ένας πλήρης εκτροχιασμός του Μνημονιακού προγράμματος οδηγήσει σε πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές αναταραχές στη χώρα που θα διασαλεύσουν την κυριαρχία της ελληνικής ολιγαρχίας.

Βέβαια, πριν το Eurogroup είδαμε ξανά τον κακόγουστο θεατρικό καυγά μεταξύ των «ακραιφνών μνημονιακών» (ΝΔ, Δημ.Συμπαράταξη και παρατρεχάμενοι) και των «τραβάτε με και ας κλαίω μνημονιακών» (ΣΥΡΙΖΑ). Ο σκυλοκαυγάς αυτός δεν αφορά τα μεγάλα προβλήματα του τόπου αλλά έχει να κάνει με τα ιδιαίτερα συμφέροντα των διαφορετικών μερίδων της ελληνικής ολιγαρχίας καθώς και με την πολιτική επιβίωση του πολιτικού υπηρετικού προσωπικού καθεμιάς. More

150 χρόνια μετά το «ΚΕΦΑΛΑΙΟ» παραμένει πάντα επίκαιρο

Leave a comment

Σταύρος Μαυρουδέας

Εκατό πενήντα χρόνια μετά την έκδοση του πρώτου του τόμου το «ΚΕΦΑΛΑΙΟ» του Κ.Μαρξ εξακολουθεί να είναι επίκαιρο δίνοντας το πλαίσιο για την ρεαλιστική κατανόηση της λειτουργίας του καπιταλιστικού συστήματος αλλά και τις αναλυτικές προϋποθέσεις για την κομμουνιστική πολιτική. Οι τρεις τόμοι του – μαζί με αυτούς των «ΘΕΩΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ» – συγκεφαλαιώνουν τον κορμό της Μαρξιστικής Πολιτικής Οικονομίας, δηλαδή του πυρήνα της Μαρξιστικής θεωρίας. Καθοριστική συμβολή τόσο στην επεξεργασία της συνολικής ανάλυσης του όσο και στην αποκρυπτογράφηση των Μαρξικών σημειωματάριων και την έκδοση των δύο τελευταίων τόμων του είχε ο «στρατηγός» του Μαρξ, ο Φ.Ένγκελς. Πέραν των άρρηκτων θεωρητικών, πολιτικών αλλά και προσωπικών δεσμών μεταξύ τους, ήταν ο Ένγκελς αυτός που πρόσφερε την εκ των έσω γνώση της λειτουργίας της καπιταλιστικής οικονομίας αλλά και αυτός που επιτέλεσε το τιτάνειο έργο να φέρει σε εκδόσιμη μορφή τους δύο τελευταίους τόμους.

Το «ΚΕΦΑΛΑΙΟ» δίνει το γενικό πλαίσιο επιστημονικής ανάλυσης της καπιταλιστικής οικονομίας που είναι αναγκαία για την συγκρότηση του πολιτικού και ταξικού ρεύματος της απελευθέρωσης της εργασίας από την εκμετάλλευση. Εδραία πεποίθηση των κλασσικών του Μαρξισμού ήταν ότι αυτή η οικονομική λειτουργία αποτελεί την βάση πάνω στην οποία στηρίζεται όλη η υπερ-κατασκευή του καπιταλισμού. Αυτή η δυσφημισμένη από πολλούς – ιδιαίτερα μετα-μοντερνίζοντες νεο-μαρξιστές και διαστρεβλωτές της σκέψης του Α.Γκράμσι – διαλεκτική σχέση βάσης και εποικοδομήματος διατηρεί πάντα την ενάργεια της και την αναλυτική της υπεροχή έναντι των επίδοξων διαδόχων της. More

Αντιπαράθεση ΕΕ-ΔΝΤ: το γαρ πολύ της θλίψεως γεννά παραφροσύνη

Leave a comment

69ffb-europe2

Του Σταύρου Μαυρουδέα

Η ελληνική κρίση και τα Προγράμματα Οικονομικής Προσαρμογής της τρόικα (κατά κόσμον Μνημόνια) αποτελούν ένα από τα πεδία όπου εκδηλώνεται σήμερα η όξυνση της ενδο-ιμπεριαλιστικής αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ.

Η όψιμη επίσημη αμφισβήτηση της ρεαλιστικότητας των Προγραμμάτων από την πλευρά του ΔΝΤ – παρόλο ότι τα συνδιαμόρφωσε καθοριστικά έχοντας επίγνωση των τεχνικών προβλημάτων τους – απηχεί την επιλογή των ΗΠΑ να «στριμώξουν» την ΕΕ. Ως γνωστόν το ΔΝΤ ελέγχεται καθοριστικά από τις ΗΠΑ (τον «μεγαλομέτοχο» του).

Η αντιπαράθεση αυτή εκδηλώθηκε ήδη στα τέλη της κυβέρνησης Ομπάμα. Όμως με την νέα κυβέρνηση Τραμπ περνά σε νέα επίπεδα. Έτσι τα τεχνικά κλιμάκια αλλά και η πολιτική ηγεσία του ΔΝΤ – οσφραινόμενα τις διαθέσεις του νέου αμερικανικού αφεντικού – ανέβασαν τους τόνους της αντιπαράθεσης. Έτσι στην τελευταία τεχνική έκθεση, μεταξύ άλλων, το ελληνικό χρέος χαρακτηρίζεται ως «εξαιρετικά μη-βιώσιμο» (μία σαφής επιδείνωση σε σχέση με προηγούμενες διατυπώσεις) και προβάλλονται τα πιο δυσοίωνα (και ταυτόχρονα πιο ρεαλιστικά) σενάρια για την εξέλιξη του λόγου χρέους/ΑΕΠ (που μέχρι πρότινος κρυβόντουσαν). Με τον τρόπο αυτό επισείεται η απειλή της αποχώρησης του ΔΝΤ από το ελληνικό πρόγραμμα με όλα τα συνακόλουθα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα που αυτή προκαλεί στην ΕΕ. More

Η κυβέρνηση Τραμπ, η σύγκρουση ΔΝΤ-ΕΕ και η ελληνική ολιγαρχία

Leave a comment

Του Σταύρου Μαυρουδέα

Ένα σύντομο σχόλιο για την εξελισσόμενη αντιπαράθεση ΗΠΑ – ΕΕ σχετικά με τα ελληνικά Μνημόνια

1. Η εκλογή Τραμπ σηματοδοτεί μία αλλαγή της στρατηγικής του αμερικανικού ιμπεριαλισμού με δύο κεντρικά στοιχεία:

(α) Οι ΗΠΑ προσανατολίζονται να δρουν ακόμη περισσότερο μονομερώς (unilateralism). Βλέποντας ότι τα κρισιακά προβλήματα του καπιταλιστικού συστήματος θα διαρκέσουν πολύ – καθώς την κρίση του 2007-8 έχει διαδεχθεί η εποχή των «ισχνών αγελάδων» και της αστάθειας – αφήνουν στην άκρη τα συναινετικά προσχήματα της «παγκοσμιοποίησης» και κινούνται πιο απροκάλυπτα και πιο αποφασιστικά με βάση τα ιδιαίτερα συμφέροντα τους. Σ΄ αυτό αξιοποιούν την κορυφαία θέση τους στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα. Το αποτέλεσμα είναι να μετακυκλύουν ολοένα και μεγαλύτερα βάρη στους υποδεέστερους ιμπεριαλισμούς και καπιταλισμούς.

(β) Οι ΗΠΑ αλλάζουν βασικό στρατηγικό αντίπαλο και την θέση της Ρωσίας παίρνει η Κίνα. Εκτιμούν ότι η πίεση στη Ρωσία έχει φτάσει στα όρια της (βλέπε αποτυχίες της Δύσης σε Γεωργία, Ουκρανία κλπ.) και δεν θα έχει περαιτέρω αποτελέσματα καθώς ενεργοποιεί το σύνδρομο της «κολλημένης στον τοίχο γάτας» για την Ρωσία. Επιπλέον, παίζοντας στην αντιπαράθεση με την Ρωσία η Κίνα έχει κατορθώσει να ανέβει εντυπωσιακά στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα. Εύλογα οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι αν συνεχισθεί αυτό κινδυνεύει η παγκόσμια πρωτοκαθεδρία τους. More

Άρθρο στο αφιέρωμα της ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗΣ για τις ιδιωτικοποιήσεις

Leave a comment

2014-02-21_16-05-27

Σταύρος Δ. Mαυρουδέας

Η νεοφιλελεύθερη «μόδα» των ιδιωτικοποιήσεων που ξεκίνησε την δεκαετία του 1980 βασίσθηκε στα έωλα επιχειρήματα περί ιδιωτικής παροχής φθηνότερων και καλύτερων υπηρεσιών και προϊόντων. Το επιχείρημα αυτό διαψεύδουν πάμπολλες μελέτες που επίσης τονίζουν άλλες προβληματικές πλευρές της πολιτικής των ιδιωτικοποιήσεων (π.χ. βλάβη του δημόσιου συμφέροντος, δημιουργία μονοπωλίων, αρνητικές «εξωτερικότητες», απώλεια θέσεων εργασίας και οικονομιών κλίμακας). Χαρακτηριστικό παράδειγμα και μάλιστα στην «μητέρα των ιδιωτικοποιήσεων» αποτελεί η επανακρατικοποίηση της υποδομής μετά τα τραγικά ατυχήματα στους ιδιωτικοποιημένους πάλαι ποτέ άψογους αγγλικούς σιδηρόδρομους. Στο χώρο της ιδιωτικοποίησης της ενέργειας ανάλογο παράδειγμα είναι το σκάνδαλο της ΕΝΡΟΝ. More

Υπάρχει ευρωπαϊκή ανάκαμψη; Ποιές αλχημείες γίνονται για το ελληνικό χρέος

Leave a comment

166666images

Του Σταύρου Μαυρουδέα

Στην τρέχουσα επικαιρότητα υπάρχουν δύο ενδιαφέρουσες ειδήσεις.

Η πρώτη είδηση είναι άρθρο γνώμης του W.Munchaou στους FT που αμφισβητεί τα περί ευρωπαϊκής ανάκαμψης. Το άρθρο έχει ενδιαφέρον γιατί, έστω και από την παραμορφωτική οπτική των ορθόδοξων Οικονομικών, αμφισβητεί το παραμύθι περί τέλους της κρίσης. Συνοπτικά, υποστηρίζει ορθά ότι δύο τρίμηνα θετικών ρυθμών ανάπτυξης δεν επαρκούν για να θεωρηθεί ότι υπάρχει ανάκαμψη αλλά απαιτείται μία πολύ πιο μακροχρόνια αφενός και πιο ισχυρή (από ισχούν ρυθμούς ανάπτυξης μικρότερους του 1%) για να τεκμηριωθεί μία βιώσιμη διαδικασία ανάκαμψης. Μάλιστα, προβάλλει ορθά (λίγο χαμένο μέσα στο κείμενο) και ένα βασικό εμπειρικό επιχείρημα που μόνο η Μαρξιστική Πολιτική Οικονομία θέτει: για να ξεπεραστεί η κρίση πρέπει οι ρυθμοί και τα επίπεδα συσσώρευσης να αρχίζουν να προσεγγίζουν τα επίπεδα που είχαν πριν το ξέσπασμα της κρίση. Βέβαια, από εκεί περά η ανάλυση του στέκεται μόνο στο χρηματοπιστωτικό σύστημα (τυπική ορθόδοξη μυωπική θεώρηση) και υποστηρίζει – σωστά κατ’ αρχήν αλλά μυωπικά γιατί δεν βλέπει τίποτα άλλο – ότι η κρίση δεν ξεπερνιέται αν το χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν αρχίσει να δίνει ρευστότητα στην οικονομία (δηλαδή σε Μαρξιστικούς όρους να απο-συσσωρευθεί). Κάτι που δεν βλέπει να γίνεται. More