Home

Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου και η γέννηση του ελληνικού φασισμού

Leave a comment

Toυ Σπύρου Μαρκέτου

Κοινοβούλιο και δικτατορία

Η μεγάλη καμπή

Το 1930 η κυβέρνηση Βενιζέλου μεσουρανούσε. Ο χαρισματικός ηγέτης των Φιλελευθέρων, ανατρέποντας τις πολιτικές ισορροπίες, είχε επιστρέψει από την αυτοεξορία του σαν σωτήρας, και φαινόταν να έχει εδραιωθεί. Το αντίπαλο καπιταλιστικό στρατόπεδο, οι αντιβενιζελικοί, που δεν ήταν πάντοτε και μοναρχικοί, παρέπαιε διασπασμένο και αδύναμο. Διώχνοντας από την κυβέρνηση την προηγούμενη ηγεσία του κόμματος των Φιλελευθέρων, που ο ίδιος είχε ιδρύσει παλιότερα, ο Βενιζέλος είχε κερδίσει πρωτοφανή πλειοψηφία στις εκλογές του 1928. Έμοιαζε να ελέγχει τις πολιτικές εξελίξεις και να είναι νομιμοποιημένος στη συνείδηση των περισσοτέρων. Όπως και σύγχρονοί μας πολιτικοί, επαγγελλόταν την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που θα βελτίωναν τη θέση των φτωχότερων όχι με ανακατανομή του πλούτου, αλλά μέσα από την αύξηση της παραγωγικότητας κι επομένως της εθνικής παραγωγής.

Η μοναρχία είχε διωχτεί, ενώ οι οπαδοί της είχαν απομακρυνθεί από τη διοίκηση του στρατού. Ο εξωτερικος δανεισμός παρουσιαζόταν σαν λύση για την ανάκαμψη της οικονομίας μέσα στο καπιταλιστικό πλαίσιο, ενώ η ίδρυση της Τράπεζας της Ελλάδος υποσχόταν να ενσωματώσει την Ελλάδα στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές ροές. Οι παραγωγοί της υπαίθρου δεν ζούσαν καλύτερα από πριν, αλλά είχαν κατευναστεί με την αγροτική μεταρρύθμιση που τους υποσχόταν πως θα γίνονταν ιδιοκτήτες της γης τους. Οι εργαζόμενοι καταστέλλονταν μαζικά με το Ιδιώνυμο νομοθέτημα, που θεσμοποιούσε τη δίωξη των αριστερών ιδεών και ακόμη και της συνδικαλιστικής δράσης. Η πολιτική σταθερότητα έμοιαζε εξασφαλισμένη. More

Ένα νέο 1922 γίνεται ολοένα πιθανότερο

Leave a comment

Ενα νέο 1922 γίνεται ολοένα πιθανότερο

Του Σπύρου Μαρκέτου

Πριν από εκατό χρόνια, Νοέμβρη του 1920, οι αντιβενιζελικοί του Δημητρίου Γούναρη κέρδισαν τις εκλογές λέγοντας ότι θα τερμάτιζαν τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Αντίθετα όμως την κλιμάκωσαν, τρέφοντας την αυταπάτη ότι οι Σύμμαχοι θα βοηθούσαν. Έστειλαν στρατό στα βάθη της Ανατολίας. Ανασχέθηκε στο Αφιόν Καραχισάρ. Επί ένα χρόνο έκλειναν τα μάτια αντί να βγάλουν τ’ απαραίτητα συμπεράσματα, ώσπου η προδιαγεγραμμένη καταστροφή ήρθε το 1922. Αναπόφευκτη συνέπεια της πολιτικής που ακολουθήθηκε, δεν θα ερχόταν αν είχε επιλεγεί άλλη πολιτική.

Όπως και τότε, ο ελληνικός λαός σήμερα βρίσκεται ξανά στο περιθώριο. Τον έχουν σαν σκλάβο, αλλά δεν ξέρει πώς ν’ αντιδράσει. Ψήφισε κείνους που θα έσκιζαν τα μνημόνια, και ΟΧΙ στο δημοψήφισμα. Η θέλησή του καταπατήθηκε, αλλά δεν επαναστατεί. Μισό εκατομμύριο πάντως ψήφισαν με τα πόδια, φεύγοντας οικονομικοί μετανάστες στο εξωτερικό. More

Το ιστορικό συνεχές της ελληνικής Ακροδεξιάς

Leave a comment

του Σπύρου Μαρκέτου

Τον 20ό αιώνα η άκρα δεξιά συγκαθόρισε την εθνική ιδεολογία και, από το 1909 ως το 1974, συχνά κατεύθυνε τις τύχες της Ελλάδας. Από τον Εθνικό Διχασμό ως την πτώση της Χούντας (1915-1974), είτε πρωταγωνίστησε στην πολιτική ζωή είτε έδρασε στο προσκήνιό της. Ωστόσο ποτέ δεν εξασφάλισε πολιτική ή ιδεολογική ενότητα ούτε ευρύτερη νομιμοποίηση.

Ευρω-φασισμός, η αυταρχική κρυστάλλωση της ΕΕ

Στη διάρκεια του εικοστού αιώνα η άκρα δεξιά κάθε άλλο παρά περιθωριακή ή αντισυστημική ήταν σε όλη την Ευρώπη. Είναι μια από τις πολιτικές δυνάμεις οι οποίες έπλασαν τον καπιταλισμό που γνωρίζουμε σήμερα, και μάλιστα διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο. Θα επηρεάσει ακόμη ισχυρότερα τις δεκαετίες που έρχονται, αν ισχύει η ανάλυση του Ιμάνουελ Βαλερστάιν (η οποία μέχρι στιγμής επιβεβαιώνεται), ότι καταλύθηκε η ηγεμονία του φιλελευθερισμού. More

Σπ.Μαρκέτος: Ο Τσίπρας ανοίγει το δρόμο στην άκρα δεξιά

Leave a comment

Φασισμός και φιλελευθερισμός είναι μορφές κανιβαλισμού επεσήμανε ο καθηγητής Σπύρος Μαρκέτος, μιλώντας σε εκδήλωση για τα 100 χρόνια του Εργατικού Κέντρου Θεσσαλονίκης.

Σε μια εξαιρετική ανάλυσή του αποδομεί του μύθους της ταξικής συνεργασίας και της ανάπτυξης που υποτίθεται ότι θα εξαλείψει την φτώχεια ενώ συνδέει την άνοδο του φασισμού στην Ελλάδα με συγκεκριμένα οικονομικά και πολιτικά κέντρα.

Ο ίδιος σημείωσε ότι το πέρασμα από τον φιλελευθερισμό στον φασισμό είναι πολύ εύκολο, καθώς και οι δυο αποτελούν εκφράσεις της άκρας δεξιάς. More

Νεοφιλελευθερισμός, το ανώτατο στάδιο του συμβιβασμού

Leave a comment

Tου Σπύρου Μαρκέτου

ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΠΙΣΤΗ, ΠΟΥ ΔΕΝ ΛΥΓΙΣΕ

Μπροστά στις κάμερες ένας μακρυμάλλης πλησιάζει ασεβώς τον πρωθυπουργό. Ο Αλέξης Τσίπρας, με αυταρέσκεια άρτι ενθρονισμένου Λουδοβίκου, ατάραχος κοιτά στο υπερπέραν και περιμένει τους μπράβους να μαζέψουν τον θρασύ παρείσακτο. Τον κρατά μονωμένο από κάθε ασχήμια η αστραφτερή νοερή ερμίνα που τον περιβάλλει, στη θέση της πάντοτε απούσας και οπωσδήποτε μίζερης γραβάτας. Χιλιάδες αστυνομικοί τον προστατεύουν από τις εκδηλώσεις λατρείας των υπηκόων, ενώ και το Αιγαίο τον φυλά απ’ τη φωτιά που ρημάζει την ίδια ώρα ένα νησί κάπου στ’ ανατολικά, γιατί βέβαια δεν θα την σβήσουν οι ελάχιστοι πυροσβέστες που βρίσκονται επί τόπου. Είναι πρωθυπουργός ελέω Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή το αμέσως καλύτερο μετά το ελέω Θεού. Πρώτη ασπίδα προστασίας όμως είναι το brand name. Είναι επικεφαλής του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς, του κόμματος που νοιάζεται για το λαό της ναρκομπανανίας και ψηφίζεται από αυτόν. Του μεγάλου αριστερού κόμματος. More

«ΕΧΟΥΜΕ ΝΑ ΔΙΑΛΕΞΟΥΜΕ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Η ΕΕ ΕΙΝΑΙ ΦΤΙΑΓΜΕΝΗ ΓΙΑ ΝΑ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟ…»

1 Comment

------------------------------------------------------------00000000aaamarketos

Του ΣΠΥΡΟΥ ΜΑΡΚΕΤΟΥ*

Το κείμενο είναι ο πρόλογος που έγραψε ο Σπύρος Μαρκέτος για την ελληνική έκδοση της βιβλίου του Γάλλου θεωρητικού Ανρί Λεφέβρ «Ο Χίτλερ στην Εξουσία – Διδάγματα από τα πέντε χρόνια φασισμού στη Γερμανία», το οποίο κυκλοφόρησε την άνοιξη του 2014 από τις εκδόσεις Αφήγηση σε μετάφραση του Φοίβου Μαριά.

Ο μικρός τόμος που κρατάτε στα χέρια σας αναλύει την κατάσταση στη Γερμανία όταν ο ναζισμός έχει πλέον εδραιωθεί, αλλά δεν έχει ακόμη εξαπολύσει τον πόλεμο για την κατάκτηση της Ευρώπης. Αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο για την εποχή, όπως άλλωστε και το αντίστοιχο έργο του γνωστού Γάλλου ιστορικού, συγκαιρινού του, του τότε τροτσκιστή Ντανιέλ Γκερέν, Η φαιά πανούκλα, που μεταφράστηκε νωρίτερα στη γλώσσα μας και δίδαξε πολλά στην αριστερά, ιδίως στους αναρχικούς, ήδη από τη δεκαετία του 1970.1 More

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΝΟΜΙΣΜΑ ΕΠΕΙΓΕΙ

1 Comment

Του ΣΠΥΡΟΥ ΜΑΡΚΕΤΟΥ*

ΔΥΟ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΜΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Όσοι υποστηρίζουν σήμερα το ευρώ συνήθως αγνοούν ότι δεν είναι η πρώτη φορά που δέθηκε η Ελλάδα σε μια νομισματική ένωση. Δύο προηγούμενα τέτοια πειράματα, το πρώτο στα τέλη του 19ου αιώνα και το δεύτερο στο Μεσοπόλεμο, είχαν οικτρή κατάληξη. Το τρίτο και χειρότερο, όπως αποδεικνύεται, είναι το ευρώ.

Για να κρατήσει σταθερό το νόμισμα, όπως απαιτούσε η φιλελεύθερη ορθοδοξία της εποχής, η Αθήνα είχε προσχωρήσει από το 1868 στη Λατινική Ένωση, μια συμφωνία της Γαλλίας, της Ιταλίας, του Βελγίου και της Ελβετίας –και άλλων χωρών αργότερα– να διατηρούν νομίσματα σταθερής ισοτιμίας και συνδεδεμένα με τον χρυσό. Διευκολύνθηκε έτσι ένας κύκλος δανεισμού, που χρηματοδότησε έργα υποδομής, τα οποία, ωστόσο, ελάχιστα ωφέλησαν τους φτωχότερους. More

Χτυπά το κράτος τον ρατσισμό;

Leave a comment

Χτυπά το κράτος τον ρατσισμό;

του Σπύρου Μαρκέτου

Είναι παράδοξη φαντασίωση η ιδέα ότι σήμερα, μέσα στην οικονομική κρίση, θ’ αντιμετωπίσει τον φασισμό ένας κρατικός μηχανισμός που ελέγχεται από καπιταλιστές και στους κρίσιμους τομείς της αστυνομίας και της δικαιοσύνης στελεχώνεται από ακροδεξιούς και χρυσαυγίτες. Το λεγόμενο αντιρατσιστικό νομοσχέδιο φυσικά, παρά την ευφάνταστη ονομασία του, κάτι σαν τον Ξένιο Δία, δεν φτιάχτηκε για να χρησιμοποιηθεί εναντίον των ρατσιστών ή των ναζί, αν γίνει νόμος, αλλά αντίθετα ανοίγει δρόμο σε κάποιους άλλους νόμους που αύριο θα ποινικοποιούν κάθε αμφισβήτηση. Η συγκρότηση και οι παραδόσεις των κατασταλτικών μηχανισμών το εγγυούνται αυτό, πόσω μάλλον όταν τούς ελέγχει μια ακροδεξιά και σε μεγάλο βαθμό φιλοφασιστική κυβέρνηση. More

Η πρόσφατη μελέτη του RMF για την ανάγκη διαγραφής του ελληνικού χρέους

Leave a comment

Μαρκέτος

Του Σπύρου Μαρκέτου,

καθηγητή Πολιτικών Επιστημών, ΑΠΘ

Η ελληνική κοινωνία αντιλήφθηκε το πρόβλημα του δημόσιου χρέους την άνοιξη του 2010, όταν ο τότε πρωθυπουργός το χρησιμοποίησε για να δρομολογήσει τα μνημόνια και ανάλογα έπραξαν όλοι οι διάδοχοί του. Τέσσερα χρόνια μετά και αφού η πολιτική τους απονομιμοποίησε και αποσταθεροποίησε το συνασπισμό εξουσίας, το χρέος παραμένει στο επίκεντρο της σύγκρουσης. Έφθασε στο 174% του ΑΕΠ, ενώ προτού εφαρμοστούν τα μνημόνια, το 2009, ήταν “μόνο” 130%. Η πολιτική αντιμετώπισής του απέτυχε και ζητείται νέα.

Καλλιεργείται η ψευδαίσθηση, μερικές φορές και από στελέχη της Αριστεράς, ότι αρκεί να διακοπούν ή να ανατραπούν οι ακραίες επιλογές της τρέχουσας συγκυβέρνησης – από την εκποίηση του νερού και των αιγιαλών ως την υπερφορολόγηση της οικονομίας και την εξάχνωση της εργατικής νομοθεσίας- προκειμένου η χώρα να αναπνεύσει. Ωστόσο η μελέτη του RMF που κρατάτε στα χέρια σας αποδεικνύει ότι πραγματική ανάκαμψη είναι εντελώς ανέφικτη χωρίς βαθιά διαγραφή του χρέους, η οποία επομένως αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση μιας εναλλακτικής πολιτικής. More

Πώς φίλησα τον Μουσολίνι, τα πρώτα βήματα του ελληνικού φασισμού – 4 ( τελευταίο μέρος)

Leave a comment

1neb12a

Του Σπύρου Μαρκέτου

οικονομική και πολιτική κρίση, η κατασταλτική πολιτική των Φιλελευθέρων

Επιστρέφοντας στην ενεργό πολιτική, το 1928, ο Βενιζέλος είχε παρουσιάσει σαν φιλεργατική του πρωτοβουλία την ανάληψη από το κράτος διαιτητικού ρόλου στις εργατικές διαφορές κι έκανε ανοίγματα ακόμη και προς τους κομμουνιστές. Είδαμε προηγουμένως τις μεταρρυθμίσεις με τις οποίες προσπάθησε να ενσωματώσει την εργατική τάξη. Από την άλλη πλευρά, όμως, προσπαθώντας να συσπειρώσει την αστική τάξη, διακήρυξε προγραμματικά τη συστηματική οργάνωση της καταστολής. Μιλώντας στον λαό δεν άφησε περιθώριο αμφιβολιών: More

Πώς φίλησα τον Μουσολίνι, τα πρώτα βήματα του ελληνικού φασισμού – 3

Leave a comment

inde1`x

Του Σπύρου Μαρκέτου

οικονομική και πολιτική κρίση, οι αντιλήψεις του Βενιζέλου

Ο Βενιζέλος, μολονότι ποτέ δεν αμφισβήτησε εκ βάθρων τη φιλελεύθερη οικονομική θεωρία, ανήκε στην πτέρυγα των Φιλελευθέρων που υποστήριζε τη δραστήρια κρατική παρέμβαση στην οικονομία, με αποτέλεσμα να θεωρείται από αρκετούς αστούς επικίνδυνος για το κοινωνικό καθεστώς. Οι αντιλήψεις του στις αρχές τη τρίτης του πρωθυπουργίας συνοψίστηκαν σε μια ομιλία του προς τα μέλη της Φιλελεύθερης Νεολαίας – ένα κείμενο χαρακτηριστικό εκείνων των αισιόδοξων ημερών, προτού ξεσπάσουν η παγκόσμια οικονομική κρίση, η επίθεση της άκρας δεξιάς και η αναζωπύρωση των ευρωπαϊκών ανταγωνισμών. Βασική αντίληψη του, που τον διαφοροποιούσε ριζικά από το φασισμό, ήταν η κατηγορηματική απόρριψη του αλυτρωτισμού και του επεκτατισμού, καθώς και της πραγμάτωσης των εθνικών στόχων με πολέμους. Όπως το έθετε ο ίδιος, «Μια περίοδος της ελληνικής ιστορίας ετερματίσθη με τον παγκόσμιον πόλεμον. Μια νέα περίοδος αρχίζει μετ’ αυτόν». Η Ελλάδα έπρεπε ν’ αρκεστεί στα τότε της σύνορα και να συμβιβαστεί με την ιδέα ότι δεν θα πετύχαινε ποτέ την «ολοκληρωτική εθνική αποκατάσταση». Αλληλένδετη μ’ αυτή την αντίληψη ήταν η απόρριψη του πολέμου: «Η ανθρωπότης έφθασε εις ένα σημείον όπου είνε υποχρεωμένη να κατάργηση τους πολέμους, εάν δεν θέλη μέσα εις τους πολέμους να συντριβή και να ναυαγήση εντελώς ο νεώτερος πολιτισμός».4 Οι νέοι εθνικοί στόχοι δεν μπορούσαν παρά να είναι ο εκσυγχρονισμός του κράτους και η κοινωνική μεταρρύθμιση: «Όλη σας η προσοχή και η δραστηριότης μέλλει να στροφή μόνον εις την οργάνωσιν του νέου ελληνικού κράτους εις κράτος συγχρονισμένον και εις την βελτίωσιν, την καθημερινήν βελτίωσιν, του ισχύοντος κοινωνικού καθεστώτος». Απαραίτητη προϋπόθεση για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι παρέμενε η πολιτική δημοκρατία, η οποία, έλεγε ο Βενιζέλος, κινδύνευε από την αριστερά: More

Πώς φίλησα τον Μουσολίνι, τα πρώτα βήματα του ελληνικού φασισμού – 2

Leave a comment

21312images

Του Σπύρου Μαρκέτου

Η ανάσχεση του αντιβασιλικού φασισμού, το καθεστώς Πάγκαλου

Ο Πάγκαλος είχε πολιτική ισχύ από την επαύριο της Μικρασιατικής Καταστροφής, όταν απέκτησε νευραλγική Θέση στο στράτευμα. Αναλαμβάνοντας την αναδιοργάνωση της Στρατιάς του Έβρου, δημιούργησε μια αυτόνομη βάση εξουσίας, κυρίως με στρατιωτικούς αλλά και με τα παραστρατιωτικά σώματα που έφτιαξε στη Βόρεια Ελλάδα Εμπνεόταν από ακραίες σοβινιστικές και αυταρχικές ιδέες, και Θαύμαζε κι αυτός τον Μουσσολίνι, αλλά δεν Θα μπορούσε ακριβώς να χαρακτηριστεί φασίστας, παρά τις φασιστικές του τάσεις, για τους λόγους που Θα δούμε αμέσως. Το 1924, μόλις πήρε το υπουργείο Δημόσιας Τάξης στην κυβέρνηση Παπαναστασίου, κήρυξε τον στρατιωτικό νόμο στις Νέες Χώρες, και ακόμη και σε τμήματα της Θεσσαλίας και της Στερεάς, με πρόσχημα την καταπολέμηση της ληστείας, κι εφάρμοσε πολιτική πυγμής. Από τότε υποστήριζε, όχι όμως δημόσια, ότι η Ελλάδα μπορούσε να διοικηθεί μόνο δικτατορικά και ότι ο λαός ήταν αμελητέα ποσότητα. More

Πώς φίλησα τον Μουσολίνι, τα πρώτα βήματα του ελληνικού φασισμού – 1

Leave a comment

4564index

Του Σπύρου Μαρκέτου

πρώιμη ριζοσπαστική δεξιά και ιδεολογικοί πρόδρομοι του ελληνικού φασισμού,κινητήρια πάθη και πολιτικά συναισθήματα

[…]

Ακολούθησε η ήττα Η μικρασιατική αυτοκαταστροφή ψαλίδισε τις εθνικές βλέψεις, αλλά ένα μέρος του πολιτικού κόσμου, όπως άλλωστε και του λαού, δεν εγκατέλειψε το όνειρο της νέας επέκτασης στ’ ανατολικά. Ο Πάγκαλος, ο Χατζηκυριάκος και πολλοί άλλοι στρατοκράτες ποτέ δεν συγχώρησαν στον Βενιζέλο την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης, ενώ και στην Τέταρτη Συντακτική Εθνοσυνέλευση σημειώθηκαν απ’ όλες τις πλευρές έντονες αντιδράσεις εναντίον της. Η ιδεολογική κληρονομιά της ήττας σύντομα αναπτύχθηκε σ’ ένα μείγμα λατρειών της βίας και του θανάτου, μισαλλόδοξου κι εκδικητικού εθνικισμού και θεωριών περί «πισώπλατου μαχαιρώματος» της χώρας από τους «Φράγκους» και τους κομμουνιστές – τους νέους «εχθρούς».

Με δυο λόγια, η πολεμική δεκαετία διέψευσε τις εθνικές ελπίδες και δεν έλυσε τα εσωτερικά προβλήματα, ενώ άφησε κληρονομιά νέους πολέμους• ουσιαστικά, έκτοτε τα Βαλκάνια δεν γνώρισαν την ειρήνη. Στην πραγματικότητα αποδείχθηκε καταστροφική για όλους τους βαλκανικούς λαούς, σπέρνοντας παντού μίσος και φόβο για τους γείτονες και τους εσωτερικούς «άλλους», πόσο μάλλον για τους «προδότες», όπως λέγονταν ήδη συχνά οι πολιτικοί αντίπαλοι, που τώρα πλέον απονομιμοποιούνταν λογοθετικά με το χαρακτηρισμό των εχθρών του έθνους. Η δραματική της κατάληξη, που κορυφώθηκε στη στρατιωτική ήττα, τη δημοσιονομική κατάρρευση και την προσφυγιά των ορθόδοξων πληθυσμών της Τουρκίας, έβαλε την Ελλάδα στη χορεία των ηττημένων κρατών, παρά τα εδαφικά της κέρδη μετά το 1912, και από αυτή την άποψη δημιούργησε μία από τις σημαντικές, όπως είδαμε προηγουμένως, προϋποθέσεις του φασισμού.

Ο πολιτικός λόγος που αναπτύχθηκε αυτή την περίοδο διευκόλυνε επίσης το φασισμό, καθώς υπογράμμιζε την κατάρρευση του αισθήματος πως ολόκληρο το έθνος αποτελούσε μια πολιτική κοινότητα Ωστόσο, αντίθετα απ’ άτι συνέβαινε σε άλλες χώρες, εδώ από το έθνος δεν εξοβελιζόταν μόνον η αριστερά αλλά και η αντίπαλη αστική παράταξη, Λόγου χάρη, ήδη πριν από την Καταστροφή, η Πρωτεύουσα, το ημιεπίσημο πρωθυπουργικό όργανο, διακήρυσσε σαν επιστημονικό συμπέρασμα πως οι βενιξελικοί δεν ανήκαν στο ελληνικό έθνος. «Αντεθνισμός είναι ο Κωνσταντινισμός μετά την εθνικήν μας καταστροφήν», αντέτασσε λίγο αργότερα στη βουλή ένας επιφανής Φιλελεύθερος. Στο κλίμα της εποχής ούτε οι εκφράσεις αυτές ήταν ακραίες, ούτε τα πολιτικά συναισθήματα που τις στήριξαν ασυνήθιστα Μεταφρασμένες σε πολιτικές προτάσεις τόσο οι μεν όσο και τα δε οδηγούσαν λογικά στην αυταρχική επιβολή του μισού έθνους πάνω στο άλλο μισό. Έτσι βοήθησαν καταλυτικά τη μετατόπιση μερίδων των Φιλελευθέρων και της δεξιάς επάνω στο συνεχές που εκτείνεται από το συντηρητισμό ως το φασισμό, προς την κατεύθυνση του τελευταίου.

Την εκδικητικότητα, το μίσος και το φόβο συμπλήρωνε η φυλετική και πολιτισμική περιφρόνηση των γειτόνων. Αντιτουρκικά ρατσιστικά αισθήματα ήταν ευρύτατα εξαπλωμένα στους διανοουμένους, ενώ και οι βούλγαροι ή γενικά οι σλάβοι καταγγέλλονταν με νέα έμφαση ως προαιώνιοι εχθροί. Η ιεράρχηση των εθνών οε βαθμούς πολιτισμού -των ελλήνων λίγο παρακάτω ή παραπάνω από την Ευρώπη, κι έπειτα των επίφοβων βουλγάρων και των ισχυρών ρουμάνων, των αλβανών και των «συντηρητικών» τούρκων- έγινε κοινός τόπος στην Ελλάδα του πρώιμου εικοστού αιώνα, όπου ο αλυτρωτικός και ιμπεριαλιστικός λόγος εξακολουθούσε να εκφέρεται με εκπολιτιστικό ένδυμα ακόμη και από τη μεταρρυθμιστική αριστερά.

Στο στόχαστρο πάντως των εθνικών διανοουμένων δεν μπήκαν μόνον α πολιτισμικά κατώτερα- Οι πολεμικές συνθήκες καλλιέργησαν απέναντι στους ξένους εν γένει μια εξίσου νοσηρή καχυποψία, που συχνά συνδεόταν με μια γενικότερη αντίσταση στη νεωτερικότητα – ένα άλλο κινητήριο πάθος του φασισμού, που εκδηλωνόταν ο’ όλα τα επίπεδα και με κάθε λογής τρόπους. Στην πραγματικότητα, όμως, η εξάρτηση από τις «προστάτιδες δυνάμεις» εξακολούθησε και μετά το ναυάγιο της Μεγάλης Ιδέας να λειτουργεί ως ψυχολογικό αντανακλαστικό. Οι αστοί πολιτικοί δικαιολογούσαν την περιστολή των δημοκρατικών ελευθεριών και την αυταρχική καταστολή της αριστεράς επικαλούμενοι την απουσία εθνικής συνείδησης που χαρακτήριζε τους κομμουνιστές αλλά και οι ίδιοι επιδίωκαν την ανάμειξη ξένων στα ελληνικά πράγματα όποτε έβρισκαν πως τους συνέφερε -σε τέτοιο βαθμό, ώστε αυτό έφτασε να θεωρείται από ξένους παρατηρητές χαρακτηριστικό στοιχείο του ύφους της πολιτικής τους- το «αληθινό ελληνικό στυλ», όπως παρατηρούσε ειρωνικά ένας βρετανός διπλωμάτης.

Παραμένει άγνωστο, πάντως, σε ποιο βαθμό αφομοίωσαν οι «σιωπηλές τάξεις» αυτές τις ρατσιστικές αντιλήψεις και τα πολεμοχαρή πολιτικά συναισθήματα που κυριαρχούσαν στους αστούς και τους διανοουμένους. Το βέβαιο είναι πως οι πόλεμοι της δεκαετίας 1912-1922 έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση των στάσεων και αντιλήψεων των λαϊκών μαζών, αλλά η ιστορία τους από τη σκοπιά των απλών ανθρώπων δεν έχει ακόμη γραφεί. Ωστόσο, γνωρίζουμε πως η καταναγκαστική στράτευση, οι στρατιωτικές ωμότητες και λεηλασίες και η δημιουργία κυμάτων άμαχων προσφύγων συνέθεταν μια εφιαλτική εμπειρία, την οποία συγκάλυψε ο επίσημος λόγος. Ο πληθυσμός στα θέατρα των επιχειρήσεων υπέφερε πρωτοφανείς ταλαιπωρίες και διώξεις, συνήθως αλλ’ όχι πάντοτε από «εθνικούς εχθρούς», ενώ οι στρατευμένα συμμετείχαν, με την προτροπή ή την ανοχή των ανωτέρων, σε ωμότητες οι οποίες δικαιολογημένα γεννούσαν υστερικούς φόβους αντιποίνων.

Σπύρος Μαρκέτος, Πώς φίλησα τον Μουσολίνι, τα πρώτα βήματα του ελληνικού φασισμού, Αθήνα, 2006, Βιβλιόραμα, σελ. 70-72

δημοσίευση από : http://users.sch.gr/symfo/sholio/istoria/kimena/1930.marketos-musolini.htm#%CE%BA%CE%B9%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%B1%20%CF%80%CE%AC%CE%B8%CE%B7

Χρέος σημαίνει ανισότητα και υποδούλωση

2 Comments

284848_496177627077137_197176178_nΤου Σπύρου Μαρκέτου

Kάθε παιδί που γεννιέται σήμερα στην Ελλάδα χρωστά στους δανειστές δεκάδες χιλιάδες ευρώ, καθώς και όλες κι όλοι εμείς οι υπόλοιποι. Πώς είναι δυνατό να δεχόμαστε τούτη τη σύγχρονη δουλεία, και τι σημαίνει; Πώς φτιάχτηκε το χρέος; Γιατί; Μπορεί να πληρωθεί; Αλλά ακόμη και αν θα μπορούσε, που φυσικά δεν μπορεί, πρέπει αλήθεια να πληρωθεί; Γιατί; Νομιμοποιείται κάτι τέτοιο; Είναι σωστό και αξιοπρεπές; Δεν είναι αφηρημένα ερωτήματα όλα αυτά, αλλά από τις απαντήσεις που τούς δίνουμε συλλογικά φτιάχνονται οι ίδιες οι ζωές μας. More

Οι νομισματικές ενώσεις έχουν κερδισμένους και χαμένους

Leave a comment

Eurozone copy

Του Σπύρου Μαρκέτου

Ανέκαθεν οι αιτίες και οι στόχοι των νομισματικών ενώσεων -καθώς βέβαια και των νομισματικών αποσχίσεων- αφορούσαν την πολιτική μάλλον παρά την οικονομία. Και μολονότι παρουσιάζονται από τους υποστηρικτές τους σαν κοινή λογική, διεθνιστική κατάκτηση, ή εργαλείο για την επίτευξη ειρήνης και ευημερίας, η ιστορία τους μας λέει πως δεν είναι τίποτε απ” όλα αυτά…

«Οι καλύτεροι ηγέτες» έλεγε ο Λάο Τσε «είναι κείνοι που ο κόσμος δεν προσέχει καν την ύπαρξή τους. Μετά έρχονται εκείνοι που ο κόσμος αγαπά κι επαινεί. Χειρότεροι είναι όσοι κυβερνούν με το φόβο, και χειρότεροι απ” όλους εκείνοι που προκαλούν περιφρόνηση. Αν δεν είναι οι ηγέτες αξιόπιστοι, οι μάζες δεν μπορούν να τούς εμπιστευτούν». More

Θα τούς ταράξουμε στη νομιμότητα;

Leave a comment

imagesΤου Σπύρου Μαρκέτου 

Το πλήγμα της ακροδεξιάς κυβέρνησης στη συμμορία που σκότωσε τον ηρωικό Παύλο Φύσσα μπορεί ν’ αποδοθεί σε πολλούς παράγοντες, αλλά σίγουρα όχι σε οποιεσδήποτε αντιφασιστικές ευαισθησίες του Σαμαρά και του επιτελείου του. Αυτές είναι ανύπαρκτες, όπως απέδειξαν λόγοι και πράξεις τους όλα τα περασμενα χρόνια. More

Ελεύθερη Ελλάδα

Leave a comment

Φωτογραφία: Φίλιππος Μεσσίνης/FosPhotos

Φωτογραφία: Φίλιππος Μεσσίνης/FosPhotos

Toυ Σπύρου Μαρκέτου

Καθημερινά μιλάμε για ελευθερία, ιδίως στην Ελλάδα, χώρα γεννημένη από επανάσταση, και από τις ελάχιστες που έκαναν εθνικό ύμνο έναν Ύμνο στην Ελευθερία. Ωστόσο τι σημαίνει αυτή η λέξη; Για μερικούς να μπορείς να τρέχεις ανεμπόδιστος στην εθνική, για άλλους να έχεις καταναλωτικές επιλογές. Οι πολιτικοί φιλόσοφοι είναι πιο απαιτητικοί. Ο Ηζάια Μπέρλιν διέκρινε μεταξύ θετικής και αποθετικής ελευθερίας, δυο ανταγωνιστικών μεταξύ τους εννοιών.Αποθετική ελευθερία είναι, χονδρικά, η δυνατότητά σου να ζεις ελεύθερος από εξωτερικούς καταναγκασμούς, ενώ θετική ελευθερία η δυνατότητα που σού δίνει η κοινωνία να ζεις με τον τρόπο που εσύ ο ίδιος προτιμάς. Ο ιστορικός των ιδεολογιών Κέντιν Σκίννερ πρόσθεσε μια τρίτη μορφή ελευθερίας, γνωστή από παλιά, αλλά ιδιαίτερα επίκαιρη σήμερα.

Στην κλασική νομική και πολιτική θεωρία των ρωμαίων, έπειτα στον μεταρωμαϊκό κόσμο, και αργότερα στο ιδεολογικό σύμπαν που φώτισαν οι φιλελεύθερες επαναστάσεις, μεταξύ τους και η ελληνική του 1821, η βασική διάκριση των ανθρώπων ήταν μεταξύ ελεύθερων και υπόδουλων. Την ίδια ιδέα προεκτείνουν σύγχρονοι φιλελεύθεροι στοχαστές, όπως ο Σκίννερ. Ελευθερία δεν είναι η απλή απουσία εξωτερικών παρεμβάσεων, αλλά η γνώση ότι κανείς άλλος δεν κυριαρχεί επάνω σου, η απουσία εξάρτησης. Το να μη ζεις υποταγμένος ή εξαρτημένος. Υπόδουλος είσαι, αντίθετα, όταν άλλοι ασκούν κυριαρχία επάνω σου, ακόμη και αν δεν παρεμβαίνουν ενεργά στις καθημερινές σου υποθέσεις. Όταν χρειάζεται να λες ή να κάνεις πράγματα που δεν θέλεις, ενώ δεν μπορείς να πεις και να κάνεις εκείνα που θέλεις ή που πρέπει. Εκεί όπου υπάρχει προληπτική συμμόρφωση, δεν έχει ελευθερία. More

Ίσως σήμερα κανείς να μην είναι τόσο επικίνδυνος για το ευρώ όσο οι οπαδοί του, που θέλουνε να το μεταρρυθμίσουν…

Leave a comment

του Σπύρου Μαρκέτου

Η πολυπόθητη απελευθέρωση από το ευρώ πλησιάζει μετά την εκλογική συντριβή των τριών χουντικών κομμάτων. Καλώντας να κυβερνήσει μόνος του ο Σύριζα, ο εκπρόσωπος των βιομηχάνων Δασκαλόπουλος έδειξε πως ένα σημαντικό κομάτι του πλέγματος εξουσίας έχει πλέον αποδεχτεί το μοιραίο, και κύριο μέλημά τους είναι τώρα να φορτώσουν την ευθύνη στην αριστερά ώστε, κρύβοντας τον δικό τους ρόλο στην καταστροφή που ζούμε, κατόπιν να παραστήσουν τους τιμητές. Τρέμουν προπαντός μη σκάσει στα δικά τους χέρια το κανόνι του ευρώ. More

Σπύρος Μαρκέτος: Δεν πρέπει να ματώσει ο ελληνικός λαός για πλασματικά δάνεια

Leave a comment

Η συμφωνία στήριξης ενισχύει κυρίως το ξένο και δευτερευόντως το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και όχι την Ελλάδα.

• Δεν υπάρχει κανένας λόγος ο ελληνικός λαός να δεχτεί αυτό το χρέος, του οποίου είναι πολύ αμφίβολη πρώτα-πρώτα η νομιμότητά του

• Μελέτη των περιστατικών στάσης πληρωμών τα τελευταία 200 χρόνια αποδεικνύει ότι το κόστος είναι πολύ μικρότερο από το κόστος μιας μακροχρόνιας ύφεσης

  More