Αρχική

Από τη μισθωτή στην… αμισθί σκλαβιά

Σχολιάστε

«Η απελπισία δεν διαθέτει φτερά, δεν κάθεται απαραιτήτως σε ένα ξεστρωμένο τραπέζι, σε μια βεράντα, στην ακροθαλασσιά […] Γνωρίζω σε γενικές γραμμές την απελπισία με μακριές λεπτές εκπλήξεις, την απελπισία της υπερηφάνειας, την απελπισία της οργής […] Σε γενικές γραμμές η απελπισία δεν έχει καμία σημασία. Είναι μια αγγαρεία από δέντρα που πάνε πάλι να σχηματίσουν ένα δάσος, είναι μια αγγαρεία από αστέρια που πάνε πάλι να δημιουργήσουν μια μέρα λιγότερη, είναι μια αγγαρεία από όλο και λιγότερες μέρες που πάνε πάλι να αποτελέσουν τη ζωή μου».

Αντρέ Μπρετόν, «Γαιόφως και άλλα ποιήματα»

Το χαρακτηρίζουν πανδημία. Είναι το μεγαλύτερο παράδοξο και το πιο δύσκολο να ερμηνευθεί. Η ανεργία, η δουλειά-λάστιχο, η μαύρη εργασία, όλα αυτά είναι απολύτως κατανοητά κι εξηγήσιμα σε συνθήκες βαθιάς ύφεσης και με πολιτικές λιτότητας και νεοφιλελευθερισμού.

Τι είναι αυτό που κάνει 1.200.000 εργαζομένους, που δεν πληρώνονται από τα αφεντικά τους, να εξακολουθούν να παρέχουν την εργασία τους κάθε μέρα;

Η απλήρωτη εργασία έχει μετατραπεί σε νέα κανονικότητα κι είναι ίσως η ουσιωδέστερη α-συνέχεια του κόσμου, όπως τον ξέραμε επί δεκαετίες: ο εργαζόμενος παρέχει εργατική δύναμη και σε αντάλλαγμα παίρνει μισθό.

Τώρα πια όμως είμαστε αντιμέτωποι μ’ ένα νέο φαινόμενο, παράδοξο μεν, αλλά μέρος της νέα κανονικότητας εκτάκτου ανάγκης: την άμισθη σκλαβιά.

«Μουγκή» δύναμη

Στην Ελλάδα των Μνημονίων μιλάμε πολύ για την ανάπτυξη, λιγότερο για την ανεργία και καθόλου για την απλήρωτη εργασία.

Εχουμε γίνει η πολιτεία που περιγράφει ο Αζίζ Νεσίν: «Κατάπιαμε τη γλώσσα μας. Στόμα έχουμε και μιλιά δεν έχουμε. Φτιάξαμε τον σύλλογο του “σώπα” και μαζευτήκαμε πολλοί, μια πολιτεία ολόκληρη, μια δύναμη μεγάλη, αλλά μουγκή!».

Οχι μόνο πια δεν εξεγειρόμαστε για την ανεργία, αλλά και θεωρούμε κανονικό το να μην πληρωνόμαστε, όταν εργαζόμαστε.

Το νούμερο είναι εξωπραγματικό: ένα εκατομμύριο (1.000.000) είναι οι απλήρωτοι εργαζόμενοι, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, στους 1.200.000 τούς ανεβάζει το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ. Τα 2/3 όσων έχουν ακόμα δουλειά στον ιδιωτικό τομέα πληρώνονται με καθυστέρηση.

Τα αφεντικά έχουν προσχωρήσει μαζικά στο κίνημα «δεν πληρώνω»: περίπου δύο στις τρεις επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα έχουν προχωρήσει σε στάση πληρωμών.

Ετσι, ο ένας μήνας χωρίς αμοιβή δεν θεωρείται πια καν καθυστέρηση, ο μέσος χρόνος απληρωσιάς είναι οι πέντε μήνες, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις τα αφεντικά μπορεί και να μην πληρώνουν ακόμα και επί δύο χρόνια.

Μια απλή αναζήτηση στο google με τον όρο «απλήρωτοι εργαζόμενοι» δίνει 396.000 αποτελέσματα σε 0,40 δευτερόλεπτα και μια ατελείωτη λίστα: από τον «Αγγελιοφόρο» μέχρι το ΙΓΜΕ, από το Μέγαρο Μουσικής μέχρι μεγάλα ξενοδοχεία, από το Πάρκο Τρίτση μέχρι τους εργαζομένους σε πτηνοτροφεία, από το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο μέχρι το μπακάλικο της γειτονιάς σου.

Ακόμη και τα κόμματα, που δηλώνουν πως θέλουν να σώσουν τον τόπο από τη μάστιγα της ανεργίας, έχουν καθυστερήσει κατά περιόδους την πληρωμή των εργαζομένων τους –κι αυτό ισχύει και για τη Νέα Δημοκρατία και για το ΠΑΣΟΚ και για τον ΣΥΡΙΖΑ.

Μέχρι και οι εργαζόμενοι του Ινστιτούτου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας, που λειτουργεί υπό την αιγίδα της ΓΣΕΕ, βρέθηκαν απλήρωτοι από 3 έως 6 μήνες!

«Πρόκειται για επιδημία τα τελευταία πέντε χρόνια», μας λέει η Μαργετίνα Στεφανάτου, μάχιμη δικηγόρος κι εξαιρετικά έμπειρη στα εργατικά. «Το ‘’φαινόμενο’’ εμφανίστηκε αρχικά με τη μορφή της πολύμηνης καθυστέρησης μισθοδοσίας. Σταδιακά -και δη τα τελευταία 2-3 χρόνια- υπάρχουν εργαζόμενοι που δουλεύουν χωρίς να πληρώνονται καθόλου πάνω από 5-6 μήνες, μέχρι και 10-12 μήνες.

»Το ‘’φαινόμενο’’ δεν αφορά μόνο τον ιδιωτικό τομέα, αλλά εμφανίζεται συχνά και σε επιχειρήσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα, αλλά και σε αναπτυξιακές εταιρείες δήμων ή εταιρείες που δουλεύουν με προγράμματα ΕΣΠΑ κ.λπ. Το ‘’φαινόμενο’’ πολλές φορές αιτιολογείται και δικαιολογείται λόγω της υστέρησης και εν τέλει της στάσης πληρωμών εκ μέρους του ελληνικού Δημοσίου, γεγονός πραγματικό που έχει φέρει σε οικονομικό αδιέξοδο πολλές επιχειρήσεις του ιδιωτικού και του ευρύτερου δημόσιου τομέα».

Υπάρχουν κι άλλες κατηγορίες στη στρατιά των απλήρωτων, όπως μας εξηγεί η νομικός Μαρίλη Ζαλαώρα, που εργάζεται στη ΓΣΕΕ:

«Υπάρχουν εργαζόμενοι, θύματα μιας συχνά προσχηματικής κι ανειλικρινούς εργοδοτικής συμπεριφοράς που έχουν να πληρωθούν κανονικά ακόμα και περισσότερο από τρία χρόνια, ζώντας με τα “έναντι”. Παράλληλα με αυτούς συμπορεύεται μια ακόμα κατηγορία απλήρωτων εργαζομένων, εκείνη των “δοκιμαστικών” υπαλλήλων, οι οποίοι αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμα από τον εργοδότη κι αντικαθίστανται αμέσως μετά τη λήξη της δοκιμαστικής περιόδου, χωρίς να λάβουν την παραμικρή αμοιβή.

»Πρόκειται επομένως για κατ’ όνομα εργαζομένους, αλλά στην πραγματικότητα για κατ’ ουσία ανέργους. Καμιά στατιστική δεν ασχολείται μαζί τους ενώ εκείνοι, συνεχώς αυξανόμενοι, εξακολουθούν να ακροβατούν στωικά στο τεντωμένο σκοινί μιας ιδιότυπης ομηρίας».

Μια κατηγορία μόνοι τους

«Σύγχρονη δουλεία» χαρακτηρίζει την απλήρωτη εργασία η νομικός Σοφία Παπαοικονόμου στη μελέτη της «Η απλήρωτη εργασία στα χρόνια των Μνημονίων και της κρίσης»:

«Οι απλήρωτοι εργαζόμενοι αποτελούν “sui generis” κατηγορία: ενώ αναγκάζονται να παρέχουν τις υπηρεσίες τους με τους ίδιους ή και σκληρότερους όρους, δεν απολαμβάνουν το αυτονόητο αντίτιμο της εργασίας τους. Ενώ δεν είναι τυπικώς άνεργοι, βρίσκονται όμηροι σε επιχειρήσεις και διαβιούν χειρότερα από τους ανέργους, αφού δεν δικαιούνται ούτε κι αυτό το γλίσχρο επίδομα ανεργίας.

»Είναι οι σύγχρονοι δούλοι, που υπομένουν στωικά ως αναγκαία κατάσταση τα έναντι-ψίχουλα, που “βάζουν πλάτη” για τη “διάσωση” της επιχείρησης, για να μη χαθούν ολότελα οι θέσεις εργασίας. Κι έτσι “επιχορηγούν” τις επιχειρήσεις, στις οποίες εργάζονται, με τους “βερεσέ” μισθούς τους.

»Με τη συνέργεια του κράτους, μέσω των συνεχών μειώσεων του μισθολογικού και συνταξιοδοτικού κόστους, των κοινωνικών παροχών και της συστηματικής καθιέρωσης της απλήρωτης εργασίας, πραγματοποιείται μια γιγαντιαία μεταφορά εισοδήματος από τους εργαζομένους και τα ασφαλιστικά ταμεία προς τις επιχειρήσεις, σε όφελος του μεγάλου κεφαλαίου».

Εργασιακές γαλέρες στα ΜΜΕ

Ο κλάδος των μέσων μαζικής ενημέρωσης είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα, προκειμένου να αντιληφθεί κανείς τι έχει συμβεί στον κόσμο της εργασίας τα τελευταία χρόνια.

Σε… κρίση πολύ πριν από την κρίση, οι εργαζόμενοι του Τύπου ήταν τα πρώτα θύματα της «ευελιξίας» που έφερε ο Κώστας Σημίτης, όταν έχτιζε τον μύθο της ισχυρής Ελλάδας και κατεδάφιζε, ακολουθώντας τα βήματα Σρέντερ, τα εργασιακά δικαιώματα.

Αργότερα, όταν η χώρα μπήκε (και επισήμως) σε κρίση, οι βαρονίες του Τύπου άρχισαν να κλυδωνίζονται: η αρχή έγινε με το λουκέτο που έβαλε εν μιά νυκτί η Γιάννα Αγγελοπούλου στον «Ελεύθερο Τύπο».

Στη συνέχεια βυθίστηκε αύτανδρο το «Αλτερ» κι ακολούθησε το ναυάγιο της «Ελευθεροτυπίας». Ακολούθησαν μαζικές απολύσεις, ατομικές συμβάσεις και ο χώρος του Τύπου γέμισε γαλέρες.

Ο μισθός στον μαγικό κόσμο των ΜΜΕ κατάντησε μαγική εικόνα ή -αλλιώς- «μια πονεμένη ιστορία», όπως μας λέει συνάδελφος που εργάζεται στον «Ελεύθερο Τύπο», απλήρωτος εδώ κι 9 μήνες: «Από το 2012 μέχρι σήμερα οι εκδότες έχουν κάνει τρεις… εθελούσιες και δύο μειώσεις μισθών.

Ηδη ετοιμάζονται για την τρίτη. Κάθε φορά μάς έλεγαν τα ίδια πράγματα: “Δεν θα υπάρξουν άλλες μειώσεις. Ετσι κατοχυρώνετε τις θέσεις εργασίας και δεν θα κάνουμε απολύσεις. Θα πληρώνεστε κανονικά”. Το 2013 είχαμε μπει ήδη δυόμισι μήνες μέσα. Το 2014 νέα μείωση μισθών με τα ίδια επιχειρήματα. Τη μια φταίει η πολιτική κατάσταση, την άλλη η διαπραγμάτευση, την τρίτη τα capital controls. Φτάσαμε να πληρωνόμαστε, όποτε οι εργοδότες θυμούνται.

»Κι όταν γίνεται αυτό το… θαύμα, ο μισθός δεν ξεπερνάει τα 400 ευρώ. Υπάρχουν συνάδελφοι που δεν έχουν στο πορτοφόλι τους ούτε ένα ευρώ για βενζίνη. Οι περισσότεροι δεν πληρώνουν τους λογαριασμούς τους στις τράπεζες, στις ΔΕΚΟ, σε όσους τέλος πάντων χρωστάνε. Τώρα οι εκδότες ετοιμάζουν… καινούργιες μειώσεις μισθών, φαντάζομαι με τα ίδια επιχειρήματα. Πέρασαν πάνω από δύο χρόνια από τότε που πήραμε για τελευταία φορά ολόκληρο μισθό. Μάλλον θα περιμένουμε πολύ. Εκτός αν τα 400 ευρώ τα λες ολόκληρο μισθό»…

Από το 2012!

Mαργαρίτα Συγγενιώτου Mαργαρίτα Συγγενιώτου |

Η Μαργαρίτα Συγγενιώτου είναι μέτζο σοπράνο και συνεργάζεται με το Μέγαρο, που έχει να πληρώσει τους εργαζομένους από το 2012.

Η Μαργαρίτα είναι γραμματέας της Ενωσης Λυρικών Πρωταγωνιστών και μέλος του Δ.Σ. της Ομοσπονδίας Θεάματος Ακροάματος –εξ ου και τολμά να μιλήσει επωνύμως:

«Στην αρχή της κρίσης (η οποία φαίνεται τελικά να παίρνει διαστάσεις Νέας Τάξης Πραγμάτων) νόμιζα ότι εμείς οι ελεύθεροι επαγγελματίες του πολιτισμού θα τη βιώναμε πιο εύκολα από τους άλλους: η οικονομική αστάθεια είναι μέρος της δουλειάς.

»Μετά γνωρίστηκα με τον νεοφιλελευθερισμό. Χωρίς ΣΣΕ, τι να διεκδικήσεις; Η αγορά καθορίζει την τιμή. Με τόση ανεργία, λοιπόν, οι τιμές έπεσαν στο επίπεδο ενός καλού φιλοδωρήματος. Και δεν είναι μόνο η ανεργία, ο καλλιτέχνης θέλει να πατήσει στη σκηνή, ποια αγορά δεν θα εκμεταλλευόταν αυτή την ανάγκη; Εβλεπες παντού αγγελίες για εθελοντές. Και πάντα έβρισκαν.

»Ταυτόχρονα μας επέβαλλαν έναν άλλον, ακούσιο εθελοντισμό: το Μέγαρο μας χρωστάει από το 2012. Η Λυρική χρωστάει έως κι έναν χρόνο στους εξωτερικούς της συνεργάτες (εξαιρούνται οι ξένοι κι ελάχιστοι Ελληνες…), για τους δήμους να μη μιλήσω καλύτερα.

»Οταν είμαι στις καλές μου, το παίρνω χαλαρά: η μποέμικη ζωή του καλλιτέχνη δικαιώνεται μέσα από την αφραγκία. Μετά, όμως, γυρίζω σπίτι και βλέπω έναν λογαριασμό, η μικρή θέλει λεφτά για την εκδρομή του σχολείου και η μποέμικη ελευθερία εξαερώνεται μέσα στον καταναγκασμό της αναγκαιότητας. Αδιέξοδο».

Το φαινόμενο της απλήρωτης εργασίας πλήττει κυρίως τον κλάδο του τουρισμού και επισιτισμού, της καθαριότητας, των εταιρειών φύλαξης, τον χώρο των ΜΜΕ (εφημερίδες-ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί), τις ιδιωτικές κλινικές, τη ναυτιλία, τις κατασκευές, το λιανεμπόριο.

Πρόκειται για τους ίδιους κλάδους που εμφανίζουν θλιβερή πρωτιά στην παραβατικότητα της εργατικής νομοθεσίας, ενώ ταυτόχρονα υπέστησαν τις μεγαλύτερες μειώσεις στις κατώτατες συμβατικές πραγματικές αποδοχές τους.

2/3 επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα έχουν προχωρήσει σε στάση πληρωμών.

550.000 εταιρείες (μικρομεσαίες και μεγάλες) πληρώνουν με έναντι, καταγράφοντας καθυστέρηση στην καταβολή των δεδουλευμένων τους από έναν έως και… 24 μήνες!

200% αυξήθηκε το ποσοστό των επιχειρήσεων που πληρώνουν με έναντι από το 2012 μέχρι σήμερα!

2014 χρονιά-ορόσημο, καθώς διπλασιάστηκαν τόσο ο αριθμός των εργαζομένων όσο και οι μήνες στην καθυστέρηση πληρωμής.

1.000.000 εργαζόμενοι δεν πληρώνονται επίδομα άδειας, χιλιάδες εργαζόμενοι πληρώνονται το δώρο Χριστουγέννων ή Πάσχα σε είδος (κουπόνια για τρόφιμα ή καύσιμα).

1.000.000 είναι οι «αόρατοι»: εργάζονται ανασφάλιστοι ή εργάζονται ως μισθωτοί, αλλά αμείβονται με μπλοκάκι ελεύθερου επαγγελματία ή εργάζονται με πλήρες ωράριο, δηλώνονται όμως ως μερικώς απασχολούμενοι.

•Στοιχεία από τη μελέτη «Η απλήρωτη εργασία στα χρόνια των Μνημονίων και της Κρίσης» της νομικού και επιστημονικής συνεργάτιδας της κ. Κούνεβα, Σοφίας Παπαοικονόμου

Ψυχολογικές επιπτώσεις

Απλήρωτη εργασία ή ένας «μικρός θάνατος»;

Τι είναι αυτό που οδηγεί τους εργαζομένους να αποδέχονται μια τέτοια ταπεινωτική κι αβίωτη συνθήκη; «Οι μακροχρόνια απλήρωτοι εργαζόμενοι είναι πολύ επιφυλακτικοί, ακόμη και να ασκήσουν τα ελάχιστα δικαιώματα που τους δίνει η εργατική νομοθεσία», μας λέει η Μαργετίνα Στεφανάτου.

Μαργετίνα Στεφανάτου Μαργετίνα Στεφανάτου |

«Προτιμούν να διατηρούν μια “δουλειά”, όπου δεν εισπράττουν τίποτα, παρά να πέσουν στη χοάνη της μακροχρόνιας ανεργίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι επιχειρήσεις τελικά πτωχεύουν, οπότε και άνεργοι και απλήρωτοι παραμένουν».

Αλεξάνδρα Βασιλείου Αλεξάνδρα Βασιλείου |

Υπάρχουν κι άλλοι, βαθύτεροι λόγοι που εξηγούν την απλήρωτη εργασία, όπως μας εξηγεί η δρ Κοινωνικής Ψυχολογίας, Αλεξάνδρα Βασιλείου:

«Η εργασία υπηρετεί διαφορετικές ανθρώπινες ανάγκες ταυτόχρονα. Πρώτη μπορεί να μοιάζει η ανάγκη για επιβίωση, αλλά εξίσου σημαντική και η ανάγκη του ανθρώπου να νιώθει χρήσιμος και συνδεδεμένος με την κοινωνία. Αν χάσει τη δουλειά του, χάνει κι αυτή την αίσθηση αξίας και σύνδεσης. Χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν στον χώρο εργασίας τους απλήρωτοι, ακόμη κι όταν ξέρουν ότι οι πιθανότητες να πληρωθούν τα δεδουλευμένα τους είναι απειροελάχιστες έως μηδενικές.

»Αυτό συνδέεται άμεσα με την ανεργία, άρα και με την απώλεια ελπίδας ότι θα βρουν κάτι καλύτερο. Καλύτερα εν ενεργεία και απλήρωτος, παρά αφημένος στην απελπισία της ανεργίας. Καλύτερα “έξω στον κόσμο” κι ενεργός, παρά στο σπίτι μόνος κι απελπισμένος. Από τη μια, ο φόβος για την απελπισία της ανεργίας, από την άλλη η ματαίωση γύρω από κοινωνικούς αγώνες, ότι μπορεί να είναι έστω και ελάχιστα αποτελεσματικοί. Αυτά δημιουργούν ψυχολογική παράλυση.

»Μένοντας απλήρωτος, ο εργαζόμενος αποδέχεται εργασιακές συνθήκες που δεν φανταζόμασταν πριν από λίγα χρόνια, αλλά κι ελπίζει για κάτι που δεν υπάρχει πια. Αν εγκαταλείψει την απλήρωτη εργασία, έχει να αντιμετωπίσει έναν μικρό θάνατο. Εχει να αποδεχτεί την ήττα στον αγώνα για εργασιακή αξιοπρέπεια και να αναθεωρήσει την πραγματικότητα, μέσα στην οποία ζει.

»Χρειάζεται να αναρωτηθεί: Τι μου δίνει αξία, πώς εξασφαλίζω την επιβίωσή μου, πώς συνδέομαι με τον κόσμο γύρω μου. Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δίνονται προσωπικά και συλλογικά, όταν αναθεωρήσουμε τον τρόπο με τον οποίο ζούμε και τον τρόπο με τον οποίο η ζωή, εμείς και οι άλλοι αποκτούμε αξία».

Οι δύο (αδιέξοδοι) δρόμοι για τη διεκδίκηση του αυτονόητου

Αοπλοι οι εργαζόμενοι στον εργοδοτικό παράδεισο

Απλήρωτη εργασία

Τι γίνεται, όταν οι εργαζόμενοι αποφασίσουν να διεκδικήσουν το αυτονόητο; Οι δρόμοι που έχουν, για να αντιδράσουν, είναι δύο: ο συνδικαλιστικός και ο νομικός. Αλλοτε επιλέγουν μόνο τον έναν, άλλοτε και τους δύο μαζί ταυτόχρονα. Δυστυχώς, με δεδομένο τον εργοδοτικό παράδεισο που δημιούργησαν τα μνημόνια, σε ελάχιστες περιπτώσεις οι μάχες είναι νικηφόρες.

Το πρώτο βήμα που κάνει ένας απλήρωτος εργαζόμενος είναι ή να καταφύγει στο σωματείο του ή να προσφύγει στην Επιθεώρηση Εργασίας.

Το πώς θα αντιδράσει το σωματείο του εξαρτάται από το πόσο μαχητικό κι αποτελεσματικό είναι (τα παραδείγματα ποικίλλουν όσο και τα σωματεία, αν και ο μαχόμενος κι αποτελεσματικός συνδικαλισμός είναι μάλλον είδος σπάνιο και εν ανεπαρκεία).

Οι καταγγελίες στην Επιθεώρηση Εργασίας για καθυστέρηση ή μη καταβολή δεδουλευμένων από το 2008 έως το τέλος του 2013 αυξήθηκαν κατά 56%.

Σήμερα έξι στις δέκα καταγγελίες είναι από απλήρωτους. Το 2014 ερευνήθηκαν από το ΣΕΠΕ συνολικά 13.840 υποθέσεις μπαταχτσήδων εργοδοτών: 6.700 επιλύθηκαν, χωρίς να καταλήξουν στα δικαστήρια, κι οι εργοδότες πλήρωσαν συνολικά 15 εκατ. ευρώ.

Μαρίλη Ζαλαώρα Μαρίλη Ζαλαώρα |

Τα νούμερα αποδίδουν την πραγματική εικόνα; Μάλλον όχι, όπως μας εξηγεί η Μαρίλη Ζαλαώρα:

«Οι Επιθεωρήσεις Εργασίας αδυνατούν να βοηθήσουν ουσιαστικά τον εργαζόμενο, όπου τις περισσότερες φορές το μόνο κέρδος που αποκομίζει από την καταγγελία του είναι μια ανώφελη και αδιέξοδη στοχοποίηση. Ετσι, οι περισσότεροι απλήρωτοι αρνούνται πεισματικά να απευθυνθούν στις Επιθεωρήσεις Εργασίας ή τη Δικαιοσύνη, αντίθετα αποδέχονται με ακατανόητη (;) μοιρολατρία να ζουν με την ελπίδα ότι κάποτε η κατάσταση θα διορθωθεί.

»Η καθημερινή επαφή μας στο Κέντρο Πληροφόρησης της ΓΣΕΕ με τους απλήρωτους εργαζομένους δεν μας επιτρέπει να είμαστε αισιόδοξοι. Προσπαθώντας να βοηθήσουμε κυρίως στην ψυχολογική υποστήριξή τους κι αμήχανοι απέναντι στο μέγεθος του προβλήματος, αναρωτιόμαστε πόσο ουτοπικό είναι πλέον να επιμένουμε στο στερεοτυπικά χιλιοειπωμένο ευχολόγιο ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα πρέπει επιτέλους να κάνουν σωστά τη δουλειά τους».

Ευαγγελία Κουβέλη Ευαγγελία Κουβέλη |

Η ολομέτωπη επίθεση που δέχεται ο κόσμος της εργασίας αντανακλάται και στις δικαστικές διεκδικήσεις των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, όπως μας εξηγεί η νομικός Ευαγγελία Κουβέλη:

«Σήμερα κύρια διεκδίκηση αποτελεί το άλλοτε αυτονόητο: η καταβολή του μισθού για την προσφερόμενη εργασία. Το πλέγμα διατάξεων της ελληνικής νομοθεσίας προστατεύει θεωρητικά τους αναρίθμητους πλέον απλήρωτους εργαζομένους, οι οποίοι -εγκλωβισμένοι- εξακολουθούν να εργάζονται με την προσδοκία πληρωμής και την ελπίδα της μη απώλειας των κεκτημένων.

»Στην πράξη η θετική δικαστική έκβαση της “προσωπικής υπόθεσης” του εργαζομένου δεν συνιστά λύση του προβλήματος, καθώς αυτή συνοδεύεται από πολυδάπανη και μακρόχρονη μάχη για την είσπραξη των μισθών, αναζήτηση τρόπου εκτέλεσης της δικαστικής απόφασης σε βάρος του πρώην εργοδότη και, συνήθως, αδυναμία είσπραξης.

»Πώς άλλωστε να καταφέρει να εισπράξει από έναν πρώην εργοδότη, ο οποίος είτε δεν δύναται να καταβάλει είτε οχυρώνεται πίσω από το “δικό του προστατευτικό νομικό πλέγμα”; Οταν οι εργοδότες είχαν κέρδη, ξεχνούσαν τους εργαζομένους. Σήμερα τους ζητούν να μοιραστούν τη ζημιά».

«Αυτονόητη συνέπεια»

Αποστόλης Καψάλης Αποστόλης Καψάλης |

Ο Αποστόλης Καψάλης είναι επιστημονικός συνεργάτης του Ινστιτούτου Εργασίας της ΙΝΕ/ΓΣΕΕ. Στην πρώτη κυβέρνηση της Αριστεράς ανέλαβε ειδικός γραμματέας στο τιμόνι του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας και παραιτήθηκε αμέσως μετά την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου.

Η εμπειρία του κάνει τη μαρτυρία του εξαιρετικά σημαντική:

«Το φαινόμενο της απλήρωτης εργασίας αποτελεί μια από τις πλέον σημαντικές εκφάνσεις της παραβατικότητας στην αγορά εργασίας και ταυτόχρονα μια αυτονόητη συνέπεια της καταστροφικής επίδρασης της ύφεσης και των μνημονιακών πολιτικών στην ελληνική οικονομία.

»Η διαπίστωση και ο κολασμός τέτοιων παραβατικών συμπεριφορών σε ελάχιστες περιπτώσεις μπορούν, εν τέλει, να αποβούν προς όφελος του αδύναμου πόλου της εργασιακής σχέσης. Οι διαστάσεις και η διακλαδικότητα του φαινομένου απαιτούν τη συμπερίληψη της αντιμετώπισής του στο πλαίσιο μιας εθνικής στρατηγικής επανεκκίνησης της ελληνικής οικονομίας, με έμφαση στην προστασία/εξακολούθηση της απασχόλησης μέσα από σχήματα κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, εργατικής-συνεργατικής επιχειρηματικής δραστηριότητας και πολιτικής αμφισβήτησης, τόσο του διευθυντικού δικαιώματος όσο και της απόλυτης προστασίας της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής».

efsyn

Ντελιβεράδες: δυο αιώνες στον δρόμο

Σχολιάστε

INFOWAR

Του Άρη Χατζηστεφάνου

Η πρόσφατη απεργία courier και delivery φέρνει στην επιφάνεια ένα επάγγελμα που εδώ και διακόσια χρόνια αντικατοπτρίζει τις σχέσεις εργασίας και παραγωγής κάθε εποχής. Ακόμη και αν οι απεργοί… σιχαίνονται τη δημοσιότητα.

Το 1833 η εφημερίδα New York Sun δημοσίευσε την παρακάτω αγγελία: «Προς τους ανέργους: Αρκετοί άντρες μπορούν να βρουν απασχόληση πουλώντας αυτή την εφημερίδα». Ο πρώτος, βέβαια, που λέγεται ότι ανταποκρίθηκε και προσελήφθη δεν ήταν άντρας.

Ηταν ένα δεκάχρονο αγόρι που άκουγε στο όνομα Μπάρνι Φλάχερτι. Η ιστορία, ή τουλάχιστον ο αστικός μύθος της εποχής, θεωρεί τον Μπάρνι σαν το πρώτο paperboy ή newsboy, ένα δηλαδή από τα παιδιά που για τους επόμενους δυο αιώνες πουλούσαν εφημερίδες στους δρόμους ή τις μοίραζαν με τα ποδήλατά τους στους συνδρομητές.

Οταν ο Μπάρνι έπιασε δουλειά η παιδική εργασία ήταν όχι μόνο νόμιμη αλλά και «ηθική». Οπως μου εξηγούσε πριν από μερικά χρόνια ο Κορεάτης οικονομολόγος Χα Τζουν Τσανγκ, οι υποστηρικτές της ελεύθερης αγοράς γίνονταν πυρ και μανία αν κάποιος υποστήριζε ότι το κράτος έπρεπε να απαγορεύσει την απασχόληση ανηλίκων.

Το σκεπτικό τους, το οποίο διάνθιζαν με θεωρίες περί φυσικού δικαίου, έλεγε ότι αφού υπάρχουν παιδιά που θέλουν να εργαστούν και εργοδότες που θέλουν να τα προσλάβουν, το κράτος δεν έχει κανένα λόγο να παρέμβει.

Ο Μπέρνι ήταν ένας ντελιβεράς ή κούριερ των αρχών του 19ου αιώνα και όπως κάθε ντελιβεράς (από τον αγγελιοφόρο των θεών Ερμή μέχρι τους σημερινούς διανομείς της λεγόμενης διαμοιραστικής οικονομίας) αντικατόπτριζε τις εργασιακές συνθήκες αλλά και τις σχέσεις παραγωγής της εποχής του.

Οι ώρες και οι συνθήκες εργασίας, όπως επίσης και ο συνολικός αριθμός των διανομέων αναλογικά με τον απασχολούμενο πληθυσμό, προσφέρουν μια ιδιαίτερα αναλυτική εικόνα για τη συνολική κατάσταση της οικονομίας – με τον ίδιο τρόπο που ακόμη και το μικρότερο τμήμα ενός φράκταλ, στη Φυσική και στα Μαθηματικά, περιέχει τις πληροφορίες που συνθέτουν τη συνολική εικόνα.

Ενας οικονομολόγος θα εξηγούσε την αύξηση των ντελιβεράδων, αλλά και των καταστημάτων εστίασης στην Ελλάδα ως αποτέλεσμα της «τριτογενοποίησης της οικονομίας» αλλά και της χαμηλής ελαστικότητας ζήτησης των τροφίμων – η ζήτηση τροφίμων δεν μπορεί να περιοριστεί συγκριτικά με άλλα προϊόντα και αρχίζει να καταλαμβάνει μεγαλύτερο τμήμα της αγοράς.

Πιο απλά -αν και ελαφρώς απλουστευτικά- το να ανοίγουν περισσότερα σουβλατζίδικα που χρειάζονται περισσότερους ντελιβεράδες είναι δείγμα κρίσης και όχι ανάπτυξης σε μια οικονομία.

Στις πιο αναπτυγμένες οικονομίες οι ντελιβεράδες μετατράπηκαν σε πειραματόζωα της λεγόμενης διαμοιραστικής οικονομίας που καταπατά στοιχειώδη εργασιακά δικαιώματα: λειτουργώντας μέσω εφαρμογών όπως το deliveroo (αντίστοιχο της uber ή του airbnb) δεν θεωρούνται πλέον εργαζόμενοι αλλά αυτοαπασχολούμενοι και συνεπώς χάνουν τα επιδόματα αδείας, ασθενείας ή μητρότητας, αλλά και κάθε μορφή συλλογικής εκπροσώπησης και διεκδίκησης.

Οπως θα μπορούσαν να μας πουν όμως και τα paperboys στην Αμερική του 19ου αιώνα, εκεί που χτυπά η καρδιά της πιο βαριάς εκμετάλλευσης γεννιούνται και οι πιο δυνατές αντιστάσεις.

Στις 21 Ιουλίου του 1899 τα paperboys, που εργάζονταν σε δυο από τους μεγαλύτερους εκδότες της εποχής, τον Πούλιτζερ και τον Χιρστ, κατέβηκαν σε απεργία ζητώντας αύξηση μισθών και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας. Και μπορεί να μην ήταν η πρώτη απεργία τους αλλά ήταν αυτή που έμεινε στην ιστορία.

Οι ανήλικοι διανομείς κατέλαβαν για ημέρες τη γέφυρα του Μπρούκλιν προκαλώντας κυκλοφοριακή συμφόρηση στη Νέα Υόρκη. Τα πρωινά έσκιζαν τις εφημερίδες που έφταναν σε ορισμένα κιόσκια ενώ συχνά συγκρούονταν με τους (μεγαλύτερους σε ηλικία) απεργοσπάστες που προσλάμβανε ο Πούλιτζερ.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι σε λίγες ημέρες η κυκλοφορία της εφημερίδας Νew York World έπεσε από τα 360 στα 125 χιλιάδες φύλλα, αναγκάζοντας τον Πούλιτζερ και άλλους εκδότες να δεχτούν αρκετά από τα αιτήματα των απεργών.

Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα οι ντελιβεράδες που εργάζονται μέσω της πλατφόρμας Deliveroo στην Αγγλία πραγματοποίησαν μια από τις μεγαλύτερες και πιο επιτυχημένες απεργιακές κινητοποιήσεις στον χώρο της διαμοιραστικής οικονομίας, αναγκάζοντας την εταιρεία να αποσύρει προτάσεις που ισοδυναμούσαν με κατάργηση της κατώτατης εξασφαλισμένης αμοιβής που λαμβάνουν.

Στην Ιταλία, αντίστοιχες κινητοποιήσεις βρήκαν άμεσα συμπαράσταση από οργανώσεις και συλλογικές κουζίνες που εξασφάλιζαν δωρεάν γεύματα στους διανομείς που απεργούσαν.

Προχωρώντας στην αντεπίθεση, ομάδες διανομέων στην Αγγλία και την Καλιφόρνια επιχειρούν τώρα να δημιουργήσουν πλατφόρμες σαν το uber ή το deliveroo, οι οποίες θα ελέγχονται από τους ίδιους τους εργαζόμενους, οι οποίοι ούτως η άλλως κατέχουν και τα μέσα παραγωγής, δηλαδή τα ποδήλατα, τα μηχανάκια και την εργατική τους δύναμη.

Οι ντελιβεράδες αποτελούσαν ανέκαθεν εικόνα της εξαθλίωσης που επιφυλάσσει κάθε οικονομικό σύστημα στους εργαζομένους. Μόνο που σε ορισμένες περιπτώσεις μετατρεπόταν στη χειρότερη άμμο για τα γρανάζια του συστήματος.

ΥΓ: Ζητήσαμε περισσότερες πληροφορίες για τα αιτήματα της πρόσφατης απεργίας delivery και courier από τη Συνέλευση Βάσης Εργαζομένων Οδηγών Δικύκλου. Μας απάντησαν ευγενικά ότι δεν μιλάνε σε δημοσιογράφους! Οπότε, ψαχτείτε μόνοι σας στη διεύθυνση sveod.gr

 Διαβάστε
 What’s Yours Is Mine (εκδόσεις ΟΡ)

Η σκοτεινή πλευρά της διαμοιραστικής οικονομίας που αρχίζει να κυριαρχεί και στον χώρο των delivery και των courier

Δείτε
Newsies (1992)

Χολιγουντιανής αισθητικής μιούζικαλ της Disney για την απεργία των ανήλικων διανομέων εφημερίδων του 1899

efsyn

«Ασπιρίνη» στην… καρκινοπαθή αγορά «απασχόλησης»

Σχολιάστε

«Ασπιρίνη» στην… καρκινοπαθή αγορά «απασχόλησης»

Της Μαίρης Ευθυμιάτου

Ηλεκτρονική πλατφόρμα για την καταγραφή της αδήλωτης εργασίας προωθεί η Ε.Ε.

Πάνε μόλις… 11 χρόνια από το 2004, όταν οι αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχαν πραγματοποιήσει μακροοικονομικές εκτιμήσεις για κάθε κράτος-μέλος της Ε.Ε. ξεχωριστά, αναφορικά με το πόσο θα «κόστιζε» η εξάπλωση και παγίωση του φαινομένου που μόλις τότε, ακροθιγώς, προσδιοριζόταν ως «αδήλωτη εργασία».

Μετά τις εκτιμήσεις αυτές, με τις γνωστές δαιδαλώδεις γραφειοκρατικές διαδικασίες της Ε.Ε., και προφανώς για να εξυπηρετηθούν οι Ευρωπαίοι εργοδότες να παγιώσουν τις νέες μορφές απασχόλησης (και όχι εργασίας πια) το 2007 η Επιτροπή κατέληξε στο περίφημο κείμενο Ενίσχυση της καταπολέμησης της αδήλωτης εργασίας [COM(2007)628] που με τη σειρά του πατούσε πάνω στην Πράσινη Βίβλο της Εργατικής Νομοθεσίας του 2006… Ύστερα από τόσα χρόνια λοιπόν, με την αδήλωτη, μαύρη, ανασφάλιστη εργασία να αποτελεί σε όλα τα κράτη μέλη μια «παράλληλη αγορά εργασίας» σε τέτοιο βαθμό που να καθίσταται αδύνατος ένας ενιαίος ορισμός της έννοιας, η Κομισιόν κατέληξε, στις 20 Νοεμβρίου 2015, να κάνει δεκτό το συμβιβαστικό κείμενο συμφωνίας (κατ’ απόλυτη μετάφραση του κειμένου!) που διαπραγματεύτηκε με τα κράτη-μέλη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Περισσότερα

Από τη μισθωτή στην… αμισθί σκλαβιά

Σχολιάστε

Της Ντίνας Δασκαλοπούλου

Η απελπισία δεν διαθέτει φτερά, δεν κάθεται απαραιτήτως σε ένα ξεστρωμένο τραπέζι, σε μια βεράντα, στην ακροθαλασσιά […] Γνωρίζω σε γενικές γραμμές την απελπισία με μακριές λεπτές εκπλήξεις, την απελπισία της υπερηφάνειας, την απελπισία της οργής […] Σε γενικές γραμμές η απελπισία δεν έχει καμία σημασία. Είναι μια αγγαρεία από δέντρα που πάνε πάλι να σχηματίσουν ένα δάσος, είναι μια αγγαρεία από αστέρια που πάνε πάλι να δημιουργήσουν μια μέρα λιγότερη, είναι μια αγγαρεία από όλο και λιγότερες μέρες που πάνε πάλι να αποτελέσουν τη ζωή μου».

Αντρέ Μπρετόν, «Γαιόφως και άλλα ποιήματα»

Το χαρακτηρίζουν πανδημία. Είναι το μεγαλύτερο παράδοξο και το πιο δύσκολο να ερμηνευθεί. Η ανεργία, η δουλειά-λάστιχο, η μαύρη εργασία, όλα αυτά είναι απολύτως κατανοητά κι εξηγήσιμα σε συνθήκες βαθιάς ύφεσης και με πολιτικές λιτότητας και νεοφιλελευθερισμού.

Τι είναι αυτό που κάνει 1.200.000 εργαζομένους, που δεν πληρώνονται από τα αφεντικά τους, να εξακολουθούν να παρέχουν την εργασία τους κάθε μέρα; Περισσότερα

Η μαύρη εργασία στον τουρισμό

Σχολιάστε

Ξενοδοχειακή μονάδα στην Κρήτη

«Τα ποσοστά της αδήλωτης εργασίας στον κλάδο, είναι πολύ μεγαλύτερα από τα επίσημα στοιχεία» υποστηρίζει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργατών Επισιτισμού και Υπαλλήλων Τουριστικών Επαγγελμάτων, Παναγιώτης Προύτζος. (φωτ. αρχείου) | Eurokinissi

Κατά 20% τουλάχιστον αυξάνονται κάθε χρόνο τα έσοδα από τον τουρισμό, χωρίς να παρουσιάζεται ανάλογη αύξηση στα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων. Η κορύφωση της τουριστικής περιόδου συνοδεύεται τα τελευταία χρόνια από την ένταση των ελέγχων για την ανασφάλιστη εργασία.

Η μαύρη εργασία «ανθεί» στους τουριστικούς προορισμούς αφού σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, τα τελευταία χρόνια τα έσοδα από τον τουρισμό αυξάνονται τουλάχιστον κατά 20% κάθε χρόνο, ενώ αυτή την αύξηση δεν την εισπράττουν ταυτόχρονα τα ασφαλιστικά ταμεία.

Το υπουργείο Εργασίας συγκρότησε πρόσφατα ειδικά τοπικά κλιμάκια του ΙΚΑ, προκειμένου να ενισχύσουν τις προσπάθειες των ελεγκτικών μηχανισμών, του ΣΕΠΕ και της Ειδικής Υπηρεσίας Ελέγχων Ασφάλισης του ΙΚΑ, που επιχειρούν αυτές τις μέρες, κυρίως σε περιοχές «με ένταση απασχόλησης στα τουριστικά και επισιτιστικά επαγγέλματα». Περισσότερα

Μαύρη εργασία στα εκπαιδευτήρια Κωστέα-Γείτονα

Σχολιάστε

Της Διαλεκτής Αγγελή

 Για κεκαλυμμένη μαύρη εργασία σε γνωστό ιδιωτικό σχολείο της χώρας κάνει λόγο η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας, ενώ καταγγέλλει και τις αρμόδιες Διευθύνσεις Εκπαίδευσης ότι δεν πραγματοποιούν κανέναν ουσιαστικό έλεγχο των σχολείων.

Υστερα από έφοδο του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Πέμπτη στα εκπαιδευτήρια Κωστέα-Γείτονα, διαπιστώθηκαν μεγάλος αριθμός αδιόριστων εκπαιδευτικών, αδήλωτα τμήματα νηπιαγωγείου και ξένων γλωσσών, παραβίαση του δηλωθέντος ωραρίου και απλήρωτες υπερωρίες, σύμφωνα με τη σχετική καταγγελία της ΟΙΕΛΕ. Περισσότερα

Εργολαβικές εταιρείες: πώς απομυζούν Δημόσιο και εργαζόμενους

Σχολιάστε

Δύο μέλη της Παναττικής Ενωσης Καθαριστριών και Οικιακού Προσωπικού παραθέτουν στοιχεία για το στήσιμο των διαγωνισμών και για την εργασιακή γαλέρα

Των Κώστα Ζαφειρόπουλου, Αφροδίτης Τζιαντζή, Άντας Ψαρρά

Υπάρχουν κάποιοι εργαζόμενοι που έζησαν ένα Μνημόνιο πριν καν αυτό εγκαθιδρυθεί από την τρόικα. Αυτοί οι εργαζόμενοι, στις υπηρεσίες φύλαξης, καθαριότητας και σίτισης, αλλοδαποί και Ελληνες, ζουν τα τελευταία 5 χρόνια, σχεδόν αδιαμαρτύρητα, ένα δεύτερο, πιο επώδυνο καθεστώς απόλυτης εργασιακής εκμετάλλευσης.

Θύματα ενός πάρτι εργολαβικών εταιρειών, που μετατρέπονται σε μικρούς ιδιωτικούς ΟΑΕΔ, βιώνουν καθημερινά την απόφαση του κράτους να παραχωρήσει στους ιδιώτες σημαντικούς τομείς, στερώντας τα δημόσια κτίρια από μόνιμους ή συμβασιούχους εργαζόμενους. Με τη σκέψη σε αυτούς, η «Εφ.Συν.» ανοίγει σήμερα τον φάκελο των εργολαβικών εταιρειών καθαρισμού και σίτισης σε δημόσιους οργανισμούς. Περισσότερα

Πόσο αποδεκτή είναι η “μαύρη” εργασία;

Σχολιάστε

imageδαδαααs

Τα συμπεράσματα από την δημοσιοποίηση των επίσημων στατιστικών της ΕΛΣΤΑΤ, για την καθίζηση της αγοράς εργασίας, στο μέρος που αφορούν τους υπηκόους των χωρών εκτός Ε.Ε. αποτελούν ένα επί πλέον δείγμα της κατάρρευσης της εθνικής οικονομίας, αν και δεν χρειάζεται να προστρέξουμε σε επιμέρους αποδείξεις όταν όλα βοούν περί της πλήρους χρεοκοπίας που δεν αναγγέλλεται για άλλους κρισιμότερους λόγους πέραν αυτών που επιτρέπεται να γνωρίζουμε.

Τα στοιχεία αναφέρουν ό,τι πρόκειται για έναν μεγάλο αριθμό οικονομικών μεταναστών που ζούσαν στη χώρα συμβάλλοντας στο παραγόμενο έργο και στην επίτευξη εύκολου κέρδους υπέρ των “εργοδοτών”, απαλλαγμένου κάθε φορολογικής “ελάφρυνσης”, τροφοδοτόντας την “μαύρη” αγορά εργασίας και την παραοικονομία που ήταν και η μόνη που δραστηριοποιούνταν αδιάλειπτα και παρήγαγε πλούτο, αντίθετα με τη νόμιμη οικονομική δραστηριότητα που αντιμετώπιζε πέραν των συνθηκών της αγοράς και τον ανταγωνισμό όμοιων επιχειρήσεων που λειτουργούσαν υπό το καθεστώς “μαύρης” εργασίας και την καχυποψία και την δυσλειτουργία της κρατικής μηχανής, έναν από τους λόγους που γιγάντωσε την παραοικονομία μαζί με την “αδυναμία” ελέγχου. Περισσότερα

«Κάνε τη δουλειά σου, αλλιώς θα κάνω τη δική μου. Να σε απολύσω…»

Σχολιάστε

ergasia11

Του Θ.Κ.

Μέλος του Συνδικάτου Επισιτισμού-Τουρισμού-Ξενοδοχείων Αττικής

Παρά τους πανηγυρισμούς της κυβέρνησης για την έξοδο στις αγορές και τις προβλέψεις για αναστροφή του κλίματος στη χώρα, το πολυνομοσχέδιο της 30ης Μαρτίου επιβεβαιώνει όχι μόνο το αντίθετο, αλλά και την πορεία των πολιτικών ΝΔ-ΠΑΣΟΚ σε ακόμα πιο επικίνδυνο κατήφορο. Ταυτόχρονα η ανικανότητα της εργοδοτικής ΓΣΕΕ, αλλά και εργοδοτικών Ομοσπονδιών που γκρεμίζουν αμαχητί (ή εσκεμμένα δεν οργανώνουν αγώνες) κάθε οχυρό με την υπογραφή της αντεργατικής εθνικής συλλογικής σύμβασης και την συγκατάθεσή τους στην κατάργηση και των τελευταίων συλλογικών συμβάσεων.

Οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι πολυεθνικές γνωρίζουν πολύ καλά τους νόμους που θεσπίζουν, αλλά ακόμα και πώς να τους καταπατούν. Από την άλλη, οι ιδιοκτήτες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, αν και το συμφέρον τους βρίσκεται απέναντι στην κυριαρχία των μονοπωλίων των οποίων είναι θύματα, η αντίληψη τους παραμένει στην συντριπτική πλειονότητα βαθιά αστική και αντιδραστική και η πρακτική τους εναντιώνεται στους εργαζόμενους. Περισσότερα