Home

McJobs: 80 χρόνια στο μενού της εκμετάλλευσης

Leave a comment

McJobs: 80 χρόνια στο μενού της εκμετάλλευσης

Του Αρη Χατζηστεφάνου

Η δημιουργία των McDonald’s άλλαξε για πάντα την αγορά εργασίας στον χώρο των υπηρεσιών με τρόπους που δεν θα μπορούσε να προβλέψει ούτε ο Κάρολος Μαρξ. Ο κίνδυνος τώρα είναι -εν μέσω πανδημίας- να αρχίσουμε να αναπολούμε τις ημέρες της σκληρής εκμετάλλευσης που προσέφεραν.

Kαθώς γράφονται αυτές οι γραμμές συμπληρώνονται ακριβώς 80 χρόνια από τη στιγμή που ένας υπάλληλος παρέδωσε σε έναν πελάτη ένα χάμπουργκερ, στο πρώτο εστιατόριο των αδερφών ΜακΝτόναλντ, που άνοιξε στο Σαν Μπερναντίνο της Καλιφόρνιας.

Σχεδόν 45 χρόνια αργότερα η συγκεκριμένη εργασία είχε λάβει τον τίτλο McJob, την οποία τo Oxford English Dictionary ορίζει ως μια «άχαρη, χαμηλά αμειβόμενη εργασία με μικρές δυνατότητες ανέλιξης, η οποία συνοδεύει συνήθως την εξάπλωση του τομέα των υπηρεσιών». Από το 1991 μάλιστα η λέξη έγινε γνωστή σε όλο τον κόσμο όταν ο Ντάγκλας Κόπλαντ τη συμπεριέλαβε στο θρυλικό βιβλίο του «Generation X». More

Ντελιβεράδες: δυο αιώνες στον δρόμο

Leave a comment

INFOWAR

Του Άρη Χατζηστεφάνου

Η πρόσφατη απεργία courier και delivery φέρνει στην επιφάνεια ένα επάγγελμα που εδώ και διακόσια χρόνια αντικατοπτρίζει τις σχέσεις εργασίας και παραγωγής κάθε εποχής. Ακόμη και αν οι απεργοί… σιχαίνονται τη δημοσιότητα.

Το 1833 η εφημερίδα New York Sun δημοσίευσε την παρακάτω αγγελία: «Προς τους ανέργους: Αρκετοί άντρες μπορούν να βρουν απασχόληση πουλώντας αυτή την εφημερίδα». Ο πρώτος, βέβαια, που λέγεται ότι ανταποκρίθηκε και προσελήφθη δεν ήταν άντρας.

Ηταν ένα δεκάχρονο αγόρι που άκουγε στο όνομα Μπάρνι Φλάχερτι. Η ιστορία, ή τουλάχιστον ο αστικός μύθος της εποχής, θεωρεί τον Μπάρνι σαν το πρώτο paperboy ή newsboy, ένα δηλαδή από τα παιδιά που για τους επόμενους δυο αιώνες πουλούσαν εφημερίδες στους δρόμους ή τις μοίραζαν με τα ποδήλατά τους στους συνδρομητές.

Οταν ο Μπάρνι έπιασε δουλειά η παιδική εργασία ήταν όχι μόνο νόμιμη αλλά και «ηθική». Οπως μου εξηγούσε πριν από μερικά χρόνια ο Κορεάτης οικονομολόγος Χα Τζουν Τσανγκ, οι υποστηρικτές της ελεύθερης αγοράς γίνονταν πυρ και μανία αν κάποιος υποστήριζε ότι το κράτος έπρεπε να απαγορεύσει την απασχόληση ανηλίκων.

Το σκεπτικό τους, το οποίο διάνθιζαν με θεωρίες περί φυσικού δικαίου, έλεγε ότι αφού υπάρχουν παιδιά που θέλουν να εργαστούν και εργοδότες που θέλουν να τα προσλάβουν, το κράτος δεν έχει κανένα λόγο να παρέμβει.

Ο Μπέρνι ήταν ένας ντελιβεράς ή κούριερ των αρχών του 19ου αιώνα και όπως κάθε ντελιβεράς (από τον αγγελιοφόρο των θεών Ερμή μέχρι τους σημερινούς διανομείς της λεγόμενης διαμοιραστικής οικονομίας) αντικατόπτριζε τις εργασιακές συνθήκες αλλά και τις σχέσεις παραγωγής της εποχής του.

Οι ώρες και οι συνθήκες εργασίας, όπως επίσης και ο συνολικός αριθμός των διανομέων αναλογικά με τον απασχολούμενο πληθυσμό, προσφέρουν μια ιδιαίτερα αναλυτική εικόνα για τη συνολική κατάσταση της οικονομίας – με τον ίδιο τρόπο που ακόμη και το μικρότερο τμήμα ενός φράκταλ, στη Φυσική και στα Μαθηματικά, περιέχει τις πληροφορίες που συνθέτουν τη συνολική εικόνα.

Ενας οικονομολόγος θα εξηγούσε την αύξηση των ντελιβεράδων, αλλά και των καταστημάτων εστίασης στην Ελλάδα ως αποτέλεσμα της «τριτογενοποίησης της οικονομίας» αλλά και της χαμηλής ελαστικότητας ζήτησης των τροφίμων – η ζήτηση τροφίμων δεν μπορεί να περιοριστεί συγκριτικά με άλλα προϊόντα και αρχίζει να καταλαμβάνει μεγαλύτερο τμήμα της αγοράς.

Πιο απλά -αν και ελαφρώς απλουστευτικά- το να ανοίγουν περισσότερα σουβλατζίδικα που χρειάζονται περισσότερους ντελιβεράδες είναι δείγμα κρίσης και όχι ανάπτυξης σε μια οικονομία.

Στις πιο αναπτυγμένες οικονομίες οι ντελιβεράδες μετατράπηκαν σε πειραματόζωα της λεγόμενης διαμοιραστικής οικονομίας που καταπατά στοιχειώδη εργασιακά δικαιώματα: λειτουργώντας μέσω εφαρμογών όπως το deliveroo (αντίστοιχο της uber ή του airbnb) δεν θεωρούνται πλέον εργαζόμενοι αλλά αυτοαπασχολούμενοι και συνεπώς χάνουν τα επιδόματα αδείας, ασθενείας ή μητρότητας, αλλά και κάθε μορφή συλλογικής εκπροσώπησης και διεκδίκησης.

Οπως θα μπορούσαν να μας πουν όμως και τα paperboys στην Αμερική του 19ου αιώνα, εκεί που χτυπά η καρδιά της πιο βαριάς εκμετάλλευσης γεννιούνται και οι πιο δυνατές αντιστάσεις.

Στις 21 Ιουλίου του 1899 τα paperboys, που εργάζονταν σε δυο από τους μεγαλύτερους εκδότες της εποχής, τον Πούλιτζερ και τον Χιρστ, κατέβηκαν σε απεργία ζητώντας αύξηση μισθών και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας. Και μπορεί να μην ήταν η πρώτη απεργία τους αλλά ήταν αυτή που έμεινε στην ιστορία.

Οι ανήλικοι διανομείς κατέλαβαν για ημέρες τη γέφυρα του Μπρούκλιν προκαλώντας κυκλοφοριακή συμφόρηση στη Νέα Υόρκη. Τα πρωινά έσκιζαν τις εφημερίδες που έφταναν σε ορισμένα κιόσκια ενώ συχνά συγκρούονταν με τους (μεγαλύτερους σε ηλικία) απεργοσπάστες που προσλάμβανε ο Πούλιτζερ.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι σε λίγες ημέρες η κυκλοφορία της εφημερίδας Νew York World έπεσε από τα 360 στα 125 χιλιάδες φύλλα, αναγκάζοντας τον Πούλιτζερ και άλλους εκδότες να δεχτούν αρκετά από τα αιτήματα των απεργών.

Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα οι ντελιβεράδες που εργάζονται μέσω της πλατφόρμας Deliveroo στην Αγγλία πραγματοποίησαν μια από τις μεγαλύτερες και πιο επιτυχημένες απεργιακές κινητοποιήσεις στον χώρο της διαμοιραστικής οικονομίας, αναγκάζοντας την εταιρεία να αποσύρει προτάσεις που ισοδυναμούσαν με κατάργηση της κατώτατης εξασφαλισμένης αμοιβής που λαμβάνουν.

Στην Ιταλία, αντίστοιχες κινητοποιήσεις βρήκαν άμεσα συμπαράσταση από οργανώσεις και συλλογικές κουζίνες που εξασφάλιζαν δωρεάν γεύματα στους διανομείς που απεργούσαν.

Προχωρώντας στην αντεπίθεση, ομάδες διανομέων στην Αγγλία και την Καλιφόρνια επιχειρούν τώρα να δημιουργήσουν πλατφόρμες σαν το uber ή το deliveroo, οι οποίες θα ελέγχονται από τους ίδιους τους εργαζόμενους, οι οποίοι ούτως η άλλως κατέχουν και τα μέσα παραγωγής, δηλαδή τα ποδήλατα, τα μηχανάκια και την εργατική τους δύναμη.

Οι ντελιβεράδες αποτελούσαν ανέκαθεν εικόνα της εξαθλίωσης που επιφυλάσσει κάθε οικονομικό σύστημα στους εργαζομένους. Μόνο που σε ορισμένες περιπτώσεις μετατρεπόταν στη χειρότερη άμμο για τα γρανάζια του συστήματος.

ΥΓ: Ζητήσαμε περισσότερες πληροφορίες για τα αιτήματα της πρόσφατης απεργίας delivery και courier από τη Συνέλευση Βάσης Εργαζομένων Οδηγών Δικύκλου. Μας απάντησαν ευγενικά ότι δεν μιλάνε σε δημοσιογράφους! Οπότε, ψαχτείτε μόνοι σας στη διεύθυνση sveod.gr

 Διαβάστε
 What’s Yours Is Mine (εκδόσεις ΟΡ)

Η σκοτεινή πλευρά της διαμοιραστικής οικονομίας που αρχίζει να κυριαρχεί και στον χώρο των delivery και των courier

Δείτε
Newsies (1992)

Χολιγουντιανής αισθητικής μιούζικαλ της Disney για την απεργία των ανήλικων διανομέων εφημερίδων του 1899

efsyn

Malls: ο θάνατος του (μεγαλο)εμποράκου

Leave a comment

INFOWAR

Του Άρη Χατζηστεφάνου

Γιγαντιαία malls, που συνόδευσαν για μισό αιώνα τον αμερικανικό καταναλωτισμό, οδηγούνται σε αργό και επώδυνο θάνατο, όπως και η μεσαία τάξη των ΗΠΑ. Μαζί τους εξαφανίζονται όμως και αρκετές από τις αυταπάτες και τους αστικούς μύθους που τα περιέβαλλαν.

Παλιά οικοδομούσαμε πολιτισμούς. Μετά χτίζαμε malls

Μπιλ Μπράισον, συγγραφέας

Σε μία από τις θρυλικές σκηνές της ταινίας «The Blues Brothers» (ατυχώς μεταφρασμένη στα ελληνικά σαν «Οι ατσίδες με τα μπλε») διεξάγεται μια καταδίωξη με αυτοκίνητα μέσα σε ένα mall. Γυρισμένη το 1980 η ταινία αποτυπώνει το αποκορύφωμα της δόξας του βορειοαμερικανικού εμπορικού κέντρου, μέσα στο οποίο μπορούσαν να συμβούν τα πάντα.

Το Dixie Square Mall, βέβαια, όπου έγιναν τα γυρίσματα της ταινίας, κατεδαφίστηκε το 2012 αφού παρέμεινε εγκαταλελειμμένο για τρεις δεκαετίες, στη διάρκεια των οποίων είχε μετατραπεί σε μια τσιμεντένια ζούγκλα που σημειώνονταν βιασμοί και δολοφονίες ενώ έβρισκαν καταφύγιο άστεγοι και τοξικοεξαρτημένοι. More

Απαγορεύει το άνοιγμα καταστημάτων τις Κυριακές το Συμβούλιο της Επικρατείας

1 Comment

Η ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκανε δεκτή την αίτηση αναστολής των εμπόρων, καταστηματαρχών και ιδιωτικών υπαλλήλλων και αποφάσισε την απαγόρευση του ανοίγματος των καταστημάτων τις Κυριακές. More

Δήλωση καταναλωτικών φρονημάτων ζητά απ’ τους τουρίστες η κυβέρνηση

Leave a comment

20140724-170328-61408473

Για όποιον δεν το έχει καταλάβει, φέτος θα φτάσουμε τα είκοσι εκατομμύρια τουρίστες. Βέβαια, είναι κομματάκι δύσκολο να μην το έχει καταλάβει όποιος μιλά και διαβάζει ελληνικά, διότι όποτε κι αν ανοίξεις την εφημερίδα, την τηλεόραση ή τον υπολογιστή μόνο αυτήν την είδηση διαβάζεις κι ακούς.

Άλλωστε, όλα τα άλλα στην Ελλάδα πάνε γαμάτα, και το μόνο που απέμεινε για να ολοκληρώσουμε την ευτυχία μας είναι να ξεπεράσουμε τα 20 εκατομμύρια τουρίστες.

Δυστυχώς, όμως, για την ελληνική κυβέρνηση και τα κανάλια, οι τουρίστες δεν είναι αιγοπρόβατα ή κατσίκια για να τα μετράς με το κεφάλι παρότι μοναδικός σκοπός μας είναι να τους αρμέξουμε – κυριολεκτικά και μεταφορικά, ανάλογα με τα γούστα του καθενός. More

Κι άλλα λουκέτα

Leave a comment

Κλειστόν-290x290Σκληραίνει η στάση της κυβέρνησης απέναντι σε όσους καταστηματάρχες δεν κόβουν αποδείξεις, οπότε σε συμφέρει να γίνεις εφοπλιστής, για να μην πληρώνεις μία. Από την 1η Αυγούστου, οι ελεγκτές του ΣΔΟΕ θα βάζουν λουκέτο στα καταστήματα που δεν εκδίδουν αποδείξεις, ενώ στην πόρτα θα βάζουν μια πινακίδα που θα γράφει «Κλειστόν λόγω φοροδιαφυγής».

Είναι γνωστό πως αυτές οι εκστρατείες του Αυγούστου στις ταβέρνες των νησιών κρατάνε καμιά βδομάδα -και γίνονται για τηλεοπτικούς λόγους-, αλλά θέλω να διαμαρτυρηθώ έντονα για το λουκέτο σε όσα καταστήματα δεν εκδίδουν αποδείξεις.

Πρέπει επιτέλους να αφήσουμε την ελεύθερη αγορά να λειτουργήσει. Οι αποδείξεις, οι φόροι, οι έλεγχοι και όλες αυτές οι κρατικές παρεμβάσεις δεν αφήνουν την αγορά ελεύθερη και βάζουν εμπόδια στην ανάπτυξη. More