Αρχική

«Σήμερα οι δημοκρατίες μας είναι πολύ εύθραυστες»

Σχολιάστε

Ολιβιέ Γκεζ

Ο Γάλλος συγγραφέας, Ολιβιέ Γκεζ

Του Τάσου Τσακίρογλου

Ο Μένγκελε δολοφόνησε την ίδια την ιδέα της Ευρώπης

Ο Ολιβιέ Γκεζ, στο νέο του βιβλίο «Η εξαφάνιση του Γιόζεφ Μένγκελε» (κυκλοφορεί σύντομα από τις εκδόσεις Κριτική), ιχνηλατεί την ηθική διαδρομή του περίφημου ναζιστή εγκληματία πολέμου και θέτει αμείλικτα ερωτήματα για το σήμερα. Χαρακτηρίζει εύθραυστες τις σημερινές δημοκρατίες και μας καλεί να έχουμε τα μάτια και τα αυτιά ανοιχτά, προκειμένου να αποφύγουμε μια νέα οπισθοδρόμηση στην ανθρώπινη ιστορία.

• Γιατί διαλέξατε ως πρωταγωνιστή σας ένα πρόσωπο, το οποίο ιστορικά ενσαρκώνει το ίδιο το κακό; Εναν άγγελο του θανάτου;

Δουλεύω πάνω στο θέμα της μεταπολεμικής Ευρώπης από το 2005. Είμαι παιδί της μεταπολεμικής Ευρώπης, όπως όλοι μας. Θα μπορούσα να γράψω των μεταπολέμων. Εννοώ μετά το 1914-18 και μετά το 1939-45. Αυτές οι δύο συγκρούσεις συγκροτούν ένα δεύτερο τριακονταετή πόλεμο, τον μεγάλο εμφύλιο πόλεμο στην Ευρώπη. Περισσότερα

Advertisements

Όλα όπως πρέπει…

Σχολιάστε

2++images

Έφτασε και η 25η Μαρτίου, λοιπόν, ημέρα εθνικής εορτής, κατά την οποίαν σύσσωμον το έθνος των ελλήνων θα εορτάσει την επέτειον της «εθνικής παλεγγενεσίας», την επέτειον της επαναστάσεως του 1821, της επαναστάσεως κατά την οποίαν οι έλληνες εξεγέρθηκαν «για του Χριστού την πίστιν την αγίαν και της πατρίδος την ελευθερίαν», και θα γίνουν παρελάσεις, έστω για λίγους και εκλεκτούς, και θα εκφωνηθούν πανηγυρικοί, και θα μνημονευθούν τα περίλαμπρα ονόματα των ηρώων τού εικοσιένα, και θα γίνουν παραλληλισμοί τού τότε με το σήμερα, και θα φάμε και μπακαλιάρο με σκορδαλιά ή αλιάδα, όπως την λένε οι ιταλογνώστες σαν τους πατρινούς, και γενικά θα γίνουν όλα όπως πρέπει, έτσι όπως συνηθίζεται άλλωστε σε τούτο τον τόπο να μην υπάρχει πρωτοτυπία ούτε στην μαλακία.

Περισσότερα

Αθέατη πλευρά της επανάστασης του ’21

Σχολιάστε

309320120141821_b_marmarinh

«Οι Τούρκοι δεν ήσαν οι χειρότεροι … Ο ελληνικός λαός δε θάκανε την επανάσταση για ν’ αποκαταστήσει και πολιτικά τους κοτσαμπάσηδες. Οι λέγοντες ότι η Επανάσταση ήταν μόνον Εθνική, ή είναι αδιάβαστοι, ή δε μας λένε την αλήθεια. Σκοτώνοντας τους Τούρκους ήξερε ότι σκοτώνει το σύμμαχο των κοτσαμπάσηδων. Χωρίς τον αφανισμό πρώτα αυτουνού, δεν μπόραε να ξεπάτωνε τους άλλους. Το ότι σ’ αυτόν η Επανάσταση γελάστηκε, δεν παει να πει ότι τους εφείσθη. Θα τους πέρναε εν στόματι μαχαίρας. Το ότι νόμισε ότι για τούτο είχε καιρό, αυτό της έφαγε … Η Επανάσταση απότυχε…».

Γιάννης Σκαρίμπας – «Το ’21 και η αλήθεια»

Περισσότερα

Οι νάνοι του Άουσβιτς

Σχολιάστε

Οι επτά νάνοι του «Λιλιπούτειου Θίασου» των Όβιτς

«Σώθηκα με την ευλογία του διαβόλου, ο θεός θα δώσει στον Μένγκελε την αμοιβή του», μας λέει η επιζήσασα του Ολοκαυτώματος Πέρλα Όβιτς. Ξανά και ξανά αφηγείται με λεπτομέρειες πώς αυτή και η οικογένειά της οδηγήθηκαν στον θάλαμο αερίων και διατάχθηκαν να γδυθούν. Άνοιξε μια βαρειά πόρτα και σπρώχτηκαν μέσα. «Ήταν σχεδόν σκοτάδι και στεκόμασταν σε κάτι που έμοιαζε με μεγάλο λουτρό, περιμένοντας κάτι να συμβεί. Κοιτάξαμε το ταβάνι, να δούμε γιατί δεν ερχόταν το νερό. Ξαφνικά μυρίσαμε αέριο. Ανασαίναμε με δυσκολία, κάποιοι από μας λιποθύμησαν. Με την τελευταία μας αναπνοή ουρλιάξαμε. Πέρασαν μερικά λεπτά, ίσως μόνο λίγα δευτερόλεπτα, όταν ακούσαμε μια θυμωμένη φωνή απ’ έξω: ‘Πού είναι η οικογένεια των νάνων μου;’. Η πόρτα άνοιξε και είδαμε τον δόκτορα Μένγκελε να στέκεται εκεί. Μας διέταξε να βγούμε έξω και μας έρριξαν κρύο νερό για να μας συνεφέρουν».

Η οικογένεια Όβιτς, από το χωριό Ροζαβλέα τής Τρανσυλβανίας, είναι η μεγαλύτερη οικογένεια νάνων που έχει καταγραφεί: ένας νάνος πατέρας με δέκα παιδιά, εφτά των οποίων νάνοι. Η Πέρλα, γεννημένη το 1921, ήταν το νεώτερο. Η μητέρα τους, ανήσυχη για το μέλλον των παιδιών της, τα μύησε σε ένα επάγγελμα με το οποίο θα μπορούσαν να ζήσουν όλοι μαζί, δίχως να αισθάνονται απομονωμένοι ή εξοστρακισμένοι. Καθώς τα πέντε κορίτσια και δυο από τα αγόρια ήσαν ευπαρουσίαστα και είχαν και ταλέντο στην μουσική, η σκηνή έμοιαζε ως η τέλεια επιλογή. Πού αλλού θα μπορούσε να τους χειροκροτήσουν, να τους φλερτάρουν ή να τους εκτιμήσουν; Έτσι, οι Όβιτς έφτιαξαν ένα μουσικό σύνολο που το ονόμασαν «Λιλιπούτειος Θίασος» και επί 15 χρόνια έκαναν μια σημαντική καρριέρα στην Ευρώπη Περισσότερα

Η Ευρεσιτεχνία των «Λουτρών»

Σχολιάστε

του Κώστα Λουλουδάκη

Θα μπορούσε ο καθημερινός κώδικας επικοινωνίας μας, η γλώσσα μας δηλαδή, να αντανακλά τη χαρακτηριστική για την νοοτροπία μας έκφανση; Οι Γερμανοί απευθύνονται στον συνάνθρωπό τους χρησιμοποιώντας τρίτο πρόσωπο πληθυντικού. Είναι χαρακτηριστικό της ταυτότητάς τους να μην υπάρχει αμεσότητα στις προσωπικές τους σχέσεις, αλλά μια σιδηρά πειθαρχία που αρχίζει και καταλήγει στο εξιδανικευμένο, με καταγωγή από «αρχαία κοιτάσματα», Τευτονικό έθνος.

Οι αστοί πολιτικοί, «αρχοντικές» πρωσικές οικογένειες, βιομήχανοι, μεγαλο-αγρότες και ιερατικό κατεστημένο αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα συγκεντρωτικό και τερατόμορφο κράτος βασισμένο στα αρχέτυπα των αιματοβαμμένων Τευτόνων ιπποτών, οι οποίοι σκοτώνουν τις σατανικές δυνάμεις που απειλούν την Γερμανική φυλή. Οι  υποδεέστεροι λαοί πρέπει να υπηρετούν την  Γερμανική φυλή ή να εξοντωθούν για να ανοίξει ο ζωτικός χώρος, το λεγόμενο Lebensraum.

Στην Γερμανία αυτές οι μυθοπλασίες απελευθέρωσαν τεράστιες δυνάμεις μέσα από τη συλλογική συγκίνηση και την παράκρουση που προκαλούσαν οι φυλετικές θεωρίες, καθώς μεγάλη μερίδα του εργατικού κόσμου ήταν μικροαστικοποιημένη και προσηλωμένη στην αποικιακή αυτοκρατορική νοοτροπία και στην αλαζονεία του δήθεν πιο πολιτισμένου και ηγεμονικού ευρωπαϊκού έθνους. Και είναι σίγουρο πως δεν έχουν αλλάξει πολλά από τότε όσον αφορά στη νοοτροπία μεγάλης μερίδας των Γερμανών πολιτών. Περισσότερα

Η μάχη της Κοκκινιάς (4 – 8 Μάρτη 1944)

Σχολιάστε

Στον αγώνα που διεξάγει ο λαός κατά των Γερμανών κατακτητών, η πάλη της Αθήνας, του Πειραιά και των συνοικιών παίζει κυρίαρχο κι αποφασιστικό ρόλο. Ως το Σεπτέμβρη του 1943 ο αγώνας των πόλεων εκδηλώνεται με σαμποτάζ, απεργίες και μαζικές διαδηλώσεις. Μετά το Σεπτέμβρη του 1943 ή ένταση, το βάθος κι ο συνειδητός χαρακτήρας του αγώνα τρομάζουν τον κατακτητή και προκαλούν την έντονη αντίδραση των Γερμανών και των συνεργατών τους. Το 1944 βρίσκει την Αθήνα, τον Πειραιά και τις συνοικίες σε μια – διαρκώς εντεινόμενη – εμπόλεμη κατάσταση.

Από τις 4 έως τις 8 Μάρτη 1944, η Κοκκινιά έζησε από τις πιο τραγικές μέρες της πολύχρονης ιστορίας της. Έγινε στόχος μεγάλων εχθρικών δυνάμεων. Δυνάμεων που αποτελούνταν από Ναζί, χωροφύλακες, ταγματασφαλίτες που είχαν συγκροτηθεί από τη δοσίλογη κυβέρνηση του Ιωάννη Ράλλη και εξοπλιστεί από τους Γερμανούς καθώς και από τους τσολιάδες του Ι.Πλυντζανόπουλου, του Γ.Σγούρου, του Γκίνου, και του επικεφαλής του μηχανοκίνητου τμήματος της Αστυνομίας Ν. Μπουραντά.

Οι εργατικές κινητοποιήσεις της Κοκκινιάς επιδεικνύουν ένα ιδιαιτέρως αγωνιστικό πνεύμα, εξαιτίας της εργατικής σύνθεσης της πόλης, της οποίας ο αγώνας έχει ως κύρια χαρακτηριστικά τη μαζικότητα και την οργανωμένη αντίσταση. Οι Γερμανοί γνώριζαν πως χτυπώντας την Κοκκινιά θα έπλητταν ολόκληρο το αγωνιστικό κίνημα. Για το λόγο αυτό η Μάχη της Κοκκινιάς είναι η πρώτη μεγάλη μάχη που δόθηκε σε πόλη. Περισσότερα

Όταν η Ελλάδα έμπαινε στο ΝΑΤΟ

Σχολιάστε

Του Νίκου Ζαχαριάδη

Το πώς αντιλαμβανόντουσαν την πάλη στα μεγάλα και εθνικά ζητήματα οι κομμουνιστές είναι ένα ζήτημα ανοικτό και έχει ξεσηκώσει πολλές συζητήσεις. Μεταφέρουμε εδώ ένα απόσπασμα από ένα έργο του Νίκου Ζαχαριάδη γραμμένο το 1951-52 με τίτλο «Προβλήματα καθοδήγησης στο ΚΚΕ», δηλαδή 3 μόλις χρόνια μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου. Ο Ν.Ζ. επιχειρηματολογεί για την τακτική του κόμματος ώστε να αποτραπεί η είσοδος στο ΝΑΤΟ. Κι αφήνουμε τον αναγνώστη να κάνει συγκρίσεις με την εν γένει συμπεριφορά της Αριστεράς σήμερα και την «μικρή» της απουσία… Περισσότερα

«Οι Παρτιζάνοι των Αθηνών» – Ένα ντοκιμαντέρ για την ΕΑΜική Αντίσταση

Σχολιάστε

Ένα ντοκιμαντέρ για την ΕΑΜική Αντίσταση στην Αθήνα συμμετέχει στο επίσημο πρόγραμμα του 20ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης

Η ΕΑΜική Αντίσταση στην Αθήνα, την περίοδο της Κατοχής στην Αθήνα (1941 – 1944) μέσα από 14 αφηγήσεις, 14 ιστορίες. Ένας λαός ενάντια στους Ιταλούς και Γερμανούς κατακτητές και στους ντόπιους συνεργάτες τους. Ένα ντοκιμαντέρ, σε σκηνοθεσία του Ξενοφώντα Βαρδαρού  και του Γιάννη Ξύδα, για τη συλλογική μνήμη.

Με αφετηρία τις μαρτυρίες ανθρώπων που έλαβαν μέρος στην Αντίσταση, το ντοκιμαντέρ «Οι Παρτιζάνοι των Αθηνών» επιχειρεί να ρίξει φως σε γνωστές και άγνωστες ιστορίες του αγώνα τους, όπως αυτές διαδραματίστηκαν μέσα στις συνοικίες της Αθήνας. Περισσότερα

1959: Η Κύπρος στο «παζάρι» του Λονδίνου

Σχολιάστε

Στις 19 Φεβρουαρίου του 1959 υπογράφεται στο Λονδίνο από τις κυβερνήσεις της Βρετανίας, της Ελλάδας και της Τουρκίας συμφωνία για το καθεστώς στην Κύπρο μετά το τέλος της βρετανικής κυριαρχίας. Τη συμφωνία προσυπέγραψαν ο εκπρόσωπος της ελληνοκυπριακής κοινότητας αρχιεπίσκοπος Μακάριος και της τουρκοκυπριακής Φαζίλ Κιουτσούκ.

Επί της ουσίας, με τη συμφωνία αυτή επικυρώθηκε η συμφωνία που υπογράφηκε 11 Φεβρουαρίου 1959 από τους πρωθυπουργούς της Ελλάδας Κωνσταντίνο Καραμανλή και της Τουρκίας Αντνάν Μεντερές στη Ζυρίχη.

Οι «συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου», όπως έμειναν στην Ιστορία, καθόρισαν τις μετέπειτα εξελίξεις στην Κύπρο, μέχρι τον Ιούλιο του 1974, όταν μετά το χουντικό πραξικόπημα για την ανατροπή του Μακάριου ακολούθησε η τουρκική εισβολή και κατοχή. Ηταν δύο συμφωνίες στο πλαίσιο του αμερικανοβρετανικού σχεδίου για τη ΝΑΤΟποίηση της Κύπρου και τη μετατροπή της σε αβύθιστο αεροπλανοφόρο με στόχο τον απόλυτο έλεγχο της Αν. Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Περισσότερα

Φρανκενστάιν: το νόθο παιδί της επανάστασης

Σχολιάστε

Φρανκενστάιν

infowar

Του Αρη Χατζηστεφάνου

Βλέπω γύρω μου την ευδαιμονία από την οποία είμαι αποκλεισμένος. Η δυστυχία με μετέτρεψε σε δαίμονα

Το τέρας (του Φρανκενστάιν)

Πριν από περίπου έναν χρόνο, οι εκδόσεις του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (MIT Press) ανατύπωσαν το έργο «Φρανκενστάιν», με την υποσημείωση ότι απευθύνονται «σε επιστήμονες, μηχανικούς και κάθε είδους δημιουργούς». Το κοινό τους, όπως αναφερόταν σε σχετική ανακοίνωση, ήταν κυρίως οι σχεδιαστές ρομπότ και όσοι ασχολούνται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Το πρόβλημα, όμως, όπως σωστά επισήμανε η Τζιλ Λεπόρ από τις σελίδες του New Yorker, ήταν ότι οι εκδότες δεν είχαν στο μυαλό τους το «πλάσμα χωρίς όνομα» από το βιβλίο της Σέλεϊ, αλλά το «τέρας» που παρουσίασαν οι μετέπειτα κινηματογραφικές μεταφορές. Ο δρ Βίκτορ Φρανκενστάιν παρουσιάστηκε σαν λογοτεχνικός πατέρας επιστημόνων όπως ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ, ο επικεφαλής του προγράμματος κατασκευής των πυρηνικών όπλων που χρησιμοποιήθηκαν στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Η συγκεκριμένη, απλουστευτική προσέγγιση, όμως, που παρουσιάζει τον επιστήμονα σαν μαθητευόμενο μάγο, φαίνεται να υποτιμά το πολιτικό και φιλοσοφικό βάθος του βιβλίου και κυρίως τις ριζοσπαστικές καταβολές της ίδιας της Μέρι Σέλεϊ. Περισσότερα

Οτσαλάν: Η «επέτειος» της ντροπής

Σχολιάστε

του Νίκου Μπογιόπουλου

Στις 15 Φλεβάρη 1999, πριν ακριβώς από 19 χρόνια, ο Οτσαλάν έπεφτε στα χέρια των Τούρκων, με εμπλοκή της τότε ελληνικής κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ με πρωθυπουργό τον κ.Σημίτη.

Την επόμενη μέρα, κι ενώ ο ελληνικός λαός είχε σαστίσει μαθαίνοντας τι είχε συμβεί την προηγούμενη νύχτα στην ελληνική πρεσβεία στην Κένυα, τέθηκε στον τότε κυβερνητικό εκπρόσωπο μια ερώτηση που ουδέποτε είχε τεθεί μέχρι τότε σε εκπρόσωπο κυβέρνησης: «Ποιος είναι ο ορισμός που δίνει η κυβέρνησή σας στις έννοιες «φιλότιμο» και «αξιοπρέπεια»;»,ήταν η ερώτηση…

Η απάντηση του κ. Ρέππα, όπως και τότε έτσι και σήμερα, δεν είχε και δεν έχει καμία σημασία. Σημασία έχει ότι εκείνες τις μέρες η Ελλάδα είχε οδηγηθεί με την υπόθεση Οτσαλάν σε τέτοιον κατήφορο, που τίποτα δεν θεωρείτο δεδομένο. Ούτε ακόμα και το τι σημαίνουν λέξεις όπως «φιλότιμο» και «αξιοπρέπεια»… Περισσότερα

«Τα δάνεια της ανεξαρτησίας». Έτσι άρχισε η μεγάλη αθλιότητα

Σχολιάστε

Στις 12 Απριλίου 1823 η έκθεση της δωδεκαμελούς επιτροπής, που είχε ορίσει η Β’ Εθνοσυνέλευση για να συντάξει ένα πρόχειρο προϋπολογισμό του επαναστατημένου Έθνους δεν άφηνε κανένα περιθώριο για την κρισιμότητα της κατάστασης: Τα έξοδα του πρώτου εξαμήνου του 1823 θα ανέρχονταν σε 38 εκατομμύρια γρόσια και τα έσοδα σε μόλις 12 εκατομμύρια γρόσια. Η φορολογία, οι τελωνειακοί δασμοί, οι λείες, τα λάφυρα, τα λύτρα, ο εσωτερικός δανεισμός, οι εισφορές ντόπιων και φιλελλήνων, δεν ήταν ικανές να ισοσκελίσουν τον προϋπολογισμό. Η έκθεση της Επιτροπής κατέληγε με την προτροπή να γίνεται καλύτερη διαχείριση του δημόσιου χρήματος από τους τοπικούς άρχοντες και την ανάγκη να αναζητηθούν νέοι πόροι. Η ανάγκη εξωτερικού δανεισμού ήταν πλέον μονόδρομος.

Στις 2 Ιουνίου 1823 το Εκτελεστικό (Κυβέρνηση) εξουσιοδότησε τους Ιωάννη Ορλάνδο, Ανδρέα Ζαΐμη και Ανδρέα Λουριώτη να μεταβούν στο Λονδίνο και να συνάψουν δάνειο 4.000.000 ισπανικών ταλλήρων. Η επιτροπή καθυστέρησε να αναχωρήσει, λόγω έλλειψης χρημάτων για τα έξοδα του ταξιδιού, τα οποία κάλυψε με δάνειο ο Λόρδος Βύρων. Στις 26 Ιανουαρίου 1824, ο Ιωάννης Ορλάνδος και ο Ανδρέας Λουριώτης έφθασαν στην αγγλική πρωτεύουσα και ύστερα από έντονες διαπραγματεύσεις, στις οποίες πήραν μέρος και μέλη του Φιλελληνικού Κομιτάτου, συνομολόγησαν ένα δάνειο 800.000 λιρών με τον οίκο Λόφναν (9 Φεβρουαρίου 1824). Το δάνειο είχε τόκο 5%, προμήθεια 3%, ασφάλιστρα 1,5% και περίοδο αποπληρωμής 36 χρόνια. Ως εγγύηση για την αποπληρωμή του δανείου τέθηκαν από ελληνικής πλευράς τα δημόσια κτήματα και όλα τα δημόσια έσοδα. Περισσότερα

Bάρκιζα

Σχολιάστε

Του Νίκου Μπογιόπουλου

 Ήταν 12 Φλεβάρη 1945.

   Παράθετουμε εικόνες από το συγκλονιστικό ντοκουμέντο αφοπλισμού του ΕΛΑΣ:

Το τι θα ακολουθούσε για το λαό και το κίνημά του από τις διαπραγματεύσεις στη Βάρκιζα κι από εκείνον τον απαράδεκτο συμβιβασμό, το είχε προβλέψει ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ, ο Άρης Βελουχιώτης. Περισσότερα

Μονάδα 731: Το πιο αποτρόπαιο έγκλημα του ανθρώπινου είδους

Σχολιάστε

Του Νικόλα Ακτύπη

Υπάρχουν πολλά σημεία του πλανήτη στα οποία κατά καιρούς το ανθρώπινο είδος λησμόνησε την ανθρωπιά του. Πουθενά όμως δεν συνέβη αυτό με τον πέρα από κάθε αρρωστημένη φαντασία φρικιαστικό τρόπο που έγινε στη Μονάδα 731.

Οι εικόνες φρίκης δεν είναι κάτι άγνωστο στους στρατιώτες σε περίοδο πολέμου. Ειδικά όταν μιλάμε για τον πιο φονικό που είχε ζήσει ως τότε η ανθρωπότητα, τον Β’ Παγκόσμιο. Ακόμη κι αυτοί, όμως, ανατρίχιασαν όταν έμπαιναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και το βλέμμα τους διασταυρώθηκε με εκείνο των αποστεωμένων μαρτύρων της ναζιστικής κτηνωδίας. Αντίθετα, από το ιαπωνικό Άουσβιτς, τη φοβερή και τρομερή Μονάδα 731, δεν έμειναν πολλά που να θυμίζουν ότι εκεί συντελέστηκαν τα πιο αποτρόπαια πειράματα στην ιστορία του ανθρωπίνου είδους. Ένα έγκλημα διαρκείας για το οποίο δεν αποδόθηκαν ποτέ ευθύνες και -ακόμη χειρότερα- οι βασικοί υπεύθυνοι όχι μόνο δεν λογοδότησαν, αλλά έζησαν για να τιμηθούν για την προσφορά τους στην επιστήμη… Περισσότερα

O Μέγας Αλέξανδρος είναι πολυεθνικός

Σχολιάστε

Του Περικλή Κοροβέση

Απόψε στις 2 η ώρα στην πλατεία Συντάγματος θα δούμε ένα μεγαλειώδες χολιγουντιανό θέαμα. Παίχτηκε δύο φορές στη Θεσσαλονίκη και η ζηλιάρα η Αθήνα δεν μπορούσε να μείνει πίσω. Θα επαναλάβει το ίδιο θέαμα που είδαμε το 1992 ανανεωμένο, αυτή τη φορά και με αριστερούς πρωταγωνιστές με ανοιχτές απόψεις, που κατάλαβαν πως η εθνικοφροσύνη δεν πρέπει να αφήνεται να την εκμεταλλεύεται η Ακροδεξιά.

Δικαιούνται να την εκμεταλλευτούν και αυτοί. Το θέμα είναι ο Μέγας Αλέξανδρος. Το Χόλιγουντ, βέβαια, είχε προηγηθεί από το 1955 με την ομώνυμη ταινία με σκηνοθέτη τον Ρόμπερτ Ρόσεν και πρωταγωνιστή τον Ρίτσαρντ Μπάρτον. Είναι γνωστό πως ανά τους αιώνες, κάθε φορά που εμφανίζεται ο Μέγας Αλέξανδρος, στερούμενος κοπιράιτ, έχει την ερμηνεία που θέλει ο καθένας.

Εδώ ο συμπατριώτης μας είναι σαν καουμπόης, ο Δαρείος ραντσέρης, ενώ ο Πώρος από βασιλιάς των Ινδών γίνεται φύλαρχος Ινδιάνων. Ακόμα μια θεμιτή εκδοχή του μύθου του στρατηλάτη. Περισσότερα

Ίμια: 22 χρόνια μετά

1 σχόλιο

imiaΟ Πάγκαλος τα χαρακτήρισε ως παλιόβραχους. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι τα απεκάλεσε κωλόβραχους, αλλά δεν είναι εκεί το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι, εκείνη την εποχή, ο Πάγκαλος ήταν υπουργός εξωτερικών και, ως εκ τούτου, θα έπρεπε να γνωρίζει μια σημαντική λεπτομέρεια: όταν οι παλιόβραχοι ή κωλόβραχοι έχουν πάνω τους ζωή, συμμετέχουν στην χάραξη της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μιας χώρας.

Ας γυρίσουμε πίσω στον χρόνο. Χριστούγεννα 1995. Το τουρκικό φορτηγό πλοίο Φιγκέν Ακάτ προσαράζει κοντά σε μια συστάδα βραχονησίδων, γνωστή ως Ίμια. Το λιμεναρχείο Καλύμνου στέλνει ρυμουλκό για να αποκολλήσει το τουρκικό πλοίο, αλλά ο πλοίαρχός του αρνείται. «Βρισκόμαστε σε σε τουρκική περιοχή, άρα αρμοδιότητα επέμβασης έχουν οι αρχές τής χώρας μου», παραγγέλνει στους εμβρόντητους λιμενικούς. Περισσότερα

Η απόδραση των Βούρλων – 13. Επίλογος

Σχολιάστε

Η απόδραση της 19/7/1955 έχει πίσω της ενδιαφέρον παρασκήνιο. Κατ’ αρχάς, η ιδέα της απόδρασης άρχισε να συζητιέται μεταξύ των κρατουμένων από το καλοκαίρι του 1954, όταν μεταφέρθηκε στα Βούρλα ο Μήτσος Δάλλας, παλιό στέλεχος του ΚΚΕ που είχε έρθει στην Ελλάδα αμέσως μετά την σύλληψη του Μπελογιάννη, για να συνεχίσει το έργο εκείνου. Ο Δάλλας πρωτομίλησε για απόδραση και συζήτησε την ιδέα του με τον Θόδωρο Βασιλόπουλο, ο οποίος ήταν κάτι σαν γραμματέας των κρατουμένων. Το σχέδιο ήταν απλοϊκό: ανοίγουμε τα κελλιά, ανεβαίνουμε στην ταράτσα των κελλιών, πηδάμε στο μεγάλο προαύλιο, ανεβαίνουμε στον τοίχο από μια σκοπιά που είναι πάντα κενή και πηδάμε στον δρόμο. Ο Δάλλας είχε σημειώσει τα ωράρια και τις κινήσεις των σκοπών και είχε υπολογίσει με ακρίβεια τους χρόνους που απιτούνταν για κάθε κίνηση.

Λίγο αργότερα έρχεται στην φυλακή και ο Κυριάκος Τσακίρης, οπότε το σχέδιο αρχίζει να συζητιέται σοβαρά. Το βασικό πρόβλημα είναι πως μ’ αυτόν τον τρόπο ελάχιστοι θα προλάβουν να δραπετεύσουν. Τότε έρχεται στην φυλακή και ο Σταύρος Καρράς, ο οποίος ενημερώνεται για το σχέδιο αλλά είναι κι αυτός επιφυλακτικός. Τον Νοέμβριο φτάνει και ο Σωτηρόπουλος, που αποδεικνύεται ακόμη πιο επιφυλακτικός. Τελικά, περνάει ο χειμώνας και απόφαση δεν βγαίνει. Περισσότερα

Η απόδραση των Βούρλων – 12. Μετά την απόδραση

Σχολιάστε

Απογευματινή, 18/7/1955. Στην μεγάλη φωτογραφία ο άτυχος Γιώργος Γεωργίου. .Στις δυο μικρές, αριστερά ο Λεωνίδας Τζεφρώνης και δεξιά ο Κυριάκος Τσακίρης.

Η Καίτη Πλευράκη φτάνει τρέχοντας στην πύλη τής φυλακής και βάζει τις φωνές. Ο αρχιφύλακας Μπραΐμης δεν θέλει πολύ για να καταλάβει τι γίνεται και σημαίνει συναγερμό. Οι κρατούμενοι διατάσσονται να επιστρέψουν στα κελλιά τους, ακόμη κι εκείνοι που κάνουν την μεσημεριανή αγγαρεία στα μαγειρεία. Πλην των δυο που ήξεραν, οι υπόλοιποι κοιτάζονται αμήχανα, κάνοντας υποθέσεις για το τι συμβαίνει. Μερικοί μιλάνε για καψόνι αλλά ο Αλεπάκος είναι σίγουρος ότι έγινε δικτατορία.

Οι φύλακες τα έχουν χαμένα. Μετράνε… ξαναμετράνε… λείπει λαός. Στα κελλιά 13, 14 και 15 δεν υπάρχει ψυχή. Η καταμέτρηση δείχνει ότι απουσιάζουν 37 άτομα αντί για 27. Ο Μπραΐμης, αργότερα, υποστήριξε ότι πρόλαβε δέκα άτομα πριν προλάβουν να ξεφύγουν. Το έκανε για να μπαλώσει το λάθος στην καταμέτρηση ή το «λάθος» ήταν εσκεμμένο ώστε να πάρει αργότερα τα εύσημα; Ποιός ξέρει; Το θέμα είναι ότι ακολουθούν καταιγιστικές εξελίξεις. Περισσότερα

Η απόδραση των Βούρλων – 11. Η έξοδος

Σχολιάστε

Ελευθερία, 20/7/1955: Από την 18/7/1955, την επόμενη μέρα της απόδρασης, απαγορεύεται κάθε δημοσίευμα σχετικό με την απόδραση, για να μην ενημερώνονται οι δραπέτες.

Οι υποψήφιοι δραπέτες έχουν χωριστεί σε ομάδες. Ο Μήτσος Πανουσόπουλος έχει ένα βιβλίο στο χέρι, το οποίο το δίνει στον επί κεφαλής κάθε ομάδας. Είναι το σύνθημα ότι έφτασε η σειρά τους. Ένας-ένας, τα μέλη κάθε ομάδας μπαίνουν στο κελλί 13, φοράνε το μαντήλι-σκουφάκι στο κεφάλι, βάζουν τις κάλτσες πάνω από τα παπούτσια και χώνονται στο λαγούμι. Ο Ροδάκης είναι λίγο ανήσυχος επειδή είναι κάπως ογκώδης και φοβάται μήπως φρακάρει αλλά τον καθησυχάζουν: έχει ήδη δραπετεύσει ο Κιουρτζής, που είναι πιο ογκώδης.

Απ’ αυτούς που θα μείνουν τελευταίοι, είναι και ο Παπούλιας. Λόγω της ευφυΐας και της ευστροφίας του, του έχει ανατεθεί να κάνει παρέα στον φύλακα για να τον απασχολεί αλλά να έχει και τον νου του μήπως και συμβεί κάτι αναπάντεχο. Το πιο αναπάντεχο που συμβαίνει, έχει όνομα: λέγεται Νίκος Μπώκος, μένει στο κελλί 24 (το πρώτο τής πτέρυγας, στην άλλη άκρη από το 13) και δεν είναι ανάμεσα σ’ αυτούς που θα δραπετεύσουν. Διαμαρτύρεται, όμως, γιατί αυτοί που θα φύγουν κάνουν φασαρία ενώ ετοιμάζονται και δεν τον αφήνουν να κοιμηθεί. Αγαναχτισμένος, βάζει τις φωνές. Ο φύλακας τον ακούει και κάνει να επέμβει. Απτόητος ο Παπούλιας, «θυμάται» ένα σόκιν ανέκδοτο και αρχίζει να το διηγείται στον φύλακα. Αυτός βάζει τα γέλια και, μιας κι ο Μπώκος έχει πάψει τις φωνές, μένει στην θέση του για να ακούσει το επόμενο ανέκδοτο. Περισσότερα

Η απόδραση των Βούρλων – 10. Το τελευταίο βήμα

Σχολιάστε

Εθνικός Κήρυξ, 19/7/1955: «Τα σύνορα προς τας χώρας του παραπετάσματος ελέγχονται αυστηρώς…»

Καθώς μπαίνει ο Ιούλιος, το λαγούμι περνάει στην απέναντι πλευρά τής οδού Δογάνη και πέφτει πάνω σε μια σωλήνα ύδρευσης. Αναγκαστικά, οι κρατούμενοι σκάβουν μια παράκαμψη, μια γούβα, κάτω από την σωλήνα για να υπερκεράσουν το εμπόδιο. Το κακό δεν είναι ότι αυτή η γούβα γέμιζε κάθε τόσο με λασπόνερα, επειδή η σωλήνα κάπου παρουσιάζε μια μικρή διαρροή. Είναι ότι η σωλήνα κάπου συναντιόταν με έναν υπόνομο και η βρόμα έκανε την κατάσταση στο λαγούμι τελείως αφόρητη.

Για να μπορούν να ανασαίνουν, οι σκαφτιάδες χρησιμοποιούσαν κολώνια. Αλλά και οι από πάνω χρησιμοποιούσαν κολώνια για να ραντίζουν το κελλί, μιας και η βρόμα έβγαινε από το λαγούμι και πλημμύριζε τον χώρο. Κι απόμειναν οι φύλακες να παρακολουθούν με απορία τους κομμουνιστές να μεταμορφώνονται σε παρφουμαρισμένους δανδήδες και τους επισκέπτες τους να τους φέρνουν σωρό τα μουκαλάκια με τις κολώνιες. Περισσότερα

Η απόδραση των Βούρλων – 9. Στο χείλος της καταστροφής

Σχολιάστε

Καθώς μπαίνει το καλοκαίρι, το λαγούμι διασχίζει την οδό Δογάνη, σύμφωνα με τους υπολογισμούς. Όμως, πόσο σωστοί είναι οι υπολογισμοί; Δίχως όργανα και σκάβοντας στα τυφλά, μια απόκλιση λίγων εκατοστών μπορεί να έχει τραγικά αποτελέσματα. Κάτω από τα λουτρά, που αποτελούν τον τελικό προορισμό, υπάρχει ο βόθρος του εργοστασίου. Στόχος είναι το λαγούμι να φτάσει ως τον τοίχο τού βόθρου και μετά να ανηφορίσει ώσπου να φτάσει στο τοίχο των λουτρών. Τα περιθώρια για παρεκκλίσεις είναι πολύ μικρά.

Για να βεβαιωθούν ότι το σκάψιμο βρίσκεται στον σωστό δρόμο, οι κρατούμενοι επιστρατεύουν ακόμη μια φορά την Ειρήνη Πετρουλάκη, την μνηστή τού Βασιλόπουλου. Ένα απόγευμα, η Ειρήνη κατηφορίζει την Δογάνη με έναν γκαζοντενεκέ στο χέρι, ο οποίος της πέφτει (όλως τυχαίως!) στο οδόστρωμα, ακριβώς πάνω από το σημείο όπου υποτίθεται πως θα έπρεπε να βρίσκεται το λαγούμι. Ο θόρυβος αντηχεί στ’ αφτιά τού κρατούμενου που σκάβει εκείνη την ώρα, σαν θεία μουσική: έρχεται ακριβώς από πάνω του! Όλα πάνε καλά, λοιπόν, σύμφωνα με το σχέδιο. Κι όμως, κάπου εκεί, ένα τυχαίο περιστατικό απειλεί να τινάξει όλη την προσπάθεια στον αέρα. Περισσότερα

Η απόδραση των Βούρλων – 8. Τα προβλήματα λύνονται

Σχολιάστε

Η «πορτάρα» (κεντρική πύλη) της φυλακής των Βούρλων λίγο πριν κατεδαφιστεί το συγκρότημα. Κατά ειρωνικό τρόπο, η φυλακή έκλεισε το 1970, με απόφαση του δικτάτορα Παπαδόπουλου

Μετά την καλή αρχή, η δουλειά ξεκινάει. Το πηγάδι βαθαίνει αργά αλλά σταθερά. Στην αρχή είναι στενό, ίσα που χωράει άνθρωπος να περάσει αλλά στα δυο μέτρα πρέπει να φαρδύνει αρκετά, ώστε να μπορεί κάποιος να δουλεύει. Ειδικά στο σημείο όπου πρέπει το σκάψιμο να αλλάξει κατεύθυνση και να γίνει οριζόντιο, πλαταίνει αρκετά. Κοντά στα άλλα, η έλλειψη καθαρού αέρα αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Κανείς δεν μπορεί να μείνει μέσα στο λαγούμι πάνω από δέκα λεπτά. Γίνεται μια προσπάθεια να βρεθεί λύση είτε με αυτοσχέδιες βεντάλιες είτε με τις σαμπρέλλες από τις μπάλλες του βόλλεϋ. Μεσοβέζικα πράγματα. Κάποια στιγμή ο Σιδέρης λιποθυμά, κάποια άλλη λιποθυμά ο Κολοκοτρώνης. Τους τραβούν έξω με ένα σχοινί που έχουν δεμένο στα πόδια τους όσοι μπαίνουν στην τρύπα για σκάψιμο.

Το δεύτερο πρόβλημα με την δουλειά μέσα στην τρύπα είναι η έλλειψη φωτός. Αυτό λύνεται εύκολα. Κατά περίεργο τρόπο και εντελώς ξαφνικά, πολλοί κρατούμενοι αποφασίζουν να ασχοληθούν με τα χειροτεχνήματα. Κατά εξ ίσου περίεργο τρόπο δε, δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση στα καραβάκια και στα σπιτάκια. Το ταλέντο δεν περισσεύει σε κανέναν. Όλες οι κατασκευές είναι χοντροκομμένες και κακόγουστες. Όμως όλες έχουν ένα κοινό γνώρισμα: φωτίζονται εσωτερικά! Σε όλες τοποθετούνται γλομπάκια, τα οποία ανάβουν από μια ενσωματωμένη πλακέ μπαταρία. Η διεύθυνση δεν έχει λόγο να απορρίψει το αίτημα των κρατουμένων να επιτραπεί στους επισκέπτες τους να φέρνουν στην φυλακή γλομπάκια, μπαταρίες και καλώδια. Περισσότερα

Η απόδραση των Βούρλων – 7. Το πρώτο βήμα

Σχολιάστε

Ακρόπολις, 19/7/1955: «Προ μηνός σκοποί χωροφύλακες ειδοποίησαν ότι ηκούοντο υποχθόνιοι κρότοι» Προφανώς, στην συνέχεια οι κρατούμενοι έβαλαν μυαλό και έκαναν την δουλειά τους αθόρυβα.

Σάββατο 5 Μαρτίου 1955. Σχεδόν όλα είναι έτοιμα για ν’ αρχίσει το σκάψιμο. Το μόνο που λείπει είναι η τσιμεντένια πλάκα με την οποία θα καλύπτεται το άνοιγμα του λαγουμιού τις ώρες που δεν θα γίνονται εργασίες. Όμως αυτή η πλάκα δεν μπορεί να φτιαχτεί πριν ανοιχτεί η τρύπα, μιας και πρέπει να παρθούν σωστά τα μέτρα ώστε να εφαρμόζει με ακρίβεια. Προσωρινά, τον ρόλο της θα παίξει ένα κομμάτι κοντραπλακέ, αλειμμένο με μια λεπτή στρώση υγρού τσιμέντου. Το πρόβλημα που μένει να λυθεί είναι ο θόρυβος από τις σφυριές που θα σπάνε το τσιμέντο τού πατώματος κάτω από το κρεββάτι τού Μπαρτζώκα. Δύσκολο πρόβλημα; Μπα! Ευκολάκι!

Το απόγευμα εκείνου του Σαββάτου, οι πολιτικοί κρατούμενοι διοργανώνουν στον αύλιο χώρο ανάμεσα στα κελιά τους μεγάλο αγώνα βόλλεϋ. Δεν πρόκειται για έναν απλό αγώνα, έτσι για να περνάει η ώρα. Ανάμεσα στις δυο ομάδες που έχουν σχηματιστεί, υπάρχει μεγάλη αντιπαλότητα ενώ και οι θεατές έχουν χωριστεί σε δυο στρατόπεδα που φωνάζουν και βρίζονται μεταξύ τους. Τα πνεύματα είναι οξυμένα, τα νεύρα τεντωμένα, η ατμόσφαιρα ηλεκτρισμένη. Επικρατεί πανδαιμόνιο ενώ λάδι στην φωτιά ρίχνουν δυο κρατούμενοι, ένας από κάθε στρατόπεδο, που εμψυχώνουν τις ομάδες τους χτυπώντας λυσσασμένα κάτι άδειους γκαζοντενεκέδες. Η τρομερή φασαρία προσελκύει και άλλους κρατουμένους, που προστίθενται κι αυτοί στους οπαδούς των δυο ομάδων. Οι φύλακες απολαμβάνουν μεν το θέαμα αλλά έχουν και την προσοχή τους τεταμένη, έτοιμοι να επέμβουν αν τα πράγματα βγουν εκτός ελέγχου. Ο πρώτος στόχος που ήταν να στραφεί η προσοχή φυλάκων και λοιπών κρατουμένων αλλού, επετεύχθη! Περισσότερα

Η απόδραση των Βούρλων – 6. Η κατάστρωση του σχεδίου

Σχολιάστε

Ελευθερία, 19/7/1955. Στην φωτογραφία, η έξοδος του λαγουμιού στα λουτρά τής Ντεστρέ. Το ρεπορτάζ καλύπτει και ολόκληρη σχεδόν την 5η σελίδα της εξασέλιδης εφημερίδας. Στο μονόστηλο σχόλιό του (δεξιά) ο διευθυντής της εφημερίδας Πάνος Κόκκας μιλάει για «Γελοιοποίηση» του κράτους.

Το πρώτο μεγάλο πρόβλημα που συζητιέται είναι το πού θα πάνε τα χώματα που θα βγαίνουν από το λαγούμι. Ο Γιώργος Χατζηπέτρος δίνει την λύση: θα τα βάζουν στις τσέπες τους και θα τα πετάνε λίγα-λίγα στους καμπινέδες και στον υπόνομο. Προς στιγμήν επικρατεί ενθουσιασμός, ώσπου κάποιος αποφασίζει να κάνει μερικές πράξεις: είκοσι μέτρα λαγούμι πες, επί ογδόντα εκατοστά διάμετρο το λιγώτερο, μας κάνουν δεκάξι κυβικά χώμα, δηλαδή όγκο μεγαλύτερο από εκείνον ενός κελλιού. Αδύνατο όλο αυτό το χώμα να φύγει από τον υπόνομο ή τους καμπινέδες χωρίς να τους φράξει. Άσε που δεν είναι μόνο το χώμα. Με τις πέτρες τι θα γίνει;

Ο ενθουσιασμός εξαφανίζεται. Και το κλίμα βαραίνει περισσότερο όταν κάποιος παρατηρεί πως όλο αυτό το νταβαντούρι, τα χώματα, οι σκόνες και η αναμπουμπούλα δεν μπορεί να μη γίνουν αντιληπτά από τους φύλακες. Σ’ αυτό το τελευταίο βρίσκεται αμέσως λύση. Οι κρατούμενοι θα πάνε στην διεύθυνση των φυλακών και θα προτείνουν την ανακατασκευή των λουτρών και το άσπρισμα των κτηρίων για λόγους υγιεινής. Οι ίδιοι θα έβαζαν την δουλειά, η διεύθυνση θα έβαζε τα υλικά. Όλοι χαμογέλασαν ευχαριστημένοι. Σίγουρα η διεύθυνση δεν θα είχε αντίρρηση για λίγη αναμόρφωση του χώρου με τζάμπα δουλειά. Κατά συνέπεια, κανείς φύλακας δεν θα παραξενευόταν αν έβλεπε τριγύρω σκόνες, χώματα ή κάποιους κρατούμενους με λερωμένα ρούχα. Περισσότερα

Η απόδραση των Βούρλων – 5. Η προετοιμασία

Σχολιάστε

Σχέδιο της απόδρασης με υπολογισμούς από τον δραπέτη Κώστα Τσακίρη

Όσοι λένε πως ο εμφύλιος τελείωσε το 1949, είναι βαθειά νυχτωμένοι. Δεν είναι μόνο το περίφημο «βάζουμε το όπλο παρά πόδα», που δήλωσε ο Ζαχαριάδης από το ραδιόφωνο του Βουκουρεστίου στις 16 Οκτωβρίου 1949. Είναι, κυρίως, ο απηνής διωγμός που εξαπέλυσε το μετεμφυλιοπολεμικό κράτος κατά των κομμουνιστών, των συνοδοιπόρων τους αλλά και καθ’ οιουδήποτε εκείνο θεωρούσε ως απειλή για την τάξη πραγμάτων που ήταν ταγμένο να υπηρετεί. Ένας διωγμός που, πότε καλυμμένα και πότε εξώφθαλμα, κράτησε κοντά τρεις δεκαετίες.

Από το καλοκαίρι του 1954, με τις πληγές του εμφυλίου να πυορροούν ακόμη, η κυβέρνηση του «Ελληνικού Συναγερμού» επιδίδεται σε οργιώδες κυνηγητό των στελεχών του κομμουνιστικού κόμματος σε όλη την χώρα. Έχει φτάσει η πληροφορία ότι τέτοια στελέχη, που είχαν αναγκαστεί να αυτοεξοριστούν, επιστρέφουν για να στελεχώσουν τα όργανα του κόμματος. Η αστική εξουσία έχει κάθε λόγο να ανησυχεί, παρ’ ότι υποτίθεται πως λίγα χρόνια πριν, το 1949, κέρδισε τον πόλεμο και συνέτριψε τους αντιπάλους της, «θάβοντάς τους στην άμμο στο Βίτσι και στον Γράμμο». Όμως, η ίδρυση της ΕΔΑ το 1951, η εκλογική εδραίωσή της και η συνεχής ισχυροποίησή της δεν επιτρέπουν κανέναν εφησυχασμό. Περισσότερα

Older Entries