Της Αντριάνας Βάσιλα

Καμία επένδυση σε εξόρυξη και εκμετάλλευση πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα είναι πλέον η ενεργειακή πολιτική που «επιβάλλει» στα κράτη ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας.

Μάλιστα η Ελλάδα έχει σπεύσει ήδη στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030 να καθορίσει τη στρατηγική μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία.

Χαρακτηριστική είναι η παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και των αρχηγών της αντιπολίτευσης στην κοινή συνεδρίαση των κοινοβουλευτικών Επιτροπών Παραγωγής και Εμπορίου, Οικονομικών Υποθέσεων, Προστασίας του Περιβάλλοντος και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, στην οποία μπήκαν τα θεμέλια για να καθοριστεί το πλαίσιο της μετάβασης που θα αλλάξει την ελληνική οικονομία.

Συγκεκριμένα ο πρωθυπουργός ξεκίνησε την ομιλία του λέγοντας πως η κλιματική αλλαγή είναι το ίδιο σημαντική με την κρίση του κορωνοϊού και προανήγγειλε την καθιέρωση της «πράσινης οικονομίας» μέχρι το 2030 και έναν οδικό χάρτη για τα επόμενα 30 χρόνια με στόχο τη μηδενική εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου.

Επικαλέστηκε μάλιστα οργανισμούς όπως το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF), οι οποίες έχουν προτείνει τον κλιματικό νόμο, τον οποίο η Ελλάδα θα κάνει νόμο του κράτους! Σύμφωνα με τον Μητσοτάκη «ένας νέος κλιματικός νόμος, ένας νόμος – πλαίσιο για τα επόμενα 30 χρόνια, πιστεύω ότι στην παρούσα συγκυρία έχει τεράστια σημασία».

«Υπήρξε τολμηρή η απόφαση της κυβέρνησής μας για τη δρομολόγηση ενός γρήγορου και τολμηρού προγράμματος απολιγνιτοποίησης, που μας επέτρεψε να μειώσουμε σημαντικά το αποτύπωμά μας στο διοξείδιο του άνθρακα…» ανέφερε ο πρωθυπουργός, σημειώνοντας πως πρέπει να απαγορευτούν στο μέλλον οι κινητήρες εσωτερικής καύσης.

Πρέπει να παρέμβουμε στη βιομηχανία και στην αγροτική παραγωγή. Θα επηρεαστούν οι διατροφικές μας συνήθειες. Η κατανάλωση κρέατος συμβάλλει στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, σημείωσε μεταξύ άλλων, υπογραμμίζοντας: «Πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο κατανάλωσης και την οργάνωση των οικονομιών μας».

«Έχουμε θέσει τον φιλόδοξο στόχο ως Ε.Ε. να μειώσουμε κατά 55% τις εκπομπές μας έως το 2030» τόνισε και κατέληξε ζητώντας «μια νέα ισορροπία με το περιβάλλον, η οποία έχει διαταραχθεί με ευθύνη του ανθρωπίνου είδους».

Οκτώ άξονες

Σύμφωνα με πληροφορίες, η στρατηγική μετάβασης για την Ελλάδα περιλαμβάνει οκτώ άξονες, που κωδικοποιούνται ως εξής:

1. Απολιγνιτοποίηση: Όπως έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση, το σύνολο των λιγνιτικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ θα αποσυρθούν έως το 2023, ενώ η – υπό κατασκευή – μονάδα Πτολεμαΐδα 5 θα μετατραπεί σε μονάδα φυσικού αερίου το 2025, νωρίτερα από τον αρχικό προγραμματισμό. Παράλληλα εφαρμόζεται το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, με πόρους άνω των 5 δισ. ευρώ για τις τοπικές κοινωνίες που πλήττονται από τη διακοπή της λιγνιτικής δραστηριότητας.

2. Αύξηση της διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή τουλάχιστον στο 61% έως το 2030. Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η ολοκλήρωση του υδροηλεκτρικού σταθμού της Μεσοχώρας στον Αχελώο μετά την απεμπλοκή του, καθώς είχε μείνει ημιτελής εδώ και χρόνια.

3. Ανάδειξη νέων «πράσινων» νησιών, μετά την Τήλο και τον Αη Στράτη, που μπορούν να αποτελέσουν διεθνή παραδείγματα για υψηλή διείσδυση ΑΠΕ και απεμπλοκή από τα ορυκτά καύσιμα στην παραγωγή ενέργειας και τις μεταφορές.

4. Περαιτέρω ανάπτυξη των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών. Μετά τις Κυκλάδες και την Κρήτη, παίρνουν σειρά τα Δωδεκάνησα (Κάρπαθος, Ρόδος, Σύμη, Κως – Κάλυμνος, Πάτμος και Αρκιοί) και το βορειοανατολικό Αιγαίο (Λήμνος, Άγιος Ευστράτιος, Σκύρος, Λέσβος, Χίος – Ψαρά, Σάμος – Φούρνοι – Θύμαινα, Ικαρία και Αγαθονήσι).

5. Επέκταση των δικτύων φυσικού αερίου σε νέες περιοχές της χώρας.

6. Ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων και ιδιωτικών κτηρίων. Εντός του καλοκαιριού θα ανακοινωθούν προγράμματα για κατοικίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με ειδική πρόβλεψη για τον τουριστικό κλάδο και με αλλαγή των κριτηρίων υπαγωγής προκειμένου οι πόροι να διοχετεύονται κατά προτεραιότητα στα κτήρια με μεγαλύτερη ανάγκη ενεργειακής αναβάθμισης. Ώς το 2030 εκτιμάται ότι θα αναβαθμιστούν 600.000 κτήρια.

7. Επένδυση σε νέες τεχνολογίες όπως η αποθήκευση ενέργειας, τα υπεράκτια αιολικά πάρκα, το υδρογόνο.

8. Ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης, με στόχο το 2030 ένα στα τρία νέα οχήματα που κυκλοφορεί στη χώρα να είναι ηλεκτρικό.

Η «ουδετερότητα άνθρακα»

Τελικός στόχος είναι να πάρει τη θέση των ορυκτών καυσίμων το καθαρό υδρογόνο και άλλες καθαρές μορφές ενέργειας. Ένα τέτοιο σχέδιο, στο πλαίσιο της απαγόρευσης του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, αλλάζει τα πλάνα της χώρας μας για εκμετάλλευση των κοιτασμάτων που έχουν προγραμματιστεί να γίνουν στο μέλλον.

Για το ζήτημα αυτό μάλιστα ο ΔΟΕ προειδοποιεί: Ξεχάστε τις πωλήσεις αυτοκινήτων θερμικού κινητήρα μετά το 2035. Αυτά είναι τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη του στόχου της ουδετερότητας άνθρακα μέχρι τα μέσα του αιώνα και για να δοθεί μία ευκαιρία στον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη στον +1,5° C.

Ο δρόμος είναι «στενός», αλλά ακόμη «εφικτός» και υπόσχεται «τεράστια οφέλη», τόσο σε επίπεδο απασχόλησης, όσο και σε επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης ή υγείας, σημειώνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας που δημοσίευσε, έξι μήνες πριν από τη Διάσκεψη Κορυφής για το Κλίμα (COP26) των Ηνωμένων Εθνών, οδικό χάρτη που θα μπορεί να συνοδεύσει αυτήν την πορεία προς το 2050.

Η «ουδετερότητα άνθρακα», δηλαδή ο τερματισμός της εκπομπής αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, τα οποία ο πλανήτης δεν μπορεί να απορροφήσει, σημαίνει ριζική αλλαγή του ενεργειακού τοπίου με την επιταχυνόμενη μείωση της ζήτησης ορυκτών καυσίμων και την αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

«Πέραν των προγραμμάτων που ξεκίνησαν ήδη το 2021, η πορεία προβλέπει ότι δεν θα υπάρξουν άλλα σημεία εξόρυξης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η ταχεία πτώση της ζήτησης πετρελαίου και φυσικού αερίου σημαίνει ότι δεν θα υπάρξει περαιτέρω έρευνα και ότι δεν υπάρχει ανάγκη για το άνοιγμα κανενός νέου κοιτάσματος φυσικού αερίου και πετρελαίου πέραν όσων έχουν λάβει έγκριση».

Σε ό,τι αφορά τον άνθρακα, το πλέον επιβλαβές ορυκτό καύσιμο, η κατανάλωση του οποίου έχει αυξηθεί, ο κόσμος πρέπει να κηρύξει το τέλος των αποφάσεων επένδυσης σε νέους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Αντίθετα, ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να φθάσει στην ουδετερότητα άνθρακα ήδη από το 2040. Γεγονός που επιβάλλει την εγκατάσταση μέχρι το 2030 δυνατοτήτων παραγωγής ηλιακής και αιολικής ηλεκτρικής ενέργειας τετραπλάσιων σε σχέση με το 2020, έτος καταγραφής ρεκόρ στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών.

Το 90% από ανανεώσιμες

Για το 2050 ο Οργανισμός προβλέπει ότι το 90% της ηλεκτρικής ενέργειας θα προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές και μεγάλο μέρος του υπολοίπου από την πυρηνική ενέργεια. Τα ορυκτά καύσιμα δεν θα παράγουν πλέον παρά το ένα πέμπτο της ενέργειας, έναντι των τεσσάρων πέμπτων σήμερα. Αλλά για να γίνει αυτό, οι πωλήσεις νέων αυτοκινήτων με θερμικό κινητήρα θα πρέπει να σταματήσουν από το 2035.

Τέλος, το σενάριο που διαμορφώνει την πορεία προς το 2050 βασίζεται εν μέρει σε τεχνολογίες που δεν είναι ακόμη διαθέσιμες.

Το 2050, περί το ήμισυ της μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα θα προέρχεται από τεχνολογίες που σήμερα βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της επίδειξης: εξελιγμένες μπαταρίες, πολύ ανταγωνιστικό υδρογόνο, αλλά και συστήματα σύλληψης και αποθήκευσης του διοξειδίου του άνθρακα (CCS), λύση που αποτελεί θέμα συζητήσεων μεταξύ των ειδικών του Κλίματος.

Ο Ντέιβ Τζόουνς, του think tank Ember, που ειδικεύεται στην Ενέργεια, βλέπει στον οδικό χάρτη την πλήρη μεταστροφή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ο οποίος ήταν προσανατολισμένος προς τα ορυκτά καύσιμα μέχρι πριν από πέντε χρόνια: «Πραγματικό μαχαίρι φυτεμένο στη βιομηχανία των ορυκτών καυσίμων».

Ποντίκι