Απέναντι στον κυβερνητικό ορυμαγδό περί «ατομικής ευθύνης», τα συνδικάτα αγωνίζονται να αναδείξουν τις τεράστιες ευθύνες της μεγαλοεργοδοσίας και της κυβέρνησης για τη μετατροπή μεγάλων χώρων δουλειάς σε εστίες υπερμετάδοσης, καθώς και για το γεγονός ότι οι τεράστιες ελλείψεις έχουν καταστήσει τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, με τα οποία μετακινούνται οι εργαζόμενοι και ο λαός, υγειονομικές βόμβες.

Παρά την προσπάθεια της κυβέρνησης να συγκαλύψει αυτήν την πραγματικότητα, η ίδια η εξέλιξη της πανδημίας, ειδικά στο δεύτερο κύμα με την πολύ αργή μείωση των κρουσμάτων και των άλλων δεικτών μετά από έναν ολόκληρο μήνα lockdown, δεν αφήνει τέτοια περιθώρια. Είναι χαρακτηριστική η τοποθέτηση που έκανε εκ μέρους της επιτροπής εμπειρογνωμόνων η καθηγήτρια Βάνα Παπαευαγγέλου, στην επίσημη ενημέρωση για τον κορονοϊό στις 4 Δεκέμβρη: «Μία πιθανή εξήγηση του συνεχιζόμενου δεύτερου κύματος» είναι ότι υπάρχει «ένα συνεχές ας το πούμε πινγκ πονγκ μεταξύ των εργασιακών χώρων και της ενδοοικογενειακής διασποράς. Δηλαδή, εκεί που πάει να ηρεμήσει μία περιοχή, ξεσπά μία συρροή κρουσμάτων σε ένα εργασιακό περιβάλλον, σε μία κλειστή δομή, που λειτουργεί σαν μία πηγή υπερμετάδοσης και έχει σαν αποτέλεσμα τη διασπορά μέσα στα σπίτια όλων αυτών των ανθρώπων, στις οικογένειές τους»…

Αυτό το «πινγκ πονγκ» βέβαια δεν προκύπτει από το πουθενά: Ευδοκιμεί στο έδαφος των «πρωτοκόλλων της εργοδοσίας» που καθόρισε η κυβέρνηση για τους χώρους δουλειάς, με τα ελάχιστα δυνατά μέτρα προστασίας των εργαζομένων και ανύπαρκτους ελέγχους.

Στις αλλεπάλληλες συγκεκριμένες καταγγελίες των συνδικάτων για την επικίνδυνη κατάσταση στους εργασιακούς χώρους ήρθαν να προστεθούν τις προηγούμενες μέρες και τα στοιχεία σχετικής έρευνας του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΛΙΝΥΑΕ)1. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε πανελλαδικά, μέσω ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου, την περίοδο 8 Σεπτέμβρη – 13 Οκτώβρη, δηλαδή πριν από την έναρξη του δεύτερου lockdown. Τα αποτελέσματά της περιλαμβάνουν πλήθος στοιχείων για τις καταστάσεις κινδύνου σε χώρους εργασίας, επιβεβαιώνουν τις σοβαρές ελλείψεις και κατά συνέπεια την τεράστια ευθύνη της κυβέρνησης, που δεν υποχρεώνει την εργοδοσία να λάβει ουσιαστικά μέτρα προστασίας των εργαζομένων από την πανδημία, όπως και από άλλες έκτακτες καταστάσεις.

Απουσία κρίσιμων μέτρων προστασίας στη μεγάλη πλειοψηφία των χώρων δουλειάς

Στον παραπάνω πίνακα παρουσιάζονται ορισμένα από τα αποτελέσματα της έρευνας, όπου αποτυπώνεται το ποσοστό των ερωτηθέντων που απάντησαν θετικά σε ερωτήσεις για το αν εφαρμόστηκαν στο χώρο εργασίας τους διάφορα μέτρα για την προστασία από τον κορονοϊό (η ανάλυση έχει γίνει σε δείγμα όπου εξαιρούνται αυτοαπασχολούμενοι, άνεργοι και συνταξιούχοι). Τα αποτελέσματα δείχνουν τις μεγάλες ελλείψεις στα ουσιαστικά μέτρα προστασίας από τον κορονοϊό. Εξαιρούνται ορισμένα στοιχειώδη και πιο «ανέξοδα» για την εργοδοσία μέτρα (τα οποία φυσικά από μόνα τους δεν είναι αρκετά), όπως η παροχή αντισηπτικών διαλυμάτων και η ενημέρωση των εργαζομένων για μέτρα ατομικής υγιεινής, που ακόμη και γι’ αυτά δεν απάντησε το 100% ότι λαμβάνονται.

Βασικά μέτρα προστασίας, όπως ο επαρκής αερισμός και ο τακτικός καθαρισμός των χώρων εργασίας, η τοποθέτηση οδηγιών σε εμφανή σημεία και η παροχή μέσων ατομικής προστασίας, δεν εφαρμόζονται καθολικά στους χώρους εργασίας, αφού περίπου 3 στους 10 ερωτηθέντες δεν απάντησαν ότι αυτά ελήφθησαν στο χώρο εργασίας τους.

Ποσοστό κάτω του 50% απάντησε ότι απολυμαίνονται οι χώροι εργασίας, ότι αυξήθηκε η απόσταση μεταξύ των θέσεων εργασίας ή ότι συντηρούνται τακτικά τα συστήματα εξαερισμού – κλιματισμού.

Για άλλα σημαντικά μέτρα προστασίας που μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη της διασποράς του κορονοϊού, μόνο 2 με 3 στους 10 ερωτηθέντες απάντησαν ότι εφαρμόζονται στο χώρο εργασίας τους. Τέτοιου είδους μέτρα είναι π.χ. η τακτική θερμομέτρηση των εργαζομένων, η διενέργεια τεστ κορονοϊού, η αποφυγή χρήσης κλιματιστικών που ανακυκλώνουν τον αέρα, η παροχή ξεχωριστών εργαλείων και εξοπλισμού εργασίας σε κάθε εργαζόμενο κ.ά.

Την ευθύνη της εργοδοσίας για τη συνολικότερη απουσία διαδικασιών για την προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων αποτυπώνουν μια σειρά αποτελέσματα της έρευνας: Λιγότεροι από το 40% απάντησαν ότι επικαιροποιήθηκε η εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου, κάτι που είναι αναγκαίο προκειμένου να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία από τον κορονοϊό, λαμβάνοντας υπόψη όμως και άλλους κινδύνους για την υγεία και ασφάλεια που μπορεί να οδηγήσουν σε εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες (π.χ. να ληφθεί υπόψη αν κάποιο μέτρο για αποφυγή συνωστισμού αυξάνει τους κινδύνους εργατικών ατυχημάτων και πώς μπορεί αυτό να λυθεί).

Επίσης λιγότεροι από το 40% απάντησαν ότι δόθηκαν οδηγίες στους εργαζόμενους από τον τεχνικό ασφάλειας ή ότι πραγματοποιήθηκε εκπαίδευση εργαζομένων στη χρήση μέσων ατομικής προστασίας. Μόλις λίγο πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες που εργάζονται σε δραστηριότητες με πάνω από 50 εργαζόμενους (όπου υπάρχει υποχρέωση απασχόλησης γιατρού Εργασίας) απάντησαν ότι δόθηκαν οδηγίες από το γιατρό Εργασίας.

Ειδικότερα για τις ευπαθείς ομάδες εργαζομένων, για τις οποίες απαιτείται ειδική μέριμνα, λιγότεροι από τους μισούς απάντησαν ότι λαμβάνονται ειδικά μέτρα προστασίας για αυτές τις ομάδες. Ειδικότερα, στους χώρους όπου η δραστηριότητα απαιτεί επαφή με το κοινό, μόνο το 25,2% απάντησε θετικά στην ερώτηση αν υπάρχει μέριμνα για απασχόληση των ευπαθών ομάδων σε θέσεις εργασίας που δεν θα έχουν άμεση επαφή με το κοινό (back office).

Ανύπαρκτη η εκπαίδευση και για φυσικές και τεχνολογικές καταστροφές

Στην παρουσίαση της έρευνας περιγράφονται και αποτελέσματα διερεύνησης σχετικά με την ενημέρωση και εκπαίδευση εργαζομένων και πληθυσμού για έκτακτες καταστάσεις.

Μόνο 4 περίπου στους 10 εργαζόμενους απάντησαν ότι έχουν εκπαιδευτεί στο χώρο εργασίας τους για πρόληψη πυρκαγιάς, χρήση πυροσβεστικών μέσων, πρώτες βοήθειες και εκκένωση χώρων εργασίας. Οι 3 στους 10 απάντησαν ότι έχουν εκπαιδευτεί για προστασία από το σεισμό και μόλις 1 στους 10 περίπου ότι έχει εκπαιδευτεί για άλλες φυσικές ή τεχνολογικές καταστροφές.

Για τις περιπτώσεις φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών, οι συμμετέχοντες στην έρευνα ρωτήθηκαν αν έχουν ενημερωθεί από το δήμο ή την Περιφέρειά τους. Λιγότερο από το 10% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι έχουν ενημερωθεί για τις οδηγίες αυτοπροστασίας, για το σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην περιοχή τους ή για την περίπτωση που θα χρειαστεί εκκένωση της περιοχής τους…

Την ίδια ώρα που διαφημίζει η κυβέρνηση τις υποστελεχωμένες «Κινητές Ομάδες Υγείας» του ΕΟΔΥ και τα «drive-through testing» (ελέγχους μέσα από το αυτοκίνητο), πχ δεν έχει οργανώσει κανέναν έλεγχο στη Βιομηχανική Περιοχή της Σίνδου στη Θεσσαλονίκη, μετά από τόσο μεγάλο διάστημα που η περιοχή βρίσκεται στο «κόκκινο».

Η απουσία των ελεγκτικών μηχανισμών Περιφέρειας και υπουργείου Εργασίας είναι «εκκωφαντική». Η υποστελέχωσή τους έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούν να φτάσουν ούτε στο 10% των επιχειρήσεων. Αντίστοιχες είναι και οι κατευθύνσεις που τους δίνονται: Με αφορμή την πανδημία και τα «πρωτόκολλα της εργοδοσίας», έμειναν παντελώς έξω από τους χώρους εργασίας, ενώ δεν υπάρχει κανένας συντονισμός των αρμόδιων αρχών (ΣΕΠΕ, ΕΟΔΥ, Περιφέρειας).

 Από τις παρεμβάσεις που έκαναν τη Δευτέρα αντιπροσωπείες των σωματείων μας στην Αντιπεριφέρεια Υγείας και στην Επιθεώρηση Εργασίας επιβεβαιώθηκε πως δεν υπάρχει κανένας απολύτως μηχανισμός που να μπορεί να ελέγξει και να επιβάλλει στους χώρους δουλειάς ακόμα και αυτά, τα γραμμένα στα γραφεία του ΣΕΒ, «πρωτόκολλα υγείας». Είναι ουσιαστικά ευχολόγια και παρακλήσεις.

Επιμέλεια: Α.Κ.

εύφορη πεδιάδα