ΗΠΑ: η κρατικά εγγυημένη απασχόληση και ο παλαιάς κοπής καπιταλισμός

Του Γιάννη Κιμπουρόπουλου

Πώς λειτουργεί το αμερικανικό «Πρόγραμμα Προστασίας Αμοιβών» 350 δισ. δολαρίων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της υπερδύναμης.

«[…] Για μένα αυτό είναι καλός, παλαιάς κοπής καπιταλισμός. Σήμερα, αντιμετωπίζουμε μια μοναδική κατάσταση. Πενήντα εκατομμύρια άνθρωποι είναι άνεργοι ή υποαπασχολούμενοι. Δεν ανησυχείς για τις “ταμπέλες”. Κάνεις ό,τι θα έκανε ο οποιοσδήποτε έξυπνος επιχειρηματίας, βρίσκεις τη λύση στο πρόβλημα και την εκτελείς».

Τάδε έφη ο Μαρκ Κιούμπαν, Aμερικανός μεγιστάνας με επενδύσεις στα ΜΜΕ, την ψυχαγωγία, το μπάσκετ, με προσωπική περιουσία άνω των 4,3 δισ. δολαρίων. Ο Κιούμπαν, αν και θαυμαστής της ιέρειας του αμερικανικού φιλελευθερισμού Αϊν Ραντ, έγινε πρόσφατα «κήρυκας» της κεϊνσιανής κρατικά εγγυημένης απασχόλησης.

Μια ανάρτησή του στα social media προκαλούσε ευθέως την κυβέρνηση Τραμπ: «Εξηγήστε μου γιατί, με 50 εκατομμύρια ανέργους ή υποαπασχολούμενους, η κυβέρνηση δεν προσλαμβάνει και δεν εκπαιδεύει ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ άτομα για να εντοπίσουν/παρακολουθήσουν/φροντίσουν/υποστηρίξουν ευάλωτες ομάδες και σε εργασίες απολύμανσης», έγραψε σε ένα tweet στις 3 Μαΐου, διατυπώνοντας αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών προγραμμάτων στήριξης της απασχόλησης.

Αναρωτιόμαστε τι θα «τουίταρε» ο Κιούμπαν αν ήξερε για το ελληνικό ή το ευρωπαϊκό σχέδιο στήριξης.

Το σημαντικότερο από τα προγράμματα που «τρέχει» η κυβέρνηση Τραμπ είναι το «Πρόγραμμα Προστασίας Αμοιβών» (Paycheck Protection Program, PPP), ύψους 350 δισ. δολαρίων. Είναι μέρος του γιγάντιου CARES Act 2 τρισ. δολαρίων που ανακοίνωσε στα τέλη Μαρτίου. Αφορά τη στήριξη των θέσεων εργασίας αποκλειστικά σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις (μέχρι 500 εργαζόμενους, οι αναλογίες προφανώς είναι πολύ διαφορετικές από τις ελληνικές) και δεν είναι το μόνο,.

Το PPP των 350 δισ. δολ. έχει ενδιαφέρον για μια σύγκριση με το ευρωπαϊκό SURE των 100 δισ. ευρώ και το αντίστοιχο σχέδιο της ελληνικής κυβέρνησης. Στους 156 εκατ. εργαζόμενους στις ΗΠΑ, από τους οποίους 23 εκατ. είναι οι άνεργοι της πανδημίας, αντιστοιχούν 228 εκατ. εργαζόμενοι στην Ε.Ε. των 27 (και 3,9 εκατ. στην Ελλάδα).

Στις ΗΠΑ, λοιπόν, η κυβέρνηση διαθέτει περίπου 2.500 ευρώ ανά εργαζόμενο για μια βραχυχρόνια διατήρηση της θέσης εργασίας του, ενώ η Ε.Ε. προτίθεται να διαθέσει μόλις 440 ευρώ ανά εργαζόμενο από το πρόγραμμα SURE, που σημειωτέον είναι δανεισμός προς τα κράτη-μέλη.

Στην Ελλάδα, εφόσον ο κυβερνητικός σχεδιασμός περιλαμβάνει περίπου 1 εκατ. εργαζόμενους, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, σημαίνει ότι μέση κατά κεφαλήν στήριξη θα φτάσει περίπου στα 1.500 ευρώ ανά θέση εργασίας, που αντιστοιχεί σε μια επιδότηση μισθολογικού κόστους έως 5 μηνών. Ομως, η ουσιαστική διαφορά από το αμερικανικό πρόγραμμα είναι ότι επιδοτεί την πλήρη απασχόληση, όχι τη μερική εκ περιτροπής εργασία.

Ιδού τα βασικά χαρακτηριστικά του αμερικανικού προγράμματος:

● Τυπικά είναι πρόγραμμα δανεισμού με κρατική εγγύηση, με επιτόκιο 1%, αλλά ουσιαστικά πρόκειται για δωρεάν αφορολόγητη επιχορήγηση, αφού προβλέπεται πλήρης ή μερική άφεση της οφειλής, εφόσον η επιχείρηση τηρήσει τον βασικό όρο: τη διατήρηση των ίδιων θέσεων πλήρους απασχόλησης που είχε το τελευταίο 12μηνο. Σε περίπτωση μείωσης αμοιβών άνω του 25%, μειώνεται αντίστοιχα το μέρος του δανείου που χαρίζεται.

● Το πρόγραμμα έχει διάρκεια 2 χρόνια και είναι ανοικτό σε όλες τις επιχειρήσεις μέχρι 500 εργαζόμενων, αλλά και σε αυτοαπασχολούμενους. Δεν απαιτεί καμιά εξασφάλιση (υποθήκη ή ενέχυρο).

● Κάθε επιχείρηση υποχρεούται να διαθέσει το 75% του δανείου σε δαπάνες μισθοδοσίας, ασφαλιστικές και άλλες παροχές εργαζομένων. Το υπόλοιπο 25% μπορεί να διατεθεί για εξυπηρέτηση δανείων, ενοίκια και άλλες ανάγκες.

● Καλύπτει κάθε μισθωτό για ετήσια αμοιβή-μισθολογική δαπάνη μέχρι 100.000 δολ. (ήτοι μηνιαία 8.300 δολ.). Το υπερβάλλον είτε το επιβαρύνεται ο εργοδότης είτε το υφίσταται ως «κούρεμα» ο μισθωτός.

● Κάθε επιχείρηση μπορεί να λάβει δάνειο μέχρι 2,5 φορές τη μηνιαία μισθοδοσία και με ανώτατο ποσό τα 10 εκατ. δολάρια.

Το πόσο αποτελεσματικό είναι το αμερικανικό πρόγραμμα θα φανεί στην εξέλιξη της ανεργίας αυτό τον μήνα, μια και ο απολογισμός μέχρι σήμερα είναι τραγικός, με τον αριθμό των ανέργων να εκτοξεύεται πάνω από τα 35 εκατ. Αν, όμως, μια πολιτική διαστάσεων… Ρούζβελτ είναι τόσο δύσκολο να φέρει αποτελέσματα στις ΗΠΑ, σκεφτείτε τι θα γίνει στην Ελλάδα και στην Ε.Ε., που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν ένα τσουνάμι απολύσεων με… σουρωτήρια.efsyn