Η εισβολή του Covid-19 στην Αφρική

Του Σπύρου Μανουσέλη

O Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, μέσω του αντιπροσώπου του, παρακίνησε πρόσφατα την Αφρική να «ξυπνήσει» μπρος στην απειλή της πανδημίας Covid-19. Μάλιστα, ο αιθιοπικής καταγωγής εκπρόσωπος του ΠΟΥ, Tedros Adhanom Ghebreyesus, υιοθέτησε αυτή τη φορά έναν ιδιαίτερα συναισθηματικό τόνο: «Η Αφρική οφείλει να ξυπνήσει, η ήπειρος απ’ όπου κατάγομαι πρέπει να ξυπνήσει».

Οταν ο νέος κορονοϊός SARS-CoV-2 διέφυγε από την Κίνα και άρχισε να διαδίδεται στην Ευρώπη και την Αμερική, αρχικά, πολλοί ήλπιζαν ότι δεν θα πλήξει την αφρικανική ήπειρο, λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που επικρατούν εκεί. Ομως, στις 24 Φεβρουαρίου είχαμε το πρώτο επίσημα καταγραμμένο κρούσμα στη Νιγηρία, έκτοτε ο κορονοϊός άρχισε να κάνει την εμφάνισή του σε διάφορες χώρες της υποσαχάριας Αφρικής.

Μέχρι σήμερα, έχουν καταγραφεί συνολικά περίπου χίλια κρούσματα και έχουν πληγεί 24 διαφορετικές αφρικανικές χώρες. Είναι λοιπόν σαφές ότι, μετά την Κίνα, την Ευρώπη και τη Β. Αμερική, η αφρικανική ήπειρος ενδέχεται να είναι ο επόμενος στόχος του κορονοϊού. Μια προοπτική που, αν επαληθευτεί, θα δημιουργήσει επιπρόσθετο πανικό παγκοσμίως, επειδή τα αφρικανικά συστήματα υγείας δεν διαθέτουν τις κατάλληλες υποδομές και είναι εντελώς απροετοίμαστα για να διαχειριστούν μια τόσο σοβαρή υγειονομική κρίση.

Επομένως, ήταν απαραίτητο οι πιο μεγάλες αφρικανικές χώρες να αντιδράσουν άμεσα. Και αυτό έκαναν κλείνοντας τα σύνορά τους, ακυρώνοντας τις περισσότερες πτήσεις και δημιουργώντας σε 47 χώρες, με την οικονομική υποστήριξη του ΠΟΥ, νέα ιατρικά κέντρα διάγνωσης. Η Νιγηρία, η πιο πυκνοκατοικημένη χώρα της Αφρικής, αποφάσισε να απαγορεύσει την είσοδο στο έδαφός της όλων των ατόμων που προέρχονται από χώρες όπου είχαν πάνω από χίλια κρούσματα. Ενώ η Νότια Αφρική, όπου μέχρι χθες είχαν καταγραφεί πάνω από 240 κρούσματα, δεν δίστασε να κηρύξει τη χώρα σε «κατάσταση εθνικής καταστροφής». Προχθές η Αγκόλα ανακοίνωσε τα δύο πρώτα κρούσματα του Covid-19 και προχώρησε σε άμεσο κλείσιμο των συνόρων της με τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ενώ με τη σειρά τους, η Ρουάντα, το Κονγκό, η Τυνησία και η Αγκόλα ανακοίνωσαν επίσης «το άμεσο και μέχρι νεωτέρας κλείσιμο όλων των συνόρων» τους.

Το προηγούμενο Σάββατο, όμως, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, στην οποία από τις 10 Μαρτίου έχουν εντοπιστεί συνολικά 23 κρούσματα, ανακοίνωσε τον πρώτο θάνατο εξαιτίας του κορονοϊού στην Κινσάσα. Μέχρι πριν από δύο ημέρες, είχαν καταγραφεί επίσημα πέντε θάνατοι σε χώρες της υποσαχάριας Αφρικής: τρεις στην Μπουρκίνα Φάσο, ένας στην Γκαμπόν και ένας στον Μαυρίκιο. Βλέπουμε λοιπόν ότι οι περισσότερες αφρικανικές χώρες υιοθετούν άμεσα μέτρα για να εμποδίσουν τη διάδοση του κορονοϊού.

Δρακόντεια μέτρα

Η εξήγηση της ετοιμότητας και της τόσο άμεσης αντίδρασής τους είναι ότι οι πληθυσμοί των περισσότερων αφρικανικών χωρών έχουν, εδώ και πολλά χρόνια, επώδυνη πείρα από την αντιμετώπιση ανάλογων κρίσεων από ιογενείς επιδημίες (η τελευταία σοβαρή επιδημία οφειλόταν στον ιό Embola). Πριν λοιπόν η πανδημία του νέου κορονοϊού γίνει υπερβολικά απειλητική, κάθε αφρικανική χώρα προσπαθεί, με τα πενιχρά ιατρικά μέσα που διαθέτει, να προστατεύσει τον πληθυσμό της.

Οι περισσότερες χώρες, μολονότι δεν αντιμετωπίζουν ακόμη οξύτατο πρόβλημα, παίρνουν κι αυτές αυστηρά και επώδυνα μέτρα, όπως το κλείσιμο των σχολείων, των δημόσιων υπηρεσιών, των εστιατορίων κ.ο.κ. Ενώ ακόμη και οι χώρες που δεν παρουσιάζουν κρούσματα επιβάλλουν ένα «καθεστώς εκτάκτου ανάγκης», μέσω διαρκούς αστυνόμευσης και στρατιωτικής επιτήρησης.

Ωστόσο, αν διαρκέσουν για πολύ χρόνο όλες αυτές οι «προσωρινές απαγορεύσεις» της κινητικότητας των Αφρικανών και των εμπορικών δραστηριοτήτων διάφορων πολύ φτωχών πληθυσμών, υπάρχει σοβαρότατος κίνδυνος πολλοί από αυτούς να πεθάνουν από την πείνα και όχι από τον κορονοϊό.

efsyn