«Βγήκαν μαχαίρια» για το κενό του Brexit στον κοινοτικό προϋπολογισμό

Του γιάννη κιμπουρόπουλου

Πράσινο New Deal, Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, πρόσθετοι πόροι για τη διαχείριση του μεταναστευτικού… Η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κάνει ό,τι μπορεί για να γίνει αισθητή η παρουσία της και διακριτή η πολιτική της, αλλά προς το παρόν λογαριάζει χωρίς τον ξενοδόχο. Διότι όλες οι νέες προτεραιότητες που προβάλλει είναι κενό γράμμα χωρίς συμφωνία για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ε.Ε. των 27, μετά την οριστική αποχώρηση της Βρετανίας.

Το χρηματοδοτικό κενό τουλάχιστον 80 δισ. ευρώ που αντιστοιχεί στη βρετανική συνεισφορά, αλλά και οι σημαντικές αλλαγές στην κατανομή των δαπανών έχουν προκαλέσει τριβές μεταξύ των 27 και αδιέξοδο στην τελική διαμόρφωση του προϋπολογισμού. Γι’ αυτό και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, αναγκάστηκε να συγκαλέσει έκτακτη σύνοδο κορυφής των ηγετών των 27 στις 20 Φεβρουαρίου.

«Ηρθε ο καιρός να καταλήξουμε σε συμφωνία για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Οποιαδήποτε αναβολή θα έθετε σε κίνδυνο τη συνέχιση των τρεχόντων προγραμμάτων και των πολιτικών μας, αλλά και την έναρξη καινούργιων», τόνισε στην ανακοίνωσή του ο Μισέλ, που άφησε να εννοηθεί ότι η σύνοδος θα συνεχιστεί μέχρι τελικής συμφωνίας.

Ο πολυετής προϋπολογισμός της Ε.Ε. 2021-2027, σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανέρχεται σε περίπου 1,1 τρισ. και αντιστοιχεί μόλις στο 1,1% του ευρωπαϊκού Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (GNI). Η επιβάρυνση σε σχέση με το 1% της προηγούμενης επταετίας προκύπτει εξ ολοκλήρου από τη βρετανική αποχώρηση και αποτελεί το επίκεντρο των διαφωνιών, αφού η ετήσια συνεισφορά στον προϋπολογισμό της Γερμανίας, για παράδειγμα, εκτινάσσεται από τα 25 δισ. της περιόδου 2014-2020 σε 33 δισ. για την περίοδο 2021-2027.

Κατά 3 δισ. αυξάνεται η ετήσια συνεισφορά της Γαλλίας, κατά 2 δισ. της Ισπανίας, κατά 2 δισ. της Πολωνίας και μόλις κατά 200 εκατ. η συνεισφορά της Ελλάδας.

Πέρα από την κατανομή των βαρών στον επταετή προϋπολογισμό, έντονες διαφωνίες προκαλεί η αποδυνάμωση των παραδοσιακών του πυλώνων, όπως η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και η πολιτική συνοχής. Οπως προκύπτει και από το παρατιθέμενο γράφημα, η ΚΑΠ που κάποτε απορροφούσε πάνω το 50% του κοινού προϋπολογισμού, στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2021-2027 περιορίζεται στο 29%, ενώ σημαντική μείωση προτείνεται στους πόρους για τις πολιτικές συνοχής, που περικόπτονται κατά 10% ή κατά 75 δισ. ευρώ σε σχέση με τον τρέχοντα προϋπολογισμό.

Οι σημαντικές ανακατατάξεις στον προϋπολογισμό γίνονται προκειμένου να υπηρετηθούν οι νέες προτεραιότητες, πάνω από όλες η «Πράσινη Νέα Συμφωνία» (Green New Deal) για την απομάκρυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας από τις εκπομπές άνθρακα. Αυτός ο αναπροσανατολισμός αλλάζει και τις «αιρεσιμότητες», δηλαδή τα κριτήρια βάσει των οποίων θα εγκρίνονται οι χρηματοδοτήσεις.

Ετσι, ως πρώτη αιρεσιμότητα προβάλλεται η τήρηση των αρχών του κράτους δικαίου -κριτήριο εξαιρετικά «ελαστικής» ερμηνείας, όπως έχουν καταδείξει οι κραυγαλέες περιπτώσεις της Ουγγαρίας και της Πολωνίας- και ακολουθούν: το κλίμα, η μακροοικονομική πολιτική σε συμβατότητα με το σύμφωνο σταθερότητας (ουδεμία έκπληξη), η σύνδεση με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο (δηλαδή η τελετουργία επιτήρησης των προϋπολογισμών), οι κοινωνικοί δείκτες, η μετανάστευση και το φύλο.

Η φιλοδοξία των περί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιωματούχων είναι να επιτευχθεί συμφωνία τον Φεβρουάριο – εξ ου και η έκτακτη σύνοδος στις 20/2. Διότι, όπως σωστά επισήμανε σε πρόσφατη παρουσίαση του νέου προϋπολογισμού στις Βρυξέλλες ο επικεφαλής της αρμόδιας διεύθυνσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Αντρέας Σβαρτς «ο προϋπολογισμός είναι η μητέρα όλων των συμφωνιών». Χωρίς αυτόν, πολύ απλά, τα πάντα παγώνουν…

efsyn