Του Θανάση Σκαμνάκη

Είναι μερικές φορές που δεν υπάρχουν υπεκφυγές. Κάθε αοριστία υποδηλώνει φυγή και κάθε ασάφεια συγκάλυψη.

Ονειρευόμασταν κάποτε καθαρές εξηγήσεις. Ήμασταν νέοι, αφελείς και αιθεροβάμονες. Μάθαμε πως οι καθαρές εξηγήσεις προϋποθέτουν μια περίπλοκη αναζήτηση, κατά την διάρκεια της οποίας μπορεί και να χαθείς, αλλά πως αυτός είναι και ο μόνος τρόπος να βγεις στην ακτή. Όχι, πάντως, άθικτος.

Μάθαμε πως οι καλές προθέσεις δεν φτάνουν και πως δεν αρκεί να ζητάς, πρέπει να κερδίζεις. Πως το κάθε τι που κερδίζεις απαιτεί το αντίτιμό του. Σε κόπο, σε αβαρίες της σκευής, σε οδύνη.

Μάθαμε τους διχασμούς και τις οδυνηρές αποκοπές από ομφάλιους λώρους δύσκολα κατακτημένων σχέσεων – δεν ήταν σχέσεις της στιγμής, σαν «κορίτσια της συγγνώμης»!

Μάθαμε να βλέπουμε τον εαυτό μας στο μεγάλο κόσμο και μετά να συρρικνώνεται σε μικρούς, δυσανάλογους με το σχέδιο που είχαμε καταρτίσει και είχαμε εγγράψει στο μυαλό μας (και κυρίως στην ακόμα πιο μέσα περιοχή του εαυτού μας).

Μάθαμε πως, ωστόσο, ο μικρόκοσμος είναι ο κόσμος που ζούμε, και πως για να κατακτήσεις τον μεγάλο κόσμο πρέπει να κερδίζεις την παρουσία σου στο μικρό (και καταλάβαμε έτσι τι εννοούσε ο Αλεξανδρινός στο ποίημα που αποστηθίζαμε στην αφελή εφηβεία μας «η πόλις θα σ’ ακολουθεί»).

Δεν μπορούσαμε συνεπώς να διαφύγουμε στα μεγάλα υπερπηδώντας τις μικρές αναμετρήσεις, τις συναναστροφές, τις επικίνδυνες συνάφειες.

Ένα ποτήρι νερό δεν είναι θάλασσα, δεν μπορείς να κολυμπήσεις, ούτε να σου εμπνεύσει δειλινά. Μπορεί όμως να σε ξεδιψάσει. Μπορεί και να σε πνίξει.

Συνεπώς μάθαμε πως κάθε μάχη είναι ανάγκη να δοθεί και πως σε αυτές τις αναμετρήσεις δοκιμάζονται οι αντοχές, αλλά και η λογική. Κι έτσι ασκηθήκαμε στην υπομονή, στην επιμονή και στην αναμονή.

Μάθαμε όμως πως το ηθικό δεν είναι αόριστη έννοια, αλλά συγκεκριμένη πράξη. Τα μαθαίναμε συχνά ακόμα και με τρόπο σωματικό. Και μερικές δεν ήταν με το δικό μας σώμα.

Κι αν ισορροπήσαμε συχνά πάνω από το κενό δεν γκρεμιστήκαμε στα βάθη, γιατί μας οδηγούσε μια παλιά συνείδηση, κληρονομιά της ιστορίας. Μιας σκληρής ιστορίας που είχε πολλούς συμψηφισμούς, μα που εν τέλει, παρά τα όσα έγιναν, κατάφερε να διασώσει αυτή την ηθική συνείδηση.

Κι όταν πρόκειται γι’ αυτό, μη γελαστείς να πεις, ασήμαντο είναι, ας πάμε παρακάτω. Γιατί ακριβώς εκεί, στο παρακάτω, αναμένει το κενό.

Δεν ξέρω τι καταφέραμε ως εδώ. Αν είμαστε ναυαγοί ξεχασμένοι στο νησί του Ροβινσώνα ή κάποιοι σηματωροί που θα οδηγήσουν τα πλοία. Τίποτα ποτέ δεν τελειώνει και τίποτα δεν χάνεται.

Και τώρα που το μεγάλο μέρος της διαδρομής το διανύσαμε, καλούμαστε και πάλι, και πάλι, και ξανά μέχρι τέλος, να ορίζουμε εκείνα τα πράγματα που δεν χωράνε υπεκφυγές, αοριστίες και συγκαλύψεις. Να ξανακάνουμε τις δύσκολες διαδρομές για την εξόρυξη των καθαρών εξηγήσεων.

Αν είναι να κρατήσουμε, με τον κόπο που χρειάζεται, μια μικρή κωλοφωτιά στην άκρη των δαχτύλων μας.

Να φέγγει πως υπάρχουμε.

Στον μικρό μας κόσμο.

Που είναι προϋπόθεση του μεγάλου!

kommon

Advertisements