anastasiades

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Με χαρές και πανηγύρια έκανε δεκτή η πολιτική ηγεσία της Κύπρου και της Τρόικας την ολοκλήρωση του προγράμματος δανεισμού της κυπριακής οικονομίας (αρχικού ύψους 9 δις. ευρώ εκ των οποίων το 30% δεν χρησιμοποιήθηκε), τρία ακριβώς χρόνια μετά το κούρεμα των αποταμιεύσεων χιλιάδων κυπρίων καταθετών.

Το ζητούμενο από τη μεριά της κυβέρνησης σχετίζεται με τις εκλογές του προσεχούς Μαΐου. Ο ΔΗΣΥ του προέδρου Ν. Αναστασιάδη δεν ήθελε με κανέναν τρόπο να απολογείται στην προεκλογική περίοδο για τις πληγές που άνοιξε στο σώμα της κυπριακής κοινωνίας το Μνημόνιο κι εξακολουθούν να πυορροούν. Κι αντί γι’ αυτό επέλεξε να κραδαίνει την «επιτυχή ολοκλήρωση» του προγράμματος, έστω κι αν μόνο κατ’ ευφημισμό μπορεί να αποκληθεί έτσι. Από τη σκοπιά των δανειστών τα επινίκια έρχονται να καλύψουν την οξύτατη και πέρα για πέρα βάσιμη κριτική ότι τα μέτρα που επέβαλλαν το μοναδικό που κατάφεραν ήταν να φτωχύνουν την κοινωνία και να επιδεινώσουν την κατάσταση της οικονομίας.

Μάρτυρας οι 30.000 μετανάστες οι περισσότεροι εκ των οποίων είναι επιστήμονες, οι περισσότεροι από 65.000 άνεργοι σε μια χώρα που μέχρι το 2009 έτεινε στην πλήρη απασχόληση, οι 15.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις που έκλεισαν, η μείωση των εισοδημάτων κατά 18,5% και των κοινωνικών παροχών κατά 360 εκ. ευρώ και η μείωση του ΑΕΠ κατά 2 δισ. ευρώ. Παρόλα αυτά μάλιστα το δημόσιο χρέος είναι ακόμη και σήμερα κατά 50% υψηλότερο σε σχέση με την προμνημονιακή περίοδο. Με βάση στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, Eurostat, το δημόσιο χρέος της Κύπρου από 12,87 δις. ευρώ το 2011 (ή 66% του ΑΕΠ), αυξήθηκε σε 15,43 δις. ευρώ το 2012 (79,5% του ΑΕΠ), σε 18,52 δις. το 2013 (102,2% του ΑΕΠ), 18,82 δις. το 2014 (107,5% του ΑΕΠ) και 18,2 δις. το 2015! Το δε ΑΕΠ μετά από 3 χρόνια «επιτυχούς εφαρμογής του μνημονίου», κατά την κυπριακή κυβέρνηση, μειώθηκε κατά 2 δις. ευρώ (από 19,5 σε 17,5 περίπου δισ. ευρώ)!

Συνεχίζεται η επιτήρηση

Παρόλα αυτά οι δανειστές, αντίθετα με την κυβέρνηση που προσπαθεί να δείξει ότι έκλεισε οριστικά η μνημονιακή παρένθεση αποσιωπώντας ότι η επιτήρηση της οικονομίας θα συνεχιστεί μέχρι να εξοφληθεί το 75% του δανείου που θα αρχίσει να αποπληρώνεται το 2019, δεν απέφυγαν να υποδείξουν ό,τι …τίποτε δεν τελείωσε. Στην ανακοίνωση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης για την Κύπρο με ημερομηνία 7 Μαρτίου 2016 (εδώ ολόκληρη η ανακοίνωση) στην τρίτη και την τέταρτη παράγραφο περιγράφουν με ακρίβεια τα μέτρα που οφείλει να λάβει η κυβέρνηση το επόμενο διάστημα. Προφανώς, μετά τις εκλογές. Έτσι, όμως αμφισβητείται το «αίσιον τέλος» της μνημονιακής περιόδου για το οποίο καυχιέται ο Ν. Αναστασιάδης. Αναφέρει λοιπόν η ανακοίνωση της ευρωομάδας, για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, συγκεκριμένα: «Η δουλειά πρέπει να συνεχιστεί με αποφασιστικότητα και να εξασφαλισθεί η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων σε πιο υγιή επίπεδα. Αυτό περιλαμβάνει την αυστηρή και ταχεία εφαρμογή του νομικού πλαισίου αφερεγγυότητας και κατασχέσεων που υιοθετήθηκε το 2015 μαζί με περαιτέρω μέτρα που περιλαμβάνουν τη νομοθεσία της πώλησης περιουσιακών στοιχείων και την αποτελεσματική χρήση όλης της γκάμας των διαθέσιμων εργαλείων αντιμετώπισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων».

Οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης θέτουν επί τάπητος το θέμα των μη εξυπηρετούμενων δανείων που ανέρχονται σε εφιαλτικά ύψη, ακυρώνοντας κάθε συζήτηση για «επιτυχημένο κυπριακό παράδειγμα». Συγκεκριμένα, με βάση ανακοίνωση του Νοεμβρίου του 2015 της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Αρχής, η Κύπρος κρατάει τα σκήπτρα των «κόκκινων δανείων», όπως χαρακτηρίζονται όσα δάνεια δεν εξυπηρετούνται για περισσότερες από 90 μέρες, σε όλη την Ευρώπη. Ο άθλος της μνημονιακής Κύπρου αποτυπώνεται σε δύο αριθμούς: 49,6% όπως είναι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στο σύνολο των δανείων και 136,7% που είναι το ύψος τους στο ΑΕΠ. Το «επίτευγμα» της Κύπρου φαίνεται καλύτερα αν δούμε ότι στις δύο επόμενες θέσεις βρίσκεται η Σλοβενία, όπου τα προβληματικά δάνεια ανέρχονται …μόνον στο 28,3% του συνόλου των δανείων και στο 9,4% του ΑΕΠ και η Ιρλανδία όπου τα «κόκκινα δάνεια» φτάνουν το 21,4% του συνόλου και το 23,4% του ΑΕΠ. Οι επιδόσεις των δύο επόμενων χωρών φτάνουν δηλαδή σχεδόν στο ήμισυ των κυπριακών. Κι αυτό, που δεν θα είχε συμβεί αν δεν μεσολαβούσε η τριετής λιτότητα, τολμούν και το λένε επιτυχία! Τα σαθρά θεμέλια του τραπεζικού συστήματος φαίνονται επίσης κι από την περίφημη μόχλευση, το λόγο δανείων προς καταθέσεις, που για την Τράπεζα Κύπρου ανέρχεται στο 121%!

Το πρόβλημα όμως έγκειται στα κόκκινα δάνεια, καθώς αμέσως μετά τις εκλογές της 22ας Μαΐου, αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις που θέλουν την κυπριακή Δεξιά να κερδίζει και μάλιστα με διαφορά, θα ξεκινήσει ένα πρωτοφανές κύμα κατασχέσεων κυρίως σπιτιών αλλά και επιχειρήσεων. Οι Κύπριοι για δεύτερη φορά θα χάσουν τις εστίες τους, θα γίνουν πρόσφυγες στον τόπο τους, ελέω μνημονίου που κατά τ’ άλλα «δεν υπάρχει». Η νομιμοποίηση των μαζικών εξώσεων θα γίνει με τη βοήθεια της έννοιας του «στρατηγικού κακοπληρωτή», που υποτίθεται είναι όσοι μπορούν αλλά δε θέλουν να πληρώσουν. Το τι θα γίνει μετά τις εκλογές το περιέγραψε σε πρόσφατη συνέντευξή της η πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας Χρυστάλλα Γιωρκάτζη: «Με την ψήφιση του νόμου των εκποιήσεων και την υιοθέτηση του πλαισίου αφερεγγυότητας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων τον Απρίλιο του 2015 υπάρχει πλέον ο κίνδυνος για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα αλλά στρατηγικά επιλέγουν να μην εξυπηρετούν τα χρέη τους να βρεθούν αντιμέτωποι με νομικές επιπτώσεις». Δηλαδή, αν έχουν 2.000 ή 3.000 στην τράπεζα, τότε να χάσουν το σπίτι τους!

Ξεπούλημα της Cyta

Η ανακοίνωση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης δεν προαναγγέλλει μόνο μαζικές κατασχέσεις κατοικιών. Προαναγγέλλει και το ξεπούλημα της τηλεπικοινωνιακής εταιρείας CYTA, που προφανώς κάποια μεγάλη ευρωπαϊκή εταιρεία θέλει να την εξαγοράσει. Πιο καθαρά δεν μπορούσε να ειπωθεί: «Ταυτόχρονα, η ευρωομάδα σημειώνει ότι η τελευταία προκαταρκτική πράξη στο πλαίσιο της τρέχουσας αξιολόγησης δεν έχει υλοποιηθεί. Η ιδιωτικοποίηση της Κυπριακής Τηλεπικοινωνιακής Αρχής (Cypriot Telecommunications Agency) θα είναι ένα ακόμη μέτρο που θα ενδυναμώσει τη μεγέθυνση. Μαζί με τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και άλλες δομικές μεταρρυθμίσεις που συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος, θα επιτείνει τις βελτιώσεις στα δημόσια οικονομικά και θα υποστηρίξει τη βιώσιμη οικονομική μεγέθυνση». Το χειρότερο για τους Κύπριους είναι ότι ο δρόμος για το ξεπούλημα της Cyta άνοιξε. Με την ψήφιση στη Βουλή νόμου που μετατρέπει την Cyta σε ανώνυμη εταιρεία (Ltd), στις 22 Φεβρουαρίου 2016, είναι θέμα χρόνου (σίγουρα μετεκλογικού) για να αρχίσουν να ξεπουλιούνται κομμάτια της Cyta που είναι μια μηχανή παραγωγής κερδών, τα οποία μέχρι στιγμής γεύεται όλη η κυπριακή κοινωνία.

Εν κατακλείδι, δεν έχουμε να κάνουμε με τη λήξη των πέτρινων μνημονιακών χρόνων, αλλά με ένα μικρό διάλειμμα, μέχρι τις εκλογές…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 11 Μαρτίου 2016.