Οι άνθρωποι μοιάζουν να γεννιούνται κουβαλώντας ένα χρέος, που δε θα μπορέσουν ποτέ να το ξεπληρώσουν, όσο κι αν προσπαθήσουν. Γιατί, είναι σα να συσσωρεύεται συνεχώς μπροστά τους, πάντα, ένα βήμα πιο μπροστά κι από ‘κει που ήδη βρίσκονται. Ο άνθρωπος χρωστάει κάτι στον άνθρωπο. Αν θελήσει ν’ αγνοήσει το χρέος, τότε αυτό τον δηλητηριάζει· αν, πάλι, θελήσει να το πληρώσει, τότε το χρέος συνεχώς αυξάνεται και το μέτρο που δείχνει την ποιότητα του ανθρώπου είναι η ίδια η ποιότητα των δώρων του.

* * *

Η φλόγα από τη σύλληψη μιας ιδέας φουντώνει κι αμέσως σβήνει, αφήνοντας τους ανθρώπους συνταραγμένους, να νιώθουν ταυτόχρονα δυστυχία και φόβο. Βέβαια, υπάρχουν πάντα πολλά πράγματα που προμηνύουν τον ερχομό της. Όλοι ξέρουν για το μήλο του Νεύτωνα. Η Καταγωγή των Ειδών άστραψε, για μια στιγμή, ολοκληρωμένη μέσα στη σκέψη του Δαρβίνου, κι ύστερα αυτός πέρασε όλη του τη ζωή κάνοντας μελέτες για να την αποδείξει. Ο Αϊνστάιν συνέλαβε τη θεωρία της σχετικότητας σε χρόνο ίσο μ’ αυτόν που μας χρειάζεται για να χτυπήσουμε τα χέρια σ’ ένα και μοναδικό χειροκρότημα.

Αυτό είναι το μεγαλύτερο μυστήριο σχετικά με την ανθρώπινη σκέψη – το επαγωγικό άλμα. Ξαφνικά, όλα βρίσκουν τη θέση τους, τα άσχετα αποχτούν συνοχή, η ασυμφωνία μετατρέπεται σε αρμονία και η ασυναρτησία φοράει την κορόνα της ξεκάθαρης έννοιας. Όμως, το άλμα που οδηγεί στο φως έχει σαν αφετηρία του το πλούσιο έδαφος της σύγχυσης, και ο άλτης δεν αποφεύγει να γνωρίσει τον πόνο.

* * *

Απ’ όλες τις άθλιες επινοήσεις μας, η ενοχή είναι η πιο ύπουλη, η πιο κωμική και η πιο οδυνηρή.

Μήπως ξεκίνησε και ρίζωσε από την πίεση των πολλών της πρώτης φυλής πάνω στα άτομα που ήταν επικίνδυνα, φύσει και θέσει, για να τα ελέγχουν; Μήπως ενυπάρχει μέσα στον ίδιο τον ψυχικό μας ιστό, και θρέφεται και καλλιεργείται από δικούς του ενδοκρινείς αδένες; Είναι, άραγε, η ενοχή ένα μέσο που ασυνείδητα χρησιμοποιεί ο άνθρωπος για να τραβήξει, κραυγάζοντας, την προσοχή ενός κόσμου που δεν αντιλαμβάνεται τίποτα; Ή μήπως είναι αλήθεια ότι η υπέρτατη ηδονή του ανθρώπου είναι ο πόνος;

Όποια κι αν είναι η ρίζα της ενοχής, όταν μας κυριεύει ουρλιάζουμε  σαν τα γατιά που συνουσιάζονται, σαν το λύκο που θρηνεί στην πανσέληνο, μαστιγωνόμαστε μόνοι μας με τα μυτερά αγκάθια της αυτοπεριφρόνησης, και, γενικά, το γλεντάμε όσο δε λέγεται.

Από το βιβλίο «Γλυκιά Πέμπτη», εκδόσεις Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος.

Αξιοπρέπεια κι Αντοχή