Του Κώστα Βεργόπουλου από τα «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» που κυκλοφορούν,

Με την εκ των άνω ακολουθούμενη υφεσιακή πολιτική, δεν επέρχεται μόνον διόγκωση της ανεργίας και συρρίκνωση των εισοδημάτων, αλλά ταυ­τόχρονα η κοινωνία εξωθείται σε αποσάθρωση, με προνο­μιακά θύματα σε αύτη την καταστροφή τους νεανικούς πληθυσμούς. Οι διαστάσεις της φτώχειας και των κοινωνικών αποκλει­σμών επεκτείνονται, με βασικό όχημα τις βίαιες περικοπές στις κοινωνικές παροχές. Στην τελευταία κατηγορία εντάσσονται οι δαπάνες για την εκπαίδευση και τη δημόσια υγεία. Με την πλώρη στη λιτότητα και στην υφεσιακή επιλογή, δεν περιορίζεται μόνον ο κοινωνικός χώρος, αλλά κυρίως καταπί­πτουν όλοι οι μηχανισμοί κοινωνικής αλλη­λεγγύης, ενώ η κοινωνική κινητικότητα των νέων μοιραία εκμηδενίζεται. Με την κατάρ­γηση του κοινωνικού κράτους και τη συρρί­κνωση της κοινωνικής πολιτικής, σημειώνει ο Αμερικανός Τζέφρεϋ Σακς, η φτώχεια, η δυστυχία και ο αναλφαβητισμός μεταβιβά­ζονται πλέον από γενιά σε γενιά. Ελάχιστοι είναι αυτοί που γλιτώνουν από την κοινωνι­κή κατάσταση των γονέων τους.

Οι συνθήκες για τους νέους στις ΗΠΑ, την πλουσιότερη χώρα του κόσμου, έχουν απο­βεί δραματικές κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες. Οι γονείς παραμένουν άνεργοι, ασθενείς, διαζευγμένοι και συχνά κρατού­μενοι στις φυλακές. Τα παιδιά τους παρα­μένουν δέσμια στον κύκλο της φτώχειας και της αγραμματοσύνης, με συνέπεια τη ροπή προς εγκληματικές συμπεριφορές. Η δημοφιλέστερη από αυτές είναι η προ­σφυγή στη χρήση ναρκωτικών ουσιών. Με αυτό τον τρόπο, η πολυδιαφημιζόμενη εκ­στρατεία των Αρχών κατά των ναρκωτικών στη νεολαία καταλήγει σε εκστρατεία κατά των φτωχών νέων, που έχουν παραμεληθεί και εγκαταλειφθεί από την κοινωνία. Χαρα­κτηριστικά, αναφέρεται ότι οι ΗΠΑ, με την ελλειμματική κοινωνική μέριμνα, έχουν τη μεγαλύτερη αναλογία κρατουμένων σε σχέ­ση με τον πληθυσμό τους: 2,3 εκατομμύρια κρατούμενοι, που αντιστοιχούν σε 743 κρα­τούμενους ανά 100.000 κατοίκους. Συγκριτικά, αναφέρεται η Σουηδία, με ασύγκριτα υψηλότερη κοινωνική μέριμνα για τους νέους της, η οποία διατηρεί μόνον 70 κρατούμενους ανά 100.000 κατοί­κους. Στη Σκανδιναβία παρέχο­νται κίνητρα στις εργαζόμενες μητέρες, πράγμα που παραμέ­νει άγνωστο είδος στην πλούσια Αμερική. Συνέπεια του δραματικού ελλείμματος κοι­νωνικής μέριμνας για τους νεανικούς πλη­θυσμούς στην Αμερική είναι ότι το ποσοστό της φτώχειας υπερβαίνει το 17,3% του συ­νολικού πληθυσμού, ενώ στη Σουηδία πα­ραμένει πολύ χαμηλότερο, 8,4%. Ασφαλώς, η Αμερική παραμένει κατά πολύ πλουσιό­τερη από τη Σουηδία, ωστόσο η εξαιρετικά άνιση κατανομή του εισοδήματος, το μεγά­λο χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών πα­ραμένει ασύλληπτα ευρύτερο στην πρώτη απ’ ό,τι στη δεύτερη, Με την αντιστροφή της οικονομικής πολιτικής που επέβαλε ο Ρόναλντ Ρήγκαν από το 1981 η αμερικανι­κή κοινωνία έχει σήμερα βαλτώσει από την πλευρά της κοινωνικής κινητικότητας, ενώ αυτή παραμένει ιδιαίτερα υψηλή στη Σου­ηδία και στις λοιπές σκανδιναβικές χώρες. Οι «χαμένες γενιές» από το παρελθόν επα­νέρχονται σήμερα στο προσκήνιο και στην ηπειρωτική Ευρώπη, με την εγκατάσταση και διαιώνιση των πολιτικών της λιτότητος και της κοινωνικής αποσύνθεσης.

Με πρόσχημα την ανάκτηση της ανταγω­νιστικότητος, επιδιώκεται σήμερα περαι­τέρω και διαρκής συμπίεση του εργατικού κόστους, των εργοδοτικών εισφορών και αποδιάρθρωση του κοινωνικού κράτους. Ωστόσο, μια πρόσφατη μελέτη του Παγκο­σμίου Δικτύου για την Ανάπτυξη (Global Denelopement, Νέο Δελχί, 2012), που παρουσιάζεται από το γνωστό και έγκυρο ιατρικό περιοδικό The Lancet(Vol. 380, Νο. 9.845), αποδεικνύει ότι το γενι­κευμένο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης δημιουργεί θετικές προϋποθέσεις για την άνοδο της παραγωγικότητος της εργασίας και του επιχειρηματικού δυναμισμού. Ο­μοίως, η κοινωνική ασφάλιση του συνόλου του πληθυσμού, ακόμη και των φτωχών και των ανέργων, αποτελεί θετική προϋπόθεση για τη βελτίωση του επίπεδου της υγείας,

της εκπαίδευσης αλλά και της αποταμίευ­σης. Εκτιμάται ότι μια αύξηση κατά 10% του προσδόκιμου βίου κατά τη γέννηση αποφέ­ρει πρόσθετη αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,4%. Συμπέρασμα της μελέτης του Lancetείναι ότι η κατάσταση της δημόσιας υγείας και η πρόσβαση στην πλήρη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη επιτρέπουν την επιτυχή ενσω­μάτωση των ασθενέστερων κατηγοριών του πληθυσμού, και αυτό, αφού διασφαλίζει σταθερότητα στο σώμα των εργαζομένων, αποτελεί σοβαρό κίνητρο για πρόσθετες παραγωγικές επενδύσεις με διάρκεια και βάθος χρόνου. Όσο το επίπεδο και η ποιό­τητα της δημόσιας υγείας επιδεινώνονται, η οικονομία δεν κερδίζει σε ανταγωνιστικό­τητα, αφού η κοινωνική αποσάθρωση εν­θαρρύνει μόνον αρπακτικές και πειρατικές επενδύσεις και, συνεπώς, αποτελεί τελικά μείζον αντικίνητρο για επενδύσεις με διάρ­κεια και προοπτική.

Συμφώνα με τις εκτιμήσεις του Τζέφρεϋ Σακς, το κόστος της πλήρους κοινωνικής ασφάλισης ανέρχεται σε 50-60 δολάρια ή 38-48 ευρώ κατά κεφαλήν και κατ’ έτος. Ο Αμερικανός οικονομολόγος συνιστά ως προτεραιότητα τη βοήθεια προς τις ανα­πτυσσόμενες χώρες, ειδικά στους τομείς της υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, αφού μόνον με την κινητοποίηση και ένταξη των νεανικών πληθυσμών θα μπορέσουν οι ανα­πτυσσόμενες χώρες να σταθούν με επιτυχία στο σημερινό πλαίσιο της διεθνούς οικονο­μίας. Ωστόσο, το αυτό ισχύει επίσης για την Αμερική και την Ευρώπη: Οι περικοπές και η αποσάθρωση του κοινωνικού κράτους δεν βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητα, αλλά, αντίθετα, την πηγαίνουν προς τα πίσω, στις συνθήκες του 19ου αιώνα. Όταν το κόστος εργασίας είναι χαμηλό, τότε δεν προσελ­κύονται επενδύσεις εντάσεως κεφαλαίου και νέων τεχνολογιών, αλλά απλά και μόνον επενδύσεις εντάσεως εργασίας, που μοιραία τοποθετούν την κάθε χώρα που εφαρμόζει παρόμοιο πρόγραμμα σε υποτελή θέση στις συνθήκες της διεθνούς οικονομίας. ·

 e-mail:kvergo@gmail.com